ÁLEM APTA ІShІNDE: Pýtın reıtıng tóńiregindegi shý. Foreign Policy barlyǵyn da joqqa shyǵarýda
ASTANA. 5 qańtar. QazAqparat - Tórge ozǵan Jylan jyly saıası ári ekonomıkalyq turǵydaǵy jahandyq úderiske aıtarlyqtaı ózgerister ákele qoıǵan joq. Eýropanyń kóptegen elderinde rojdestvolyq jáne jańa jyldyq merekege oraı kezeń odan ári óz jalǵasyn tabýda. Degenmen halyqaralyq tynys-tirshilikte oryn alǵan birqatar oqıǵalar ǵalamshar turǵyndarynyń nazaryn ózine aýdartpaı qoımaǵandyǵy da ras.
Máselen, beısenbi kúni frantsýzdyq akter Jerar Deparde Reseı azamattyǵyn alǵandyǵy týraly aqparat jersharyn sharlap ketti. Sáıkesinshe jarlyqqa RF Prezıdenti Vladımır Pýtın qol qoıǵan bolatyn. Onda: «Reseı Federatsııasy Konstıtýtsııasynyń 89-baby «a» tarmaǵyna sáıkes, 1948 jyly Frantsııada dúnıege kelgen Jerar Deparde Ksavıeniń Reseı Federatsııasy azamattyǵyna qabyldaý týraly ótinishi qanaǵattandyrylsyn», - delingen.
Este bolsa, ártis frantsýz azamattyǵynan 16 jeltoqsan kúni bas tartqan edi. Oǵan eldegi sotsıalıst Fransýa Olland úkimetiniń kiriske 75 paıyz salyq engizý týraly bastamasy túrtki boldy. Keıin Frantsııanyń birqatar sheneýnikteri J.Depardeniń bul qylyǵyn «laıyqsyz» dep baǵalap, jerden alyp, jerge salyp, jazǵyrǵan da bolatyn. Esesine J.Deparde ashyqhat joldap, endi onyń premer-mınıstrmen ortaq eli joq ekendigin, sonymen qatar ol ózin naǵyz eýropalyq jáne álem azamaty dep sanaıtyndyǵyn jazǵan. Sodan keıin kóp keshiktirmesten ártis Belgııadan jyljymaıtyn múlik satyp aldy. Sonan soń BAQ-ta, J.Deparde Chernogorııaǵa nemese Reseıge kóship kelý nıeti bar ekendigin habarlady. Bul aqparatty odan ári qyzdyrý úshin J.Deparde tipti Reseı Federatsııasynyń tólqujatyn V.Pýtınniń ózi salyp jibergendigin aıtyp qaljyńdady. 20 jeltoqsan kúni RF prezıdenti baspasóz máslıhaty barysynda osy oqıǵa jaıynda óz pikirin bergen bolatyn. «Eger Jerar turǵylyqty jerin Reseıge aýystyrǵysy kelse nemese reseılik pasportty alýǵa yntasy bolsa, bul másele oń sheshildi dep sanaı berińizder», - dedi V.Pýtın. «Biz Jerarmen kóp jolyǵyp turmasaq ta, aramyzda dostyq bar. Men onyń Frantsııany, frantsýz mádenıetin qanshalyqty qatty súıetinin bilemin. Sýretshini árkim-aq renjite alatyny belgili ǵoı. Bılikpen aradaǵy túsinispeýshiliktiń saldarynan, qazir Jerar Deparde óz ómirinde qıyn kezeńderdiń birin ótkerýde», - dep atap ótti RF basshysy. Aıta keterligi, mıllıonnan astam eýroǵa jylyna 75 paıyzdyq salyq engizý bastamasy qabyldanbaǵanyna qaramastan akter óz sheshiminen bas tartqan joq.
Aıtpaqshy, taǵy bir Frantsııanyń tanymal kıno ártisi Brıjıt Bardo da akterdiń jolyn qaıtalaýǵa nıetti ekendigin ashyq aıtyp otyr. Ol egerde Frantsııa bıligi 2 tsırk pilin qutqaryp qalmaıtyn bolsa, onda J.Depardeniń tájirıbesin qaıtalap, Reseı azamattyǵyn alýǵa ótinish bildiretindigin aıtýda. Jeltoqsan aıynda Lıon prefekti ókpe aýrýyna shaldyqty degen kúdikpen janýarlardy óltirýge sheshim qabyldaǵan edi.
