ÁLEM APTA ІShІNDE: Palmıra lańkesterden azat etildi

Ejelgi Palmıra azat etildi

Ótken jeksenbide Sırııanyń úkimettik áskeri reseılik avıatsııanyń qoldaý kórsetýimen «DAISh» lańkestik tobynyń sodyrlaryn Palmıra qalasynan túbegeıli qýyp shyqty.

Palmıranyń azat etilýi  Reseılik áýe kúshteriniń bombalaýdy bastaǵan sátinen bergi sırııalyq armııanyń eń iri jeńisi. Óıtkeni, qala mádenı mura ortalyǵy bolýymen qatar eldiń dál ortasynda ornalasqan mańyzdy strategııalyq bekinis desek te bolady.

Palmırany azat etý operatsııasy birneshe kúnge sozyldy. 24 naýryz kúni úkimettik jasaq qalaǵa basyp kirip, arheologııalyq eskertkishter ornalasqan shahardyń tarıhı bóliginde qııan-keski urystar júrgizildi. Senbi kúni tańerteń úkimettik ásker ejelgi qalaǵa dendeı kirip, tús aýa Palmıranyń soltústik oramyna bekingen lańkesterdiń negizgi kúshiniń kózin joıdy.

Al jeksenbi kúni sırııalyq áskerı qyzmetshiler qalany tazalaý jumystaryna kirisip ketti. Alaıda, bas saýǵalaı qashqan lańkester tegin ketpeı, kósheler men úılerge bomba qoıyp ketkendikteri belgili boldy. Osydan keıin sırııalyq saperler birden joldar men úılerdegi bombalardy zalalsyzdandyrý jumystaryna kiristi.

Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtın sırııalyq áriptesi Bashar Asad pen ıÝNESKO basshysy Irına Bokovamen telefon arqyly áńgimelesý barysynda Palmıranyń azat etilýimen quttyqtap, reseılik saperlerdiń de qalany bombadan tazalaý jumystaryna birden kirisetindigin aıtty.

Al Irına Bokova Sırııa kóne eskertkishter jáne mýzeıler departamentiniń dırektory Manýn Abdel Kerımmen telefon arqyly sóılesýi kezinde ıÝNESKO-nyń sáýlet eskertkishterin qalpyna keltirýge qajetti qoldaý kórsetýge daıyn ekendigin málimdedi.

ıÝNESKO basshysy sonymen birge sáýir aıynyń sońynda Parıjge sarapshylardyń basyn qosyp, Palmırany qalpyna keltirýmen baılanysty máselelerdi egjeı-tegjeıli talqylaýǵa nıetti ekendigin jetkizdi.

Palmıra azat etilgennen keıin sarapshylar qalaǵa keltirilgen shyǵyndy aldyn ala zerdeleý jumystaryna kirisip te ketken edi. Mamandar kózderi kórgen jaıttarǵa barynsha qatty kúızelgenderin aıtýda. Degenmen, eskertkishterdi zerdeleý mádenıet qaıratkerleri kútken eń qaýipti jaıttardan ada ekendigi qýantady.

Sırııa kóne eskertkishter jáne mýzeıler departamentiniń málimetterine sáıkes, eń tanymal eki ǵıbadathanany qosa alǵandaǵy Palmırany eń ataqty eskertkishteri qatty búlingen. Alaıda, ejelgi nysandardyń basym bóliginiń búlinýi aıtarlyqtaı emes desek te bolady.

Sarapshylardyń atap ótýlerine qaraǵanda, Palmırany bombadan zalalsyzdandyrý jumystary keminde 3 aıǵa ulasady. Al qalany jáne onyń tarıhı eskertkishterin qalpyna keltirý ondaǵan jylǵa sozylýy yqtımal.

Aıta keterligi, «DAISh» lańkestik tobynyń sodyrlary 2015 jyldyń 21 mamyry kúni Palmıra qalasyn basyp alǵan bolatyn. Osydan keıin sırııalyq quqyq qorǵaýshylar lańkesterdiń ejelgi eskertkishterdiń mańaıyna mına men jarylǵysh zattar qoıyp, biregeı eskertkishterdi talqandaýǵa kiriskenderin málimdegen edi.

