ÁLEM APTA ІShІNDE: Phenıan tańdaǵan jolynan taıar emes

Atap aıtqanda, bul alańdaýshylyq Soltústik Koreıanyń «Ynha-3» zymyran tasymaldaǵyshyn ushyrýǵa baılanysty bolyp otyr. ıAǵnı bul zymyran jer mańy orbıtasyna «Kvanmenson-3» jerserigin jetkizýi tıis edi. Bul eldiń bıliginiń málimdeýinshe, jer serigi aýa-raıyna monıtorıng jasaýǵa jáne qorshaǵan ortany zertteýge negizdelgen. Bul ushyrylym sharalary eldiń alǵashqy basshysy Kım Ir Senniń týǵanyna 100 tolýyna oraı ataldy.

Alaıda, zymyran birneshe mınýt ushqannan keıin áýede shashylyp,  onyń qaldyqtary muhıtqa tústi. Bul sátti alǵash bolyp ońtústik koreıalyq jáne amerıkandyq qarýly kúshter baıqap qaldy. Soltústik amerıkalyq kontınenttiń áýe qorǵanysy birlesken basshylyǵynyń málimetinshe, zymyrannyń birinshi satysy Seýlden 165 shaqyrym jerde teńizge qulady. Aldyn ala derekter boıynsha qalǵan eki satysy iske qosylmaǵan sekildi. Zymyran men onyń synyqtary Sary teńizge túsken kórinedi. Tek birneshe saǵattan keıin bul aqparatty Phenıan resmı túrde rastady. «Jerdi baqylaýǵa arnalǵan jer serigi orbıtaǵa shyǵa almady. Ǵalymdar men mamandar jáne eldiń sarapshylary qazirgi kezde zymyrannyń isten shyǵýynyń sebebin zerdelep jatyr»,-dep túsindirdi soltústik koreıalyq TsTAK aqparattyq agenttigi.

Buǵan deıin G8 Syrtqy ister mınıstrlikteriniń basshylary  atalǵan elge jer serigi tirkesken zymyrandy ushyrýdan bas tartýǵa shaqyrǵan edi. Sebebi, bul halyqaralyq mindetterdiń talaptaryn buzý jáne BUU Qaýipsizdiń keńesiniń qararyna qaıshy bolyp sanalady. Onda ballıstıkalyq tehnologııalardy paıdalaný arqyly zymyrandardy ushyrýǵa tyıym salynǵan.

Zymyran ushyrylǵannan keıin, «Úlken segizdik» tarapy bul is-qımyldar óńirlik beıbitshilikke jáne turaqtylyqqa zalal keltirip otyrǵandyǵyn málimdedi. «Biz Soltústik Koreıany bolashaqta osyndaı ushyrylymdardan bas tartýǵa shaqyramyz. Zymyrandy tehnologııalardy paıdalaný Koreıalyq túbegindegi ahýaldy ýshyqtyra túsedi. Biz Soltústik Koreıaǵa qatysty jaýapty sharalardyń tizbesin aıqyndaýǵa daıynbyz jáne BUU Qaýipsizdik keńesin tıisti sharalardy qoldanýǵa shaqyramyz», - delingen SІM basshylarynyń birlesken málimdemesinde.

Belgili bolǵandaı, BUU QK qalyptasqan ahýaldy qarastyrýǵa arnalǵan otyrysty ótkizý sheshimin jasady. Onda Phenıanǵa yqpal etýdiń jańa sharalarynyń tizbesi anyqtalatyn bolady.  Alaıda, qazirgi kezde Qaýipsizdik keńesiniń músheleri eki topqa bólinedi degen qaýesetter sóz bolyp otyr. Onda birinshi top (Seýl, Tokıo, Vashıngton jáne basqalar) jańa qatal ekonomıkalyq mazmundaǵy sanktsııalardy engizýdi kótermek. Al basqalarynyń (Beıjiń, Máskeý) pikirinshe, jańa sanktsııalardyń esh yqpaly bolmaıdy, osy oraıda Phenıanmen senimdi dıalog júrgizý kerek.

Halyqaralyq baıqaýshylar zymyrandy ushyrýdyń maqsatty mindetiniń sátti iske aspaýyn ońtaıly baǵalap otyr. «Zymyrannyń ushý qashyqtyǵy oıdaǵydaı bolmady jáne bul óz kezeginde soltústik koreıalyq ballıstıkalyq tehnologııalar aıtarlyqtaı qater týdyrmaıdy,  ıaǵnı,  zymyran tasymaldaýshynyń qaýqarlyǵy tek bastapqy damý satysynda tur», degen pikir paıda boldy.

BUU Qaýipsizdik keńesiniń sanktsııalaryna qaramastan, Soltústik Koreıanyń is-qımyldary arandatýshylyq áreketterge jaqyn jáne bul qadamdar eldi oqshaýlaýǵa ıtermeleýi múmkin. Bul turǵyda taǵy da bir qater týyndap otyr, ıaǵnı jańadan engiziletin qatal sanktsııalar Phenıandy ıadrolyq kezekti synaqtardy ótkizýge ákelýi yqtımal.

Koreıa halyqtyq demokratııalyq respýblıkasy basshylyǵynyń búgingi áreketin aıtarlyqtaı qarapaıym dep túsindirýge bolady. Kóbinese Phenıannyń saıasaty 2009 jyly qabyldanǵan «Songýn» áskerı ıdeologııasy bazasynda qalyptasyp otyr. Bul qadam «chýchhe» atty kommýnızm ıdeıasyn aýystyrǵan bolatyn. Sońǵy jyldary Soltústik Koreıa álemdik qoǵamdastyqtan táýelsiz ekenin jáne ıadrolyq zertteýlerdi júrgizýge quqyly ekenin árdaıym jarııalap keledi. Keńes Odaǵyndaǵydaı olar negizgi kúshin qorǵanysqa jumsap otyr.

Atap aıtqanda, bul eldiń jańa basshysy Kım Chen Ynnń aldynda  halyqqa, partııaǵa jáne áskerılerge memlekettik basqarýǵa qaýqarly ekenin dáleldeý mindeti tur.

Sondyqtan da eldegi gýmanıtarlyq ahýal búginde kúrdelene bastady. Al halyqaralyq qoǵamdastyqpen qarym-qatynas budan ári qaraı ýshyǵa túsýde. Biraq ta, bul soltústik koreıalyq basshylyqty aıtarlyqtaı alańdatpaıtyn sekildi. Eń  bastysy, búginde Koreıa túbeginde turaqtylyqty saqtaýǵa kómektesetin jalǵyz qadam - ol álemdik kóshbasshylardyń tyńǵylyqty zerdelengen áreketteri. Bul óz kezeginde Phenıannyń óńirdegi jańa arandatýshylyq baǵyttarǵa barýy múmkindiginiń aldyn alady.