ÁLEM APTA ІShІNDE: Mysyrdy taǵy da saıası qaqtyǵys sansyratýda

Sońǵy apta ishinde Mysyrda eldiń saıası kúshteriniń jappaı sherýi ótýde. Lıberaldy-demokratııalyq lagerdegi oppozıtsııa jaqtastary Mysyr prezıdenti Muhammed Mýrsı bastamashy bolǵan Konstıtýtsııalyq deklaratsııa men referendýmǵa qarsylyq tanytýda. Ahýal prezıdenttiń óz quziretin barynsha arttyra túsetin dekret qabyldaýynan keıin tipti ýshyǵa tústi desek te bolady. Konstıtýtsııalyq deklaratsııa jobasy 22 qarasha kúni jarııa etildi, usynylǵan ózgeristerge sáıkes prezıdentke tótenshe quziret beriledi, al eldiń saıası ómirinde ıslam qozǵalysynyń róli kúsheıtiledi. Bılik basym bóligi Sharıǵattan alynǵan jańa zańnama normalaryn engizýge qatysty referendým 15 jeltoqsanda ótedi dep mejeleýde. Basqa da túrli ózgeristerden bólek jańa túzetý Prezıdenttiń kez kelgen sheshimderin Konstıtýtsııaǵa ózgerister qabyldanǵansha ári jańa Parlament saılanǵaǵa deıingi merzimde daýlasýǵa shekteý qoıady.

 Bul bastamalar jarııa etilgennen keıingi kúnderden bastap elde Prezıdent bıligi men ıslamshylardyń kúsh alýyna qarsylyq tanytatyn sherýler men erýler ótýde. Olardyń ishinde eń aýqymdysy 4 jeltoqsan, seısenbi kúni Kaır, Aleksandrııa, Sýets qalalarynda oryn alǵan oppozıtsııa jaqtastarynyń aktsııasyn erekshe atap ótýge bolady. Jappaı qarsylyq el astanasyndaǵy Tahrır alańynda tutanyp, basym bóligin jastar men jas qyzdar quraıtyn sherýshiler Prezıdent saraıyn qorshaýǵa aldy.

Degenmen jańa reformany ıslamdyq kúshter «Musylman baýyrlar» qozǵalysy belsendi qoldaýda. Olar da óz taraptarynan memleket basshysynyń sońǵy jarlyǵyn qoldaý úshin jaqtastaryn sherýge alyp shyqty. Islamshylar Konstıtýtsııalyq deklaratsııany óz kúshinde qalýyna ári jańa Konstıtýtsııanyń qabyldanýǵa tabandy túrde qoldaý bildirýge nıet tanytý ústinde. Bul jaıt jekelegen baǵalaýlar boıynsha Mysyrdy ıslamılandyrýdyń jańa tolqynyn týyndatýy múmkin.  «Musylman baýyrlar» eki jyl boıy eldi áýre-sarsańǵa salǵan turaqsyzdyq halyqty ábden sharshatty ári uzaqqa sozylǵan problemaly kezeńge jańa ózgeristerdi qalaıdy dep sanaıdy.

Jaǵdaı sársenbi kúni «Musylman baýyrlar» qozǵalysynyń birneshe myń ókili men oppozıtsıonerler arasynda Kaırdegi Prezıdent saraıy mańynda týyndaǵan jappaı tóbelesten keıin barynsha ýshyǵa tústi. Aıta keterligi, ıslamshylar Prezıdent saraıy mańyna tigilgen oppozıtsıonerlerdiń palatka lagerlerine shabýyl jasaǵan bolatyn. Oryn alǵan jappaı bassyzdyq saldarynan ondaǵan adam mert boyp, 700-den astam adam aýyr jaraqat aldy. Oqıǵaǵa kýá bolǵandardyń aıtýyna qaraǵanda, Kaırdiń keıbir turǵyndary jumystan úıine oralyp kele jatyp, abaısyzda eki toptyń arasyndaǵy qaqtyǵysqa túsip qalǵan. Sonymen qatar birqatar jergilikti buqaralyq aqparat quraldarynyń aqparatyna qaraǵanda qaza tapqandarǵa oq tıgen. Quqyq qorǵaý organdary sherýshilerdi kózden jas aǵyzatyn gazdyń kómegimen toqtatýǵa tyrysqan bolatyn, biraq bul sharalar esh nátıje bergen joq. Sonyń saldarynan M.Mýrsı túndeletip qala syrtyndaǵy rezıdentsııasyna bas saýǵalaýǵa májbúr boldy. Al odan sál buryn onyń otbasy qaýipsiz jerge kóshirilgen bolatyn. El basshysynyń kortejine qoqan-loqy men aýyr sózder qarsha borady.