Lahordaǵy qantógis

Sırııa armııasy jeńis toıyn toılap jatqan sátte Pákistannyń Pendjab ólkesiniń astanasy Lahor qalasyndaǵy Gýlshan-ı-Ikbal saıabaǵynyń balalar sektsııasynda jankeshti lańkes jarylǵysh qurylǵyny iske qosty. Kýágerlerdiń aıtýynsha, jarylys balalar attraktsıonynan birneshe metr jerde oryn alǵan. Dál osy sátte saıabaqta balaly otbasylar óte kóp bolatyn. Óıtkeni, bul kúni Pákistan hrıstıandary Pasha merekesin toılap jatqan edi.

Sońǵy málimetterge qaraǵanda, lańkestik saldarynan 300-den astam adam zardap shekse, qaza tapqandardyń sany 74 adamǵa jetip otyr. Olardyń basym bóligi - balalar men áıelder. Degenmen, bul qaza tapqandar týraly sońǵy málimetter emes. Sebebi jaǵdaıy óte aýyr birneshe ondaǵan adam aýrýhanada jatyr.

Lańkestik jaýapkershiligin 2014 jyldyń tamyzynda «Pákistan tálibteri qozǵalysynan» bólinip shyqqan «Djamaat-ýl-Ahrar» toby óz moıyndaryna alyp otyr.

Lańkestik oryn alǵannan keıin el premer-mınıstri Mýhammad Navaz Sharıf Ulybrıtanııaǵa, odan ári Qurama Shtattarǵa saparynan bas tartty. Ol 31 naýryz ben 1 sáýir aralyǵynda Vashıngtonda ótetin ıadrolyq qaýipsizdik sammıtine qatysýy tıis bolatyn.

Lahordaǵy lańkestikke baılanysty Pákistan azamattaryna álem kóshbasshylarynyń basym bóligi kóńil aıtty. Olardyń qatarynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev ta Pákistan Islam Respýblıkasynyń Prezıdenti Mamnýn Hýseınge kóńil aıtý jedelhatyn joldady.

Jedelhatta kóptegen jazyqsyz adamdardyń qaza bolǵany jáne zardap shekkeni týraly qaıǵyly habardy Qazaqstan Prezıdentiniń zor kúızelispen qabyldaǵany atap ótilgen. Nursultan Nazarbaev qaza bolǵandardyń basym kópshiligi áıelder men balalar ekenin, bul jaǵdaıdyń eshkimdi beı-jaı qaldyrmaǵanyn aıtty. 

«Qazaqstan búkil álemdegi qaýipsizdik pen beıbitshilikke zor qater tóndirip otyrǵan halyqaralyq ekstremızm men terrorızm áreketterin úzildi-kesildi aıyptaıdy. Lahordaǵy jantúrshigerlik oqıǵa qatygez radıkaldy toptar men olardyń ıdeologııasyna órkenıetti qoǵamda oryn joq ekenine taǵy da kóz jetkizdi», - delingen jedelhatta.

Sońynda Nursultan Nazarbaev qaza bolǵandardyń otbasylary men týǵan-týystaryna, sondaı-aq barsha Pákistan halqyna jeke óziniń jáne Qazaqstan halqynyń atynan kóńil aıtyp, zardap shekkenderdiń tezirek saýyǵyp ketýine tilektestigin bildirdi.

BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn de bul lańkestik aktini qatań aıyptady. Onyń baspasóz hatshysy taratqan málimdemede: «Úkimetti elde turyp jatqan dinı azshylyq ókilderimen birge el halqynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin qajetti barlyq sharalardy qabyldaýǵa shaqyratyndyǵy» aıtylǵan.

Polıtsııa jarylys ornynan boljamdy lańkestik múrdesiniń qaldyqtaryn tapty. Lańkes Gýlama Farıdtiń  28 jastaǵy uly ıÝsýf ekendigi belgili. Bılik málimetterine sáıkes, ıÝsýf dinı bilim alǵan, al jarylysqa deıin uzaq ýaqyt boıy Lahordaǵy dinı ýchılışede sabaq bergen.

Polıtsııanyń lańkestikke qarsy departamenti arnaıy reıd júrgizip, onyń barysynda lańkestikke qatysy bar 15 kúdikti ustaldy. Olardyń qatarynda ıÝsýftiń 3 aǵasy da bar.

Aıta keteıik, osy jyldyń ishinde Pákistanda birneshe lańkestik oryn aldy. Este bolsa, naýryz aıynyń basynda Peshavarda jankeshti lańkes sot zalynda ózin ózi jaryp jibergen bolatyn. Sondaı-aq Peshavarda memlekettik qyzmetshilerdi tasıtyn avtobýs ta jarylǵan edi.