ÁLEM APTA ІShІNDE: Máskeý Amerıkaǵa qarsy «Dıma ıAkovlev zańymen» jaýap berdi

Juma kúni RF Prezıdenti Vladımır Pýtın qol qoıǵan zańnyń resmı ataýy - «Azamattardyń negizquraýshy quqyǵy men bostandyǵyn, RF azamattarynyń quqyǵy men bostandyǵyn buzýǵa qatysty tulǵalarǵa arnalǵan áreket etý sharalary týraly».

Zań jobasynyń jaryq kórýine reseılik parlamentshilerdiń 14 jeltoqsandaǵy AQSh-tyń «Magnıtskıı aktisine» jaýaby edi. Zańger Sergeı Magnıtskıı bıýdjet qarjysyn óte úlken kólemde urlaýdyń birqatar syzbasyn áshkerelep, biraq ózi salyq tóleýden jaltarý maqsatynda qujattardy burmalady dep aıyptaldy. Ol 2009 jyly Máskeýdegi ýaqytsha oqshaýlaý abaqtysynda qaza tapty. Onyń ólimine kináliler belgisiz.

Amerıkandyqtardyń «Magnıtskıı aktisi» vızalyq santsııalar qoldanylatyn jáne olardyń esep shottary men múlik boıynsha barlyq operatsııalary shekteletin tulǵalardyń qara tizimin aıqyndaıdy. Oǵan Vashıngton paıymymen Reseıdiń birqatar sheneýnikteri, ıaǵnı S.Magnıtskııdi tutqyndaýǵa, zorlyq-zombylyq kórsetýge jáne óltirýge qatystylary, sonymen qatar zańger áshkerelegen qylmystyq ymyralarǵa qatysy barlar da kirgizilgen. Budan bólek, aldaǵy ýaqyttarda bul tizimge azamattardyń jalpy tanylǵan quqyqtary men bostandyqtaryna óreskel nuqsan keltirgen tulǵalar da kirgiziletin bolady. Aıtpaqshy, qarjylyq sanktsııa AQSh-pen baılanysy bar eýropalyq bankterde de qoldanylatyn bolady, al vızalyq shekteý sharalaryn qoldaný múmkindigi aldaǵy Eýroparlamenttiń otyrysynda qaralmaq.

Óz kezeginde reseılikter amerıkandyqtardyń mundaı qadamyna jaýap retinde 2008 jyly AQSh-ta qaza tapqan bir jarym jastaǵy reseılik bala Dmıtrıı ıAkovlev atymen zań qabyldady. Atalǵan balany asyrap alǵan ákesi 32 gradýstyq ystyq kúnde mashınaǵa 9 saǵatqa tastap ketip, sábı shetinegen edi. Sot barysynda balany balabaqshaǵa aparǵandyǵyna senimdi bolǵandyǵyn aıtqan atalǵan azamat aqtalyp shyqqan edi.

Reseı zańy da el azamattarynyń quqyǵyn buzýǵa qatysty AQSh-tyń jáne basqa da eldiń azamattaryna qatysty vızalyq jáne qarjylyq sanktsııalardy qarastyrady. Budan bólek atalǵan zań amerıkandyq azamattyǵy bar RF azamattaryna saıası úkimettik emes uıymdarda jumys isteýine tyıym salady, sondaı-aq AQSh qarjylandyratyn sondaı uıymdardyń Reseı aýmaǵyndaǵy qyzmetine shekteý qoıady. Bılik «Dıma ıAkovlev zańy» aıasynda túsetin tulǵalardyń tizimi qazirdiń ózinde jasalǵandyǵyn jarııa etti. Degenmen bul tizim ázirshe jarııalanǵan joq.

Áıtse de,  dál osy zańnyń  aldaǵy ýaqytta amerıkandyqtardyń reseılik balalardy asyrap alýyna shekteý qoıatyn tarmaǵy qoǵam arasynda úlken daýǵa aınaldy. Tipti bul zańnyń qabyldanýyna birqatar mınıstrlikterdiń basshylary da óre túregelip qarsy boldy. Olardyń qatarynda bilim, qarjy, syrtqy ister mınıstrlikteri bar. Sonymen qatar adam quqyǵy jónindegi prezıdenttik keńes te V.Pýtınge zańnyń el konstıtýtsııasyna jáne birqatar halyqaralyq kelisimderge qaıshy keletindigi kórsetilgen eksperttik qorytyndy da jiberdi.

Zańǵa qarsy shyǵýshylar onyń balalardyń quqyqtaryn buzatyndyqtaryn aıtýda.  Al qoǵam ókilderi bıliktiń syrtqy saıasattaǵy tetik retinde jetim balalardy paıdalanyp otyrǵandyǵyna narazy.

Osy aptada Aq úı saıtynda V.Pýtındi eger de «antımagnıtskıılik zańǵa» qol qoıatyn bolsa, onda ony da «Magnıtskıı tizimine» qosý týraly petıtsııaǵa daýys berý iske qosylǵan bolatyn. Degenmen Aq úı ákimshiligi daýys berýshilerdiń sany 12174 adamǵa jetkennen keıin bul betti jaýyp tastady. Óıtkeni ótinim hatqa 1 aıdyń ishinde 25 myń adam daýys bergen jaǵdaıda prezıdent ákimshiligi petıtsııany qaraýǵa májbúr bolar edi.

AQSh-tyń memlekettik departamenti V.Pýtınniń «Dıma ıAkovlev zańyna» qol qoıýyna baılanysty ókinish bildirdi. Amerıkandyq SІM baspasóz hatshysynyń orynbasary Patrıka Ventrellanyń málimdemesinde zańnyń saıası jeleýmen qabyldanǵany, sonymen qatar memlekettik organdardyń qamqorlyǵyndaǵy balalardyń jańa otbasy tabýy múmkindigi tómendeıtindigi basa aıtylǵan.

V.Pýtın zańǵa qol qoıýmen qatar ata-anasyz qalǵan balalardy RF azamattarynyń asyrap alý protsedýralaryn jeńildetýge negizdelgen jetimderdi qorǵaý boıynsha sharalar týraly jarlyqty bekitti. Jarlyqqa sáıkes, bala asyrap alǵan ata-analarǵa salyqtyq jeńildikter berilip, birmezettik járdemaqylar men áleýmettik zeınetaqylar kólemi arttyrylatyn bolady. Buǵan qosa jetim balalar jaýapkershiligi tikeleı óńir gýbernatorlaryna júkteledi. Sonymen qatar kúni keshe «Birtutas Reseı» partııasynyń depýtattary jetim balalardy asyrap alǵan otbasylarǵa beriletin kómekti jylyna 1,2 mln. rýblge deıin kóterýdi usyndy.

Osylaısha «Magnıtskıı zańy» ata-anasyz qalǵan balalarǵa qatysty reseılik bılik tarabynan áleýmettik bastamalardyń qozǵaýshy kúshine aınaldy. Sarapshylardyń atap ótýinshe, taıaý ýaqytta bılik jetim balalarǵa qatysty jańa josparlarǵa bastamashy bolýy múmkin.