ÁLEM APTA ІShІNDE: Palestına men Izraıl arasynda soǵys oty tutanýy múmkin

Gaza sektoryndaǵy ahýal ótken senbide ıslamshyl toptardyń ızraıldik áskerı kólikke shabýyl jasaǵannan keıin-aq shıelenise bastaǵan edi. Sol kezde tórt soldat jaraqat alǵan bolatyn. Tel-Avıvtiń buıryǵymen oǵan jaýap retinde eldiń áskerı áýe kúshteri Palestına avtonomııasy aýmaǵyndaǵy sodyrlar tobynyń kózin joıdy. «HAMAS» qozǵalysynyń áskerılengen tarabynyń da buǵan qarsy reaktsııasy barynsha qatań boldy. Olar birneshe kún boıy Izraıl aýmaǵyn «Kassam» sanatyndaǵy zymyrandarmen atqylady.

Sársenbi kúni Izraıldiń Áskerı-teńiz kúshteri men Áskerı-áýe kúshteri Gaza aýmaǵyndaǵy sodyrlarǵa qarsy «Bultty tirek» degen ataýmen operatsııa júrgizdi. Izraıldikter Gaza sektoryndaǵy júzden astam nysanǵa jerden, áýeden jáne teńizden shabýyl bastady. Ásirese, juma kúni Gaza sektoryn barynsha bombalaý júrgizilip, 150-ge jýyq soqqy jasaldy.

Álemdik buqaralyq aqparat quraldarynyń jarysa jazýyna qaraǵanda, eki taraptan da beıbit turǵyndar qaza taýyp otyr. Palestındikterdiń málimetterine sáıkes, Izraıldiń shabýyly saldarynan keminde 23 adam, onyń ishinde 2 bala qaza taýyp, shamamen 200 adam jaraqat alǵan. «HAMAS» qozǵalysy jaýyngerlik qanatynyń basshysy Ahmed ál-Djabarıdiń qaza tapqandyǵy belgili. Sonymen qatar «HAMAS» qanaty Gaza aımaǵynda atyp túsirilgen  ızraıldik F-16  ushaǵynyń 2 áskerı ushqyshy tutqynǵa alynǵandyǵyn da jarııalap otyr.

Al ızarıldik BAQ-tardyń aqparatyna sáıkes, zymyran shabýylynan 3 adam mert boldy. Jumadaǵy aqparattarǵa sáıkes, Izraıl aýmaǵynda shamamen 60-tan astam zymyran jarylyp, shamamen taǵy 197-si «Temir kúmbez» zymyranǵa qarsy qorǵanys júıesimen qaǵyp túsirilgen. Shamamen 23 zymyran turǵyn úı aýmaqtaryna qulaǵan. Olardyń qatarynda Tel-Avıv pen Ierýsalım aýdandary da bar, biraq qaza tapqandar týraly naqty aqparat beımálim.

Gaza sektorynda ızraıldik operatsııalar bastalysymen-aq Izraıl Premer-Mınıstri Bınıamın Netanıahý AQSh Prezıdenti Barak Obamamen telefon arqyly tildesip, memlekettiń ózin-ózi qorǵaý quqyǵyna qoldaý bildirgeni úshin alǵysyn bildirdi. Al buqaralyq aqparat quraldarynda jasaǵan kelesi málimdemesinde ol Izraıldiń beıbit turǵyndardyń arasynda kisi ólimine jol bermeý úshin barlyq kúsh-jigerin jumsaıtyndyqtaryn basa aıtty.

Óz kezeginde, Palestına ulttyq ákimshiliginiń basshysy Mahmýd Abbas zorlyq-zombylyqty toqtatýǵa shaqyrdy. Ol Izraıldiń is-qımyly bastapqydan-aq Palestına memleketin qurýǵa baǵyttalǵan úderisterdi buzýǵa negizdelgendigin atap ótti. BUU Bas assambleıasyna Palestına mártebesin kóterý týraly ótinish osy aıdyń ishinde berilýi tıis edi. Degenmen avtonomııaishilik túrli derekkózderdiń habarlaýynsha, endi bul másele jańa dataǵa aýystyrylatyn bolady.