Degenmen prezıdent jaqtastary da qarap qalmaq emes. Oǵan «Musylman baýyrlar» qozǵalysynyń Kaır bólimi basshylyǵyń «qozǵalys músheleri zańdy rejimdi qorǵaı otyryp, óz ómirlerin qııýǵa daıyn» degen málimdemesi aıqyn dálel.

Qazirgi ýaqytta Prezıdent rezıdentsııasy tóńireginde qaqtyǵystar oryn alýda. Memleket basshysy rezıdentsııasynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin ondaǵan tanki men túrli saýytty tehnıkalar kúzetke alýda. Degenmen juma kúni keshkisin Prezıdenttiń birneshe ondaǵan myń qarsylasy Kaırdegi el basshysy rezıdentsııasynyń qorshaýyn buzyp ótip, saraı qabyrǵasynda sherýlerin jalǵastyrýda. Jaýlasýshy tarap jańǵysh suıyqtyq quıylǵan bótelke, tas, taıaq jáne qarý paıdalanýda. Ismaıl men Sýetste oppozıtsııa «Musylman baýyrlar» bóliminiń tas-talqanyn shyǵardy.

Mysyr kúsh-qurylymdary oryn alyp otyrǵan oqıǵalardy «azamattyq soǵysqa» balaýda ári ózderi munan da nashar stsearııge tas-túıin daıyndalý ústinde. Halyqtyń ekige bólinip, bir-birimen jaýlasýyna ázirshe armııa aralasyp otyrǵan joq, olar beıtarap bolýǵa barynsha tyrysyp baǵýda. Áskerı qolbasshylyqtyń taratqan málimdemesine sáıkes Kaırdegi qaýipsizdikti tolyǵymen qamtamasyz etý jaýapkershiligi polıtsııaǵa júktelip otyr. Al memleket basshysy bolsa, oppozıtsııalardyń yǵyna jyǵylar túr kórsetpeıdi. Beısenbi kúni ulttyq telearnalardan úndeý joldaǵan ol, oppotsııanyń qandaı da bir talabyna kónetin emeýirin tanyptady. Degenmen juma kúni Kaırden onyń oppozıtsııa tarabynan belgili bir ymyraǵa aıyrbas retinde óz ustanymyn qaıta qaraýǵa daıyn ekendigi týraly habar taraı bastady.

Baıqaýshylardyń atap ótýinshe, búgingi qarsylyq aktsııalary 2011 jyly el basshysy Hosnı Múbarakty taqtan taıdyrǵan tóńkeristegi stsenarııdi qaıtalaýda.

Aıtpaqshy, Mysyr basshylyǵymen telefon arqyly baılanysqan AQSh Prezıdenti Barak Obama  M.Mýrsıge qoldaý bildiretindigin aıtqan joq. Obama AQSh-tyń qan tógýshilikke alańdaıtyndyǵyn basa aıtyp, Mysyrdyń saıası basshylyǵyna kúsh kórsetýden bas tartýǵa úndedi. Sonymen qatar ol eki tarap ta aldym al kelisimshartsyz dıalogqa kelý kerektigin atap ótti.

Oppozıtsııa kóshbasshylary men prezıdenttiń kezdesýi búgin prezıdent saraıynda ótedi dep kútilýde.