ÁLEM APTA ІShІNDE: Parıjdegi lańkester lańy

Taıaý Shyǵys ta tynshyr emes. Lıvan astanasy Beırýtta 2 jarylys bolyp, qaza tapqandardyń qarasy qalyń. Aıta keterligi álem jurtshylyǵyn eleń etkizgen osy eki qaıǵyly habardan bólek, talaıdyń nazaryn aýdarǵan Halyqaralyq avıasalonda osy aptada Dýbaıda ótken bolatyn.

Parıjdegi lańkester lańy

Juma kúni keshkisin Parıjdiń 7 aýdanynda, bir mezette lańkestik áreketter oryn alyp, qarýly shabýyl da jasalyp, jarylys ta oryn aldy. Jergilikti bıliktiń taratqan aqparatyna qaraǵanda, jantúrshigerlik shabýyldardan qaza tapqandardyń sany 150-ge jetip otyr. 100-den astam adam Parıjdiń «Bataklan» teatryn lańkester basyp alǵan kezde qaza tapsa, qalǵandary Frantsııa astanasynyń basqa aýdandarynda oryn alǵan lańkestik áreketter barysynda mert bolǵany belgili. Kýágerlerdiń biriniń aıtýynsha, teatrǵa shabýyldaǵan lańkesterdiń biri: «Bul Sırııa úshin!» dep aıqaılaǵan kórinedi. Aıta keterligi, Frantsııa prezıdenti Fransýa Ollandtyń qatysýymen «Stad de Frans» stadıonynda ótip jatqan fýtboldan Frantsııa men Germanııa arasyndaǵy joldastyq match barysynda da sport alańyna taqaý jerde aldyn ala boljamǵa sáıkes 2-3 granata da jarylǵan.

Bul Frantsııa tarıhyndaǵy eń iri terakt bolyp otyr. Sondyqtan da F.Olland búkil el aýmaǵynda tótenshe jaǵdaı jarııalap, memlekettik shekarasyn japty. Qazirgi ýaqytta álemniń barlyq elderiniń kóshbasshylary frantsýzdyqtardyń qaıǵysyna ortaqtasyp, kómek qoldaryn sozýda. Mundaı sharadan elimiz de tys qalyp otyrǵan joq. Qazaqstan Parıjdegi lańkestik áreketti aıyptaıdy jáne qandaı jaǵdaıda da terrorlyq árekettiń paıda bolýyna kóz juma qaraýǵa bolmaıtyndyǵyn málimdedi. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Parıj qalasynda bolǵan terrorlyq áreketterge baılanysty Frantsýz Respýblıkasynyń Prezıdenti Fransýa Ollandqa kóńil aıtý jedelhatyn joldady. Jedelhatta Parıj qalasynda jasalǵan jantúrshigerlik áreketter saldarynan kóp adamnyń qaza bolǵany týraly sýyt habardy Memleket basshysy zor kúızelispen qabyldaǵany aıtylǵan. «Qazirgi tańda terrorızmniń etek alýy barlyq memleketter úshin ortaq qaýip-qaterge aınalyp otyr. Qazaqstan halyqaralyq qaýipsizdikke qater tóndiretin lańkestik pen ekstremızmniń kez kelgen túrin aıyptaıdy», - delingen jedelhatta.

Abyroı bolǵanda bul lańkestik áreketterden zardap shekken ne bolmasa qaza tapqan Qazaqstan azamattary joq. Bul týraly QR Syrtqy ister mınıstrliginiń arnaıy tapsyrmalar jónindegi elshisi jáne resmı ókili Altaı Ábıbýllaev Tvıtterdegi paraqshasynda habarlady. Degenmen, Parıjdegi QR Elshiliginde «jedel jeli» (+33 1 45 61 52 00) ashylyp, bul qalada elimizdiń barsha azamattaryna halyq kóp jınalǵan jerge barmaýǵa keńes berildi.

Aıta keterligi, «Bataklan» teatryndaǵy kepilge alynǵan adamdardy polıtsııa arnaıy jasaǵy shabýyl jasaý arqyly bosatyp alǵan bolatyn. Sál keıinirek qandy oqıǵa ornyna Frantsııa Prezıdenti Fransýa Olland, eldiń Premer-Mınıstri, Іshki ister, Ádilet mınıstrleri keldi. Osy jerde F.Olland senbi kúni eldiń Qaýipsizdik keńesiniń shuǵyl jıynyn ótkizetinin aıtty.

Beırýttaǵy jarylystar

Beısenbi kúni keshqurym Beırýttyń túbindegi Býrdj-ál-Barajn qalasynda jankeshti lańkester 2 bomba jardy. Jarylys orny retinde adamdar kóp júretin Aın-es-Sıkka aýdany tańdap alynǵan. Bul aýdanda ımam Hýseınniń meshiti men tanymal «Al-Mansýr» saýda ortalyǵy ornalasqan.

Beırýttyń bul bóliginde Bashar Asadtyń úkimettik armııasy sapynda «DAISh» lańkestik tobyna qarsy urys amaldaryna qatysyp júrgen «Hezbolla» shıit partııasynyń belsendileri óte kóp turady. Sodyrlardyń bastapqy nysany ımam Hýseın atyndaǵy meshit bolatyn. óıtkeni, mototsıklge mingen sodyr dál osy meshitke baǵyt alǵan edi. Biraq, onyń jolyn «Hezbolla» belsendileri kesti. Sondyqtan da sodyr Aın-es-Sıkka oramyndaǵy adam kóp jınalǵan jerge bet aldy. Birinshi jarylys naýbaıhana janynda, al ekinshisi Rasýl ál-Aazam gospıtaline taqaý jerde jasaldy.

