ÁLEM APTA ІShІNDE: Mysyr daǵdarysy - el azamattyq soǵys aldynda

14-i kúni ishki ister mınıstrliginiń otrıady armııanyń bólimshelerimen birlesip, taqtan taıǵan burynǵy prezıdent Muhammed Mýrsıdiń jaqtastaryn shatyrly lagerlerden qýdalaı bastady. Sonyń saldarynan týyndaǵan tártipsizdikterden, polıtsııamen bolǵan qaqtyǵystan 450-den astam adam kóz jumyp, myńdaǵan adam jaraqat aldy. Dál osy kúni Mysyr úkimet elde 1 aıǵa tótenshe jaǵdaı engizip, komendanttyq saǵat belgiledi. El astanasy Kaırde tutanǵan qaqtyǵystar basqa provıntsııalardy da sharpydy. Qaqtyǵystar barysynda sherýge shyqqandar da, ІІM kúsh qurylymdary da qarý qoldandy degen habar da tarady.

Kópshilik úshin Mýrsı kóshbasshy bolyp qala bermek

Mysyrdyń saıası kúshteri arasynda týyndap otyrǵan bul janjal ótken jyldyń maýsym aıynda, Muhammed Mýrsıdiń prezıdenttik qyzmetine kiriskenine 1 jyl tolǵanda týyndaǵan bolatyn. Sol kezde Ulttyq qutqarý maıdany bastaǵan oppozıtsııa óz jaqtastaryn eldiń birneshe qalasynda alańǵa shyǵarǵan edi.
Olar Mýrsıdi bılikti «Musylman baýyrlardyń» yǵyna jyǵyp berdi, al el bolsa atam zamanǵy ıslamdyq memleketke aınalyp keledi dep aıyptaǵan-dy. Oppozıtsııa tarabynyń syny Mýrsıdiń saılaýaldy ýádesiniń oryndamaýyna ári eldi tıimsiz basqarýyna qatysty da taǵyldy.

Shilde aıynda eldegi ahýalǵa Hosnı Mýbarak taqtan taıdyrylǵan kezden beri saıası ómirdiń kóleńkesinde qalyp kete jatqan áskerıler aralasty. Nátıjesinde Mýrsı bılikten alastatylyp, sál keıinirek tutqynǵa alyndy.

Tergeý amaldarynyń aldyn ala málimetterine qaraǵanda, ol 2012 jyly óziniń jaqtastarymen birge ekstremıstermen ymyraǵa kelgen. Al olar «Musylman baýrylar» qozǵalysynyń birqatar kóshbasshysy qamaýda otyrǵan «Vadı el Natrýn» túrmesine shabýyl uıymdastyrǵan. Budan bólek, Mýrsıge ekonomıkalyq baptar boıynsha qylmystarǵa qatysy bar degen kúdik keltirilýde.

Mýrsı jaqtastary sol kezden beri Kaır alańdarynda shatyrly qalashyq turǵyzyp alyp, narazylyq tanytýda. Sóz sóıleýshilerge arnaıy minber de ázirlengen. Shabýyl jasalýy múmkin degen aqparat taraǵannan keıin sherýshiler shep quryp, protıvogazben, taspen qarýlana bastady.

Mine, osynshama qýatty jaqtastarynyń barlyǵyna qaramastan bılik beısenbi kúni Mýrsıdiń tutqynda bolý merzimin taǵy da 30 táýlikke uzartty.

Álemdik qoǵamdastyq ázirshe syrttaı baqylaýda

Halyqaralyq qoǵamdastyq Mysyr bıligin qala kóshelerinde tártipti qalpyna keltirip, beıbit turǵyndar arasynda taǵy da adam ólimin boldyrmaý úshin qyzmet etýge shaqyrýda. Aıta keterligi, Mysyrda tótenshe jaǵdaı rejimi engizilgennen keıin AQSh mundaı sheshimge qarsy ekendigin birden bildirgen bolatyn. Beısenbi kúni AQSh Prezıdenti Barak Obama qaqtyǵysqa qatysýshy eki taraptyń da is-áreketine kiná taǵatyndyǵyn ashyq aıtty.

BUU Qaýipsizdik keńesiniń shuǵyl ótkizilgen keńesiniń nátıjesinde Mysyrdaǵy janjal toqtatylýy, al taraptar zorlyq-zombylyqtan barynsha tyıylýy kerektigi týraly qorytyndy shyǵaryldy. Kezekti kezdesý Frantsııa, Ulybrıtanııa jáne Avstralııanyń talap etýmen ótkizilgen bolatyn. Keńestiń ótkizilýine Túrkııa Premer-Mınıstri Taıyp Erdoǵan da muryndyq boldy. BUU qaýipsizdik keńesiniń atap ótýinshe, zorlyq-zombylyqqa tyıym salý qajettigine ári ultty tatýlastyrýǵa septesýge oraı ortaq túsinik bar. Degenmen keńes eldegi jaǵdaıdy retteýdiń naqty sharalaryn atap otyrǵan joq.

Bul kúnderi birqatar elder Kaırdegi elshilikterin japty nemese tótenshe rejimge kóshirdi. Máselen, Kanada dıplomatııalyq ókildigin ýaqytsha japsa, Túrkııa óz elshisin aqyldasý úshin shaqyryp aldy.

Mýrsı jaqtastary men quqyq qorǵaý kúsh-qurylymdary arasyndaǵy qaqtyǵystar juma kúni de jalǵasty. Aıta keterligi, ıslamshylar bul kúndi «ashý-yza jumasy» dep atap, óz jaqtastaryn «mıllıondar sherýine» shyǵýǵa shaqyrǵan bolatyn. Keshegi kúngi qaqtyǵystar barysynda 90-nan astam adam qaza tapty.

«Musylman baýyrlar» áskerı rejimdi qulatýǵa kúsh salatyndyqtaryn, ári oǵan qol jetkizetindikterin málimdep otyr. Al ýaqytsha bılik bolsa, olardyń eldegi ahýaldy turaqsyzdandyrýǵa baǵyttalǵan kez kelgen áreketterin basyp-janshýǵa daıyn ekendikterin bildirýde.

Eldegi ahýaldyń budan ári qalaı órbıtindigin boljap bilý múmkin emes. Óıtkeni, áskerılerdi de, ıslamshylardy da qoldaıtyndardyń qarasyny óte mol.