Osy aptada BUU Qaýipsizdik keńesi Gaza sektoryndaǵy ahýalǵa baılanysty arnaıy keńes ótkizdi. Janjaldasýshy taraptardyń ókilderi bir-birine kiná artyp, halyqaralyq qoǵamdastyqty taǵy da adamdardyń mert bolýyna jáne jańa soǵys otynyń tutanýyna jol bermeý úshin barlyq sharalardy qabyldaýǵa shaqyrdy.

Al álemdik qoǵamdastyq eki tarapqa da bir-birine áskerı soqqy bermeýge shaqyrdy. BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn palestındikterge de, ızraıldikterge de zorlyq-zombylyqtan tıylyp, gýmanıtarlyq quqyq aıasynda qabyldanǵan mindettemelerdi qatań ustanýdy talap etti.

Degenmen álem taǵy da eki lagerge bólinip otyr. Birinshisi Tel-Avıvtiń áýe soqqylaryn túbegeıli aıyptap, Izraıldi kúsh qoldaýdan bas tartýǵa shaqyrady. Al ekinshisi janjaldyń ýshýyǵyna palestındik toptardy aıyptap, Izraıldiń áskerı operatsııalarynyń saldaryna nazar aýdarmastan olardy basty janjaldy bastaýshylar sanaıdy.

Juma kúni AQSh Prezıdentiniń ulttyq qaýipsizdik jónindegi kómekshisiniń orynbasary Ben Rods Túrkııa, Egıpet jáne Gaza sektorynyń eýropalyq seriktesterin «ózin-ózi qorǵaýǵa tolyq quqyǵy bar» Izraılmen janjaldy qozdyrýyn toqtatý úshin «HAMAS-qa» qysym kórsetýge shaqyrdy. Mundaı málimdemeni EO-nyń syrtqy saıasat jónindegi joǵary ókili Ketrın Eshton da jasady. Degenmen ol Izraılge de osyny úndedi. Al Ulybrıtanııa Syrtqy ister mıınstrligi barlyq jaýapkershilikti «HAMAS-tyń» moınyna arta saldy.

Reseıde ózin kóp kúttirgen joq. Reseı SІM-niń aqparatynda Máskeýdiń «kúshtik maıdandasýdy shuǵyl toqtatý, Izraıl aýmaǵyna da, Gaza sektoryna da soqqy jasaýdy doǵarý» qajet dep sanaıtyndyǵy aıtylǵan. Mundaı ustanymdy Egıpet jáne birqatar arab elderi ustanyp otyr. Al Máskeýdiń jahandyq qaýipsizdik máselelerinde basty seriktesi Beıjiń bolsa, óziniń alańdaýshylyǵyn bildirip, barynsha ustanymdy bolýǵa shaqyratyndyǵyn ǵana jetkizip otyr.

Qazirgi tańda eki tarapta uzaqqa sozylatyn soǵystyń aldynda tur. Izraıl qorǵanys mınıstrligi rezervtegi azamattaryn ásker qataryna shaqyrylǵandyǵyn resmı jarııa etýde. Sońǵy aqparattarǵa qaraǵanda, olardyń sany 30 myńnan 75 myńǵa deıingi adamdy quraıdy. Gaza sektoryna eki saýytty tank dıvızııasy men Izraıldiń 2 jaıaý brıgadasy shoǵyrlanýda.

Este bolsa, osydan 4 jyl buryn «Quıma qorǵasyn» operatsııasy barysynda 4 myńnan astam palestındik qaza tapqan edi. Mine osyndaı beıbit turǵyndardy jappaı qazaǵa ushyratatyn kezekti qyrǵynǵa álemdik oıynshylar jol bermeý amalyn taba ma, álde otqa maı quıa túse me? Bul búgingi kúnniń basty máselesine aınalyp otyr.