ÁLEM APTA ІShІNDE: MERS koreılikterdi mezi qyldy

Alaıda, ókinishke oraı bul habarlardyń barlyǵy da kez kelgen adamnyń kóńiline kirbiń túsireri anyq. Máselen, sársenbi kúni Mysyrdyń Lýksor qalasyndaǵy Karnak ǵıbadathanasy janynda «Islam memleketi» tobynyń jankeshti lańkesi ózin ózi jaryp jiberdi. Araǵa eki kún salyp, Úndistanda joǵary voltti elektr taratý jelisi avtobýs ústine qulap, sonyń saldarynan keminde 25 adamnyń mert bolǵandyǵy belgili boldy. Sondaı-aq sońǵy kúnderi álem jurtshylyǵynyń alańdaýshylyǵyn týyndatqan Ońtústik Koreıadaǵy taıaýshyǵystyq respıratorlyq sındromyn juqtyrý saldarynan qaza tapqandardyń sany 11 adamǵa jetti.

Mysyrdyń Lýksor qalasynda lańkestik oryn aldy

Sársenbi kúni úsh lańkes Mysyrdyń Lýksor qalasyndaǵy týrıster arasynda barynsha tanymaldyqqa ıe Karnak ǵıbathanasyna bet aldy. Bastapqyda olar ádette saıahatshylar toby jınalatyn orynda turǵan avtobýsqa shabýyl jasmaq nıetti bolǵan. Alaıda, lańkesterdiń mundaı áreketine dál sol mańdaıdy sholǵyndap júrgen quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri kedergi keltirgen edi. Polıtsııa qyzmetkerlerimen qarýly qaqtyǵys barysynda lańkesterdiń biri oqqa ushsa, ekinshisi aýyr jaralanady. Degenmen, úshinshisi ǵıbadathana mańyndaǵy avtoturaqta ózin-ózi jaryp jiberýge úlgergen. Sonyń saldarynan saýda núkteleriniń 2 qojaıyny men 2 polıtsııa qyzmetkeri qaza taýyp, birneshe adam túrli dárejede dene jaraqatyn aldy. Al jaralanǵan lańkesti jedel járdem kóligi aýrýhanaǵa alyp ketti.

Bul lańkestik áreketti Islam memleketi tobynyń Mysyr aýmaǵynda ózderiniń jymysqy is-qımyldaryn júzege asyryp júrgen bólimsheleriniń biri jasaǵandyqtaryn moıyndaryna alyp otyr.

Osy oqıǵadan keıin Mysyr prezıdenti Abdel Fattah as-Sısı eldiń quqyq qorǵaý organdaryn adamdar jappaı jınalatyn oryndarda, ásirese tarıhı eskertkishter mańynda óz qyzmetkerleriniń sanyn arttyrýǵa tapsyrma berdi.

Osy oqıǵanyń erteńinde týrıstik operatorlar Qyzyl teńizde demalyp jatqan myńnan astam sheteldik týrıster úshin Lýksor bir kúndik tegin sapar uıymdastyrdy.

Buǵan qosa, eldiń premer-mınıstri men kúsh-qýat qurylymdarynyń basshylary qalada ahýal tolyq baqylaýda turǵandyǵyn dáleldep, jergilikti turǵyndar men saıasatshylardyń kóńilin jaılandyrý úshin naqty qadamdarǵa bardy.

Taratylǵan aqparattarǵa qaraǵanda, sol kúni mysyrlyq quqyq qorǵaýshylar taǵy da eki lańkestik árekettiń jolyn kesken. Onyń biri Kaırǵa taqaý tustaǵy Gıza pıramıdasy mańynda júzege asyrylmaq bolǵan. Bul meken de saıahatshylar úshin óte tartymdy oryndardyń biri.

Aıta keterligi, bul Lýksor qalasy aýdanynda oryn alǵan birinshi lańkestik shabýyl emes. este bolsa, 1997 jyly patshalar alqabyndaǵy Hatshepsýt ǵıbadathanasy aldyndaǵy alańda Mysyr tarıhyndaǵy eń biri lańkestik oryn alǵan edi. Ol kezde «Al-Gamaa al-Islamııa» tobynyń qolynan 58 sheteldik pen 4 mysyrlyq mert bolǵan edi.

Úndistanda úılený toıy avtobýsy apatqa ushyrady

Juma kúni Úndistanda joǵary voltti elektr taratý jelisiniń úılený toıy avtobýsynyń ústine qulap, sonyń saldarynan keminde 25 adamnyń mert bolǵandyǵy belgili boldy. Qaıǵyly oqıǵa eldiń soltústik-batysyndaǵy Radjasthan shtatyna qarasty Djaıpýr qalasynan 100 shaqyrym jerde oryn aldy.

Oqıǵa kýgerleriniń aıtýynsha, avtobýs salonynda shamamen 50 adam bolǵan jáne olardyń barlyǵy da úılený toıyna bara jatqan. Elektr jelisi avtobýsqa qulap, órt tutanǵannan keıin jolaýshylar arasynda dúrbeleń bastalǵan.

