ÁLEM APTA ІShІNDE: Mysyr tóńkerisiniń bir jyldyǵy - saıası turaqsyzdyq jańǵyryǵy
ASTANA. 2 aqpan. QazAqparat - Ótip bara jatqan apta ishindegi halyqaralyq tynys-tirshiliktiń saıası mańyzy bar oqıǵalary qatarynda Mysyrdaǵy tártipsizdikterdiń odan ári jalǵasýyn atap ótýge bolady.
Ótken aptanyń sońynda egıpet tóńkerisiniń eki jyldyǵyna oraı Mysyrdyń birqatar qalalarynda bastalǵan jappaı is-qımyldar úkimetke qarsy jańa tolqýlardyń sebep-saldaryna aınalyp shyǵa keldi. Buǵan qosa, bir jyl buryn shamamen 50 adam qaza tapqan Port-Saıd stadıonyndaǵy jankúıerler arasyndaǵy jappaı tóbeleske kináli dep tanylǵan 21 adamǵa 26 qańtar kúni ólim jazasynyń kesilýi de onsyz da shatqaıaqtap turǵan jaǵdaıdy odan ári ýshyqtyryp jiberdi.
Kaırdegi tártipsizdikter bir top jastardyń egıpettik parlament pen úkimet ǵımaratyna jaqyndaýǵa tyrysýynan bastalyp ketti. Polıtsııa shebimen betpe-bet kelgen jastar qyzýqandylyqqa salynyp, ǵımarattar men quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerine tas pen temir armatýralar laqtyrsa, olarǵa jaýap retinde kúsh qurylymdar kózden jas aǵyzatyn gaz qoldandy.
Bul kúnderi barynsha qaýipti qaqtyǵystar Kaır, Port-Saıd, Aleksandrııa, Sýets jáne Ismaılııa shaharlarynda oryn aldy. Al aýqymdy tártipsizdik el astanasyndaǵy Tahrır alańyna taqaý tustaǵy prezıdenttik saraı tóńireginde baıqaldy.
Port-Saıdta jergilikti «Al-Masrı» fýtbol klýbynyń radıkaldy jankúıerleri ótken jylǵy stadıonda oryn alǵan tártipsizdikterge kináli dep tanylyp, ólim jazasyna kesilgender qamaýda otyrǵan qalalyq túrmeni basyp alýǵa tyrysty. Basqa qalalarda da radıkaldy jastar toptary, anarhıster men fýtbol fanattary eldegi ahýaldy odan saıyn ýshyqtyryp, ereýildi zor qaýipti kúshke aınaldyrdy. Aıta keterligi, Mysyrda oryn alǵan dúrbeleńniń birneshe kúninde 50-den astam adam qaza taýyp, myńnan astamy jaraqat aldy.
Qaqtyǵystyń alǵashqy kúninde bılik birqatar qalalarda qaýipsizdik sharalary retinde áskerı bólimshelerdi shoǵyrlandyrǵan bolatyn, biraq bul da ahýaldyń ózgerýine esh septigin tıgize alar emes. Ótken jeksenbide el prezıdenti Muhammed Mýrsı Port-Saıd pen Ismaılııa provıntsııalarynda túngi ýaqytta komandanttyq saǵat engizdi. Ol eldiń saıası kúshterin oryn alyp otyrǵan jaǵdaıdan shyǵý joldaryn tabý úshin suhbattastyqqa da shaqyrýda.
Degenmen Mysyrdyń negizgi oppozıtsııalyq koalıtsııasy - Ulttyq qutqarý maıdany el prezıdentimen dıalog júrgizýden bas tartyp qana qoımaı birqatar talaptaryn alǵa shyǵaryp, ol saqtalǵan jaǵdaıda ǵana bılikpen kelissózder ústeline otyratyndyqtaryn aıtyp otyr. Jalpy, oppozıtsıonerler M.Mýrsıge Port-Saıdtegi tártipsizdikterdiń jaýapkershiligin moınyna alýǵa shaqyrýda.
Eýropalyq odaqtyń joǵary ókili Ketrın Eshton Mysyr bıligin osynaý demokratııaǵa kóshý barysyndaǵy shetin kezeńde el múddesi úshin tártip pen tynyshtyqty qalpyna keltirýge shaqyrýda. Dál osyndaı úndeýler basqa da elder men halyqaralyq uıymdar tarabynan kelip túsýde.
Juma, 1 aqpan kúni Mysyrdyń yqpaldy saıası kúshteri zorlyq-zombylyq pen dıalog júrgizýden bas tartý qarastyrylǵan qujatqa qol qoıdy. Onyń qabyldanýyna teologııalyq ortalyq pen «Al-Azhar» ýnıversıteti bastamashy boldy. Osydan keıin Mysyrdaǵy narazylyqtar men zorlyq-zombylyq tolqyny beseńdeıdi dep kútilýde.
Tártipsizdikterdiń jalǵasýy, ári ony tuqyrtý úshin bılik taraby qoldanatyn is-qımyldar el prezıdenti Mýrsıdiń yqtımal otstavkasy jaıynda áńgime shyǵýyna taǵy da sebep bolýda. Birqatar buqaralyq aqparat quraldarynyń habarlaýynsha, qaqtyǵystar barysynda sýyq qarýdan qaza tapqandar da bolǵan. Bul jappaı ereýilderdiń qaıtalanýyna syltaý bolýy bek múmkin. Degenmen de búgingi jaǵdaıda memleket basshysynyń áli de bolsa bılikti ustap turýǵa múmkinshiligi bar dep senimmen aıtýǵa bolady. Ol Mysyr halqynyń basym bóliginiń qoldaýyna ıe ári Batys ta, arab elderi de ózderiniń áriptesterin «satyp ketýge» áli de bolsa daıyn emes.
Biraq ta Mysyrdaǵy saıası daǵdarystyń osylaısha jalǵasa berýi memlekettik kúıreýine ári osydan eki jyl burynǵy jaıttyń qaıta qaıtalaný múmkindigine ákelip soqtyratyndyǵyn da joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Olaı bolǵan jaǵdaıda egıpet bıliginiń oppozıtsııa aktsııalaryna qarsy is-qımyldary máselesi men qoǵamnyń ósip kele jatqan qajettiligine saıma-saı jaýap bere almaýy basty problemaǵa aınalmaq. Jalpy Egıpette oryn alyp otyrǵan ekonomıkalyq jáne áleýmettik problemalardy eskerer bolsaq , oppozıtsııalyq ári radıkaldy toptardyń tártipsizdigi taıaý bolashaqta eldiń qaýipsizdigi men turaqtylyǵyna zor qaýip tóndireri anyq.