Jalpy lańkester tórteý bolǵan. Ústine jarylǵysh zat tańyp alǵan onyń birin polıtsııa keıinen taýyp aldy. Ol bastapqy eki jarylys kezinde ólip ketken. Al tórtinshisi polıtsııa qyzmetkerleri izine túskennen keıin amalsyzdan qolǵa tústi.

Birshama ýaqyt ótkennen keıin jarylys jaýapkershiligin moıyndaryna lǵan «LAISh» lańkestik toby áleýmettik jelilerdegi ózberiniń paraqshalaryna málimdeme jarııalady.

Lańkesterdiń málimdemesinde alǵashqy jarylystyń mototsıklge bekitilgen jarlyǵsh qurylǵynyń nátıjesinde oryn alǵanyn, al ekinshisin ólim beldigin taǵynǵan jankeshtiniń iske qosqanyn atap ótken.

Eki lańkestik árekettiń saldarynan keminde 43 adam mert bolyp, túrli deńgeıde jaraqat alǵandardyń sany 200-den asyp jyǵyldy. Bul teraktini eldiń kórnekti dinı jáne saıası qaıratkerleri barynsha aıyptaýda. Lıvan Premer-Mınıstri qaza tapqandardyń otbasylaryna kóńil aıtyp, el azamattaryn qyraǵy bolyp, birlik pen yntymaq tanytýǵa shaqyrdy.

Dýbaıda ótken halyqaralyq avıasalon

Beısenbi kúni Birikken Arab Ámirlikterinde «Dubai Airshow 2015» 14-shi halyqaralyq kórmesi aıaqtaldy. Bul kórme Birikken Arab Ámirlikteriniń Úkimeti men Qarýly Kúshteriniń qoldaýymen Dubai World Central Aerotropolis aýmaǵynda ótip jatyr. Dýbaıdaǵy «Dubai Airshow» halyqaralyq avıasalony álemdik azamattyq jáne áskerı avıaónerkásibindegi negizgi oqıǵalardyń biri bolyp tabylady. Kórme eki jylda bir ret ótkiziledi. Keshenniń kórme alańy 645 myń sharshy metrdi quraıdy. Sharaǵa 61 elden 1100-den astam qatysýshy qatysty. Kórme aıasynda ushaqtardyń 150 modeli usynyldy. Olardyń arasynda F-22 «Raptor» kópmaqsatty joıǵysh ushaqtardyń besinshi býyny men 50 bıznes-djetter bar.

Kórme barysynda jasalǵan kelisimsharttardyń jalpy somasy 39,8 mlrd. dollarǵa jetip otyr. Alaıda, bul soma 2013 jylǵy nátıjeden álde qaıda tómen. Este bolsa, sol kezde 206 mlrd. dollardan astam somaǵa kelisimshart jasalǵan bolatyn. 2013 jyly «Emirates», «Etihad Airways» jáne «Qatar Airways» avıakompanııalary Airbus pen Boeing ushaqtarynyń rektordtyq sanyn satyp alǵan bolatyn. Bul joly da ushaqtyń atalǵan eki túri boıynsha jasalǵan kelisimsharttar úlken somany qurady.

Osy kórme aıasynda QR Qorǵanys mınıstri Imanǵalı Tasmaǵambetov Abý-Dabı Ámirliginiń murager hanzadasy, BAÁ QK bas qolbasshysynyń orynbasary sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıanmen kezdesti. «Elimizdiń arasyndaǵy dostastyq qarym-qatynas Birikken Arab Ámirlikteriniń negizin qalaýshy, Sizderdiń ákelerińiz jáne QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen qalanǵan. Ol jyl saıyn nyǵaıyp, nátıjeli ári jemisti bolýda, anaǵurlym joǵary deńgeıge shyǵyp keledi», - dedi Imanǵalı Tasmaǵambetov quttyqtaý sózinde.

Sonymen qatar ol birlesken oqý-jattyǵý men trenıngter túrinde iske asyrylýy múmkin BAÁ-men qorǵanys yntymaqtastyǵyn damytýda múddeli ekendigimizdi atap ótti.

«Kelesi jyly halyqaralyq saıystardy uıymdastyrýdy josparlaýdamyz. Osyǵan baılanysty, atalǵan is-sharaǵa mamandaryńyzdy qatysýǵa shaqyramyn. Odan basqa, QR qorǵanys vedomstvosynyń basshysy aldaǵy ýaqytta Astanada ótetin «KADEX - 2016» qarý-jaraq, áskerı tehnıka jáne áskerı-tehnıkalyq múlik halyqaralyq kórmesi taqyrybyn qozǵap ótti. «Múmkindikti paıdalana otyryp jáne memleketterimizdiń arasyndaǵy áskerı yntymaqtastyqty damytý maqsatynda Sizderdi jáne sizderdiń qorǵanys-ónerkásibi kesheni kompanııalaryńyzdy osy kórmege qatysýǵa shaqyramyn. Qarý-jaraq pen áskerı tehnıka salasyndaǵy Birikken Arab Ámirlikteriniń tyń jańalyǵy Astanadaǵy pavılondar kórmesin ajarlandyra túsedi dep úmittenemin», - dedi mınıstr.