Úndistannyń «The Times of India» gazetiniń jazýynsha, avtobýstan óz betterinshe shyǵýǵa tyrysqan jolaýshylardy tok soqqan. Jolaýshylardyń birqatarynyń tiri qalýyna elektr energııasynyń birden óshirilýi múmkindik bergen.

Oqıǵa saldarynan 18 adam sol jerde mert bolsa, 7 adam aýrýhanaǵa apara jatqan jolda kóz jumdy. 20-dan astam jolaýshynyń denesin túrli dárejede kúıik shalǵan. Olardyń ishinde aýyr jaralanǵandar Djaıpýr qalasyndaǵy tanymal Savaı Mansıngh aýrýhanaǵa jetkizilgen.

Qaıǵyly oqıǵa oryn alǵannan keıin sol jerge tótenshe jaǵdaılar qyzmeti men jergilikti jáne ortalyq bılik ókilderi keldi. Úndistannyń Premer-Mınıstri Narendra Damodardas Modı, sonymen birge eldiń basqa da tanymal saıasatkerleri qaza tapqandardyń týǵan-týystaryna kóńil aıtty.

«Radjasthandaǵy avtobýsta bolǵan oqıǵa jan túrshiligerlik jaıt. Meniń jan-tánim óz ómirimen qosh aıtysqandardyń otbasylarmen birge», - delingen el úkimeti basshysynyń málimdemesinde.

Radjasthan shtatynyń basshylyǵy qaza tapqandardyń árqaısysy úshin bılik olardyń otbasylaryna 500 myń rýpıı (shamamen 8 myń dollar) kóleminde materıaldyq kómek kórsetetindigin málim etti.

Aıta keterligi, qaza tapqan azamattardyń aýyldastary narazylyq sherýine shyǵýda. Olardyń aıtýynsha, aýyl turǵyndary buǵan deıin birneshe márte ákimshilikke eldi meken ústimen ótetin elektr taratý jelisin alshaq jerge kóshirý týraly usynys jasaǵan. Ókinishke oraı, osy ýaqytqa deıin jergilikti bılik aýyl turǵyndarynyń ótinishin qulaqtaryna da ilmeı kelgen.

MERS koreılikterdi mezi qyldy

Ótip bara jatqan apta ishinde Ońtústik Koreıada taıaýshyǵystyq respıratorlyq sındromyn jutyrǵan turǵyndardyń sany 126 adamǵa jetip, 11 adamnyń kóz jumǵany belgili boldy.

Aýrý juqtyrý táýekeliniń joǵarylaı túsýine baılanysty eldiń 3,8 myń turǵynyna erkin júrip-turýǵa tyıym salyndy. Balalar men jasóspirimder arasynda atalǵan vırýstyń taralý qaýpine baılanysty 2 myńnan astam bilim berý mekemesi jabylsa, ondaǵan myń týrıst Ońtústik Koreıaǵa saparlaýdan bas tartty.

Taıaýshyǵystyq respıratorlyq sındromy vırýsy jete zerttelmegen. Mamandar onyń shyǵý tegin anyqtaı almaı dal bolýda. Vırýsty qandaı jan-janýarlar tasymaldaýshy bolyp tabylatyndyǵy da beımálim. Buǵan qosa, aýrýdan emdeýdiń joldary da joq.

Qazirgi ýaqytta belgili bolyp otyrǵany MERS vırýsynyń naqty belgileri dene qyzýynyń joǵary bolýy, jótel jáne entigý ǵana.

Vırýs adamnan adamǵa erkin juqpaıdy dep boljanýda. Degenmen, naýqasqa qorǵanyshsyz medıtsınalyq kómek kórsetý barysynda, ıaǵnı, tyǵyz baılanys barysynda ǵana onyń juǵatyndyǵy belgili.

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy mamandarynyń boljamynsha, búırek jetkiliksizdigi, dıabet, ókpeniń sozylmaly aýrýlaryna shaldyqqandar, sonymen qatar ımmýnıteti tómen adamdar atalǵan vırýsty tez juqtyrýy múmkin.

Aıta keterligi, Ońtústik Koreıa Úkimeti aǵymdaǵy apta taıaýshyǵystyq respıratorlyq sındromy taralýy jaǵdaıynyń sheshýshi kezeńi bolady dep málimdeýde. Vırýsty juqtyrýdyń shyrqaý shegi dúısenbige keledi degen de boljam bar.

Aıta keterligi, 2012 jyldyń qyrkúıeginde Dúnıejúizilk densaýlyq saqtaý uıymy álemde MERS vırýsyn jutyrǵan 1218 adam bar ekendigin zerthanalyq zertteýler naqtylaǵandyǵyn jarııa etken bolatyn. Olardyń keminde 449-y qaza tapqan edi.