ÁLEM APTA ІShІNDE: Pýlıttser syılyǵy 100-shi ret berildi

Pýlıttser syılyǵy 100-shi ret berildi

Osy dúısenbide AQSh-tyń Nıý-Iork qalasynda osy eldegi ádebıet, jýrnalıstıka, mýzyka jáne teatr salasynda beriletin eń mártebeli syılyqtardyń biri - Pýlıttser syılyǵy laýreattarynyń esimderi belgili boldy.

Syılyq 1917 jyldan bastap jyl saıyn tabys etilip keledi. Bul syılyqty gazet magnaty Djozef Pýlıttser bekitken bolatyn. Ol arnaıy jazyp qaldyrǵan ósıetinde óz atynda qurylǵan qorǵa 2 mln. dollar aýdarylatyndyǵy aıtylǵan. Aqshalaı júlde qory 10 myń dollardy quraıdy.

Eń mártebeli sanattaǵy «Qoǵamǵa qyzmet etkeni úshin» syılyǵy Associated Press agenttigi jýrnalısteriniń komandasyna Ońtústik-Shyǵys Azııadaǵy amerıkandyq tutynýshylarǵa balyq pen teńiz ónimderin jetkizý úshin quldyqqa túsken balyqshylardyń aýyr beıneti jaıyndaǵy zertteý materıaldary úshin berildi. Pýlıttser komıteti aqparat agenttigin «eki myń quldyń bostandyq alýyna, sonymen birge qylmyskerlerdiń jaýapkershilikke tartylýyna» túrtki bolǵan maqalalar toptamasy úshin marapattady.

Biregeı zerteýleri úshin «Tampa Bay Times» jýrnalısteri Leonora Lapıter Enton men Entonı Kormer, sonymen qatar «Sarasota Herald-Tribune» jýrnalısi Maıkl Braga da marapatqa ıe boldy. Olar «Bezýmnye. Nevıdımye. V opasnostı» degen taqyryppen berilgen maqalalar toptamasynda bıýdjet shyǵystarynyń qysqartylýy saldarynan Florıdanyń psıhıatrııalyq aýrýhanasynyń múshkil halge jetkendigin jan-jaqty baıandaǵan.

Aǵymdaǵy oqıǵalardy berýdegi jedeldigi men utqyrlyǵy úshin tabystalatyn syılyq San-Bernardınodaǵy atysty jáne osy lańkestikti zerttegen materıaldary úshin «The Los Angeles Times» gazetine tabystaldy.

Al jergilikti jańalyqtardy jarııalaǵany úshin bekitilgen syılyq «Tampa Bay Times» basylymnyń tilshileri Maıkl LaFordjıge, Kara Fıtspatrıkke jáne Lıza Gartnerge berildi.

«New York Times» gazetiniń tilshisi Alıssa Rýbın Aýǵanstandaǵy áıelderdiń zorlyq-zombylyqqa ushyraýy týraly jumysy úshin «halyqaralyq reportaj» atalymynda jeńiske jetti.

Úzdik derekti ocherk atalymy «The New Yorker» gazetiniń tilshisi Ketrın Shýltske Kaskadııanyń opyrylýy atty materıaly úshin tabys etildi. Aıta keterligi, onyń bul ocherki «ekologııalyq maqalanyń jaýhary» degen ataýǵa ıe boldy.

Úzdik syn atalymyndaǵy nagrada Emılı nasbaýmǵa teledıdarlyq sholýlar toptamasy úshin tabys etildi. Al úzdik redaktsııalyq materıal atalymynda Florıdanyń «Sun Newspapers» basylymnyń tilshileri Djon Hakvort pen Braıan Glezonnyń túrme qyzmetkerleriniń tutqyndardy óltirgendigi jaıly jarııalanymdary jeńiske jetti. «New York Times» gazetiniń fotograftary Maýrısıo Lıma, Sergeı Ponomarev, Taıler Hıks pen Danıel Etter, sonymen qatar «Thomson Reuters» agenttiginiń fotograftar toby Eýropadaǵy kóshi-qon daǵdarysyn kórsetýdegi jumystary úshin «Jańalyq sýretteri» atalymynda júldege ıe boldy.

Al «Úzdik ómirbaıan» atalymynyń júldesi Vılıam Fınnegannyń «Dıkıe dnı: jızn serfera» kitaby úshin berilse, Pıter Balakıannyń «Ozonovyı jýrnal» týyndysy «Poezııa» atalymynda jeńiske jetti.

Ekvadordaǵy jer silkinisi

Ekvadorda 16 sáýirde 7,8 baldyq jer asty dúmpýleri oryn aldy. Kindigi Mýısne eldi mekeniniń ońtústik-shyǵysyna qaraı 28 shaqyrymda boldy. 20,2 shaqyrym tereńdikte ornalasty. Apat saldarynan kóp qabatty qonaqúıler, meıramhanalar, turǵyn úıler qırady. Qaza tapqandar sany 500-den asty.