Kıno ártisiniń Reseıge búıregi buratyndyǵy baıaǵydan-aq belgili. 2012 jyldyń mamyrynda Frantsııada ótken prezıdenttik saılaý naýqany barysynda B.Bardo frantsýzdyq BAQ-qa bergen suhbatynda V.Pýtındi tamasha prezıdent dep sanaıtyndyǵyn jetkizgen bolatyn. Sonymen qatar RF úkimetiniń sırek kezdesetin jan-janýarlardy jáne tabıǵatty qorǵaý baǵytyndaǵy sharalary da onyń kóńilinen shyǵady.
«Foreign Policy amerıkandyq jýrnaly 2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtındi álemdegi eń bedeldi adam dep tanydy», degen aqparat reseılik BAQ-ty bir dúrliktirip aldy. Naqtyraq aıtqanda, Pýtın reıtıngtiń ekinshi ornynda tur, sebebi basylym birinshi oryndy ashyq qaldyrdy. Avtorlardyń pikirinshe, qazirgi álemniń «barlyǵy eń aýyr jáne qaýipti qyr kórsetýleri úshin jaýapkershilikti moınyna júkteýge daıyn taǵy bireýdi tosýda». Úshinshi orynǵa AQSh Federaldy rezervtik júıesiniń basshysy Ben Bernanke ornalasty. Reıtıngtiń alǵashqy ondyǵyna sondaı-aq Germanııa Kantsleri Angela Merkel, AQSh Prezıdenti Barak Obama, Eýropalyq Ortalyq banktiń tóraǵasy Marıo Dragı, Qytaı Kommýnıstik partııasy OK bas hatshysy Sı Tszınpın, Iran Islam Respýblıkasynyń bas kóshbasshysy Aıatolla Alı Hameneı, Halyqaralyq valıýta qorynyń basshysy Krıstın Lagard jáne Saýd monarhy Abdalla Ben Ábdel Ázız Ál Saýd endi.
Alaıda, shyndyǵynda kelgende jýrnal eshqandaı da álemniń eń yqpaldy saıasatkerleriniń jylsaıynǵy reıtıngin túzgen joq. Jalpy bul pikir basylym blogeri, saıasattanýshy ıAn Bremmerdiń jeke paıymy ǵana bolyp shyqty. Foreign Policy tilshisi Djoshýa Kıtıng jýrnaldyń resmı blogynda (http://blog.foreignpolicy.com) álemdi sharlaǵan aqparattyń shyndyqqa janaspaıtyndyǵyn jarııa etti.
KHDR kóshbasshysy Kım Chen Yn Jańa jylda óz halqyna aıtarlyqtaı syılyq jasady desek te bolady. Birinshiden, ol 19 jyl boıy ótkizilmeı kelgen dástúrli jańajyldyq teleúndeýdi qaıta jandandyrdy. Ol óz sózinde Ońtústik Koreıamen qarym-qatynasty jolǵa qoıý kerektigin basa aıtyp, halyqtyń ómir súrý deńgeıin kóterýge baryn salatyndyǵyna ýáde berdi. buǵan qosa Kım Chen Yn eldiń qarýlaný men qýatty armııa qurýdy odan ári jalǵastyra beretindigine erekshe ekpin berip ótti. KHDR kóshbasysna qatysty ekinshi jańalyq Seýlden jetti desek te bolady. Qańtar aıynyń alǵashqy kúnderinde ońtústikkoreılik BAQ KHDR lıderiniń jubaıy Lı Sol Chjý taıaýda ǵana bosanýy múmkin degen boljamdaryn jarysa jarııalady.
Taralǵan aqparatqa qaraǵanda, jeltoqsan aıynyń ortasynda el kóshbasynyń ákesiniń qaıtys bolǵanyna 1 jyl tolýyna oraı ótkizilgen sharada ol dástúrli koreılik kóılekpen kelgen ári ishiniń shyǵyp turǵany aıqyn bilinse, al jańajyldyq resmı qabyldaýda odan júktiliktiń eshqandaı belgileri baıqalmaǵan.