Tabıǵı apattan eldiń batys jaǵalaýyndaǵy Portoveho, Pedernales, San-Pablo-de-Manta, sonymen qatar basty teńiz porty sanalatyn Gýaıakıl eldi mekeni qatty zardap shekken bolatyn.

Ekvador Prezıdenti Rafael Korrea óziniń Italııaǵa saparyn keıinge qaldyryp, elde tótenshe jaǵdaı rejimin jarııa etti jáne tiri qalǵandardy qutqarý basymdyqty másele ekendigin málimdedi.

Ekvador vıtse-prezıdenti Horge Glastyń aıtýynsha, eldiń kóptegen aýdandaryndaǵy keıbir qalalarda jaryq múldem óshken. «Biz birqatar aýdandardyń turǵyndaryn qaýipsiz jerge kóshirý týraly sheshim qabyldadyq. Azamattardy qaýipti aımaqtan tys jerlerge qonystandyramyz», - dedi ol.

El bıligi apattan zardap shekken ólkege kómekke 10 myń áskerı qyzmetshi men 3,5 myń polıtsııa jiberdi. Azyq-túlik, dári-dármek pen basqa da eń birinshi qajetti zattardy jetkizý uıymdastyryldy.

Munan bólek, halyqaralyq gýmanıtarlyq kómek te jetkizile bastady. Eń birinshi bolyp óńirge qońsylas Venesýela men Meksıka kómek kórsetti. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy Ekvadorǵa dárigerler jiberse, Dúnıejúzilik azyq-túlik baǵdarlamasy 8 myń adamǵa jeterlik tamaq jóneltti. Bul uıym aldaǵy ýaqytta taǵy da 12 myń turǵynǵa azyq-túlik jiberýdi josparlap otyr.

BUU Balalar qorynyń aqparatyna qaraǵanda, jer silkinisi saldarynan keminde 150 myń bala zardap shekken. Úkimettiń aldyn ala málimetterine qaraǵanda, apat saldarynan 88 myń bala bilim alatyn 119 mektep qıraǵan. Jalpy jer silkinisinen shamamen 805 ǵımarat jermen jeksen bolsa, taǵy 608 ǵımarat qatty búlingen.

Elbasy Nursultan Nazarbaev Ekvador Respýblıkasynyń Prezıdenti Rafael Korreaǵa kóńil aıtý jedelhatyn joldady. Jedelhatta Qazaqstan Prezıdentiniń Ekvadorda jer silkinisi saldarynan kóptegen adamnyń qaza bolǵany týraly habardy zor kúızelispen qabyldaǵany atap ótilgen.

Nursultan Nazarbaev qaza bolǵandardyń týǵan-týystary men jaqyndarynyń qaıǵysyna ortaqtasyp, Qazaqstan halqynyń jáne jeke óziniń atynan R.Korrea men búkil Ekvador halqyna kóńil aıtty.

BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn da Ekvador halqy men úkimetine kóńil aıtty. Sonymen qatar ol el bıligi qutqarý operatsııalary men zardap shekkenderge kómek kórsetý jumystaryn jaqsy uıymdastyra alǵandyǵyna basa nazar aýdardy.

El úkimetiniń baǵalaýynsha, jer silkinisinen kelgen shyǵyn 2-den 3 mlrd. dollarǵa deıin jetedi. Sondyqtan BUU men Ekvador úkimeti kúshti jer silkinisi kezinde zardap shekkenderge kómekke 72,7 mıllıon dollar surap, álemdik qoǵamdastyqqa júginip otyr. Qarajat eldiń 350 myń turǵynyna kómekke jumsalmaq. «Halyq taǵamǵa, sýǵa, qarapaıym medıtsınalyq kómekke zárý. Balalarǵa bilimin jalǵastyrýǵa ǵımarat kerek. Otbasylarǵa qalypty ómirin jalǵastyrý úshin qoldaý qajet. Gýmanıtarlyq qoǵamdastyq úkimetti qoldaýǵa, bazalyq qajettilikti qamtamasyz etýge ázir», - dep málimdedi BUU bas hatshysynyń gýmanıtarlyq máseleler jónindegi orynbasary Stıven O'Braıan.

Sońǵy derekterge qaraǵanda tabıǵı apattan qaza tapqandardyń sany 577 adamǵa jetip otyr ári áli de ósý ústinde. Qaza tapqandardyń arasynda Kolýmbııa, Kýba, Domınıkan Respýblıkasy, Ulybrıtanııa, Irlandııa, Kanada, Italııa jáne Germanııa azamattary bar.