ÁLEM APTA ІShІNDE: Malaızııanyń ushaǵy taǵy apatqa ushyrady

Alaıda, Jer sharynyń osynaý basty merekesi kezinde Malaızııanyń AirAsia áýe kompanııasyna tıesili ushaqtyń apatqa ushyrap, Shanhaıda birneshe ondaǵan adam nópir astynda qalyp mert bolǵandyǵy jaıyndaǵy sýyq habar túrshiktirdi.

Qoı jyly tórge ozdy

Sonymen, adamzat balasy taǵy bir jańa jyldyń tórge ozýyna kýá boldy. Mereke eń aldymen Avstralııada bastalyp, feıerverk shoýyn kórmek bolǵan 1,5 mln. adam Sıdneıdegi aılaqqa jınaldy. Olar túngi aspan aıasynda otshashýdan altyn ári kúmis tústi palmanyń beınesin tamashalady. 12 mınýtqa sozylǵan otshashý barysynda 7 tonnaǵa jýyq pırotehnıka shyǵyndaldy.

Sál keıinirek Japonııa astanasy Tokıo qalasynyń myńdaǵan turǵyny Zoıoıı ǵıbadathanasynda jańa jyldy qarsy aldy. Týra túngi saǵat 12-00-de osynaý býddalardyń qasıetti ǵıbadathanasyna qońyraý 108 márte soǵyldy. Al Dýbaıda álemdegi eń záýlim «Býrdj Halıfa» (829 metr) ǵımaraty shamamen 70 myń túrli tústi panelmen áshekeılendi. Osylaısha ǵımarat bir úlken LED-ekranǵa aınaldy. Aıta keterligi, dýbaılyqtardyń bul jetistigi Gınesstiń rekordtar kitabyna endi. Budan bólek, Dýbaıdaǵy jańajyldyq otshashý da álemdegi eń úlken feıerverk retinde enip otyr.

Al Eýropada 2015 jyldyń tabaldyryqtan attaýy Londondaǵy Bıg-Ben saǵatynyń qońyraý soǵýymen bastalyp, «London Eye» tóńirekti sholý dóńgelegi tusyndaǵy otshashýǵa ulasty. Parıjde jańa jyldy qarsy alý Elıseı alańynda ótsek, Trıýmaldi arkada jańa jylmen quttyqtaý Eýropa odaǵyna múshe elderdiń barlyǵynyń tilinde ilindi.

Aıazdy kúnge qaramastan Nıý-Iorkte de mıllıonǵa jýyq adam jańa jyldy qarsy alý úshin Taıms-skverge jınaldy. Budan bólek 200 mln. adam osy alańda orny alyp jatqan merekelik sharalardy teledıdardan tamashalady. Jalpy, jańajyldyq sharalardy teledıdardan tamashalaǵan kórermenderdiń sany Jer sharynda mıllıard adamǵa jetti.

Ókinishke oraı, Indonezııada Indonezııadan Sıngapýrǵa ushyp shyqqan Malaızııanyń AirAsia áýe kompanııasy ushaǵynyń apatqa ushyraýy sebepti jańa jyl qaraly kúnge aınaldy.

Áýe kemesi apatqa ushyrady

Ótken jyldyń 27 jeltoqsan kúni bortynda 155 jolaýshy men 7 ekıpaj múshesi bar Malaızııanyń AirAsia áýe kompanııasynyń Airbus-320 ushaǵy Indonezııanyń Sýrabaıa qalasynan Sıngapýrǵa ushyp shyqty. Ushaq áýe kóterilgennen keıin 1 saǵatqa jeter-jetpes ýaqyttan keıin ushqysh týrbýlenttik aımaqtan jaltarý úshin baǵdaryn jáne ushý bıiktigin ózgertýge ruqsat surady. Dıspetcher bultty aımaqty oraǵytyp ótýge ruqsat bergenimen joǵary kóterilýge shekteý qoıdy. Óıtkeni, dál sol aımaqta ózge ushaqtar ushyp bara jatqan edi.

Sál ýaqyttan keıin áýe kemesi radar ekranynan joǵalyp ketti ári qandaıda bir tosyn jaıtqa dýshar bolǵandyǵy jaıynda esh dabyl bermedi. Іzdeý jumystarynyń úshinshi kúninde ushaq qulaǵan aýdandy gıdrolokatormen zertteý saraptamalaryna oraı Indonezııa bıligi ushaq qırandylarynyń tabylǵandyǵyn jarııa etti. ıAvan teńiziniń túbinde, 24-30 metrlik tereńdikte joǵalǵan ushaqtyń fıýzelıajy tabyldy.

Resmı derekterge sáıkes, ushaq bortynda Indonezııanyń 157, Ońtústik Koreıanyń 3 jáne Malaızııa men Sıngapýrdyń bir-bir azamaty bolǵan. Qulaǵan áýe kemesin 6 myń saǵattan astam áýede bolǵan tájirıbeli ushqysh basqarǵan. Ushaqtyń esh aqaýy bolmaǵan, sońǵy ret tekserýden 2014 jyldyń 16 qarashasynda ótken.

Aıta keterligi, AirAsia áýe kompanııasy Ońtústik-Shyǵys Azııadaǵy eń iri bıýdjettik áýe tasymaldaýshysy bolyp sanalady. Kompanııanyń baǵdar jelisi óńirdegi barlyq elderdi derlik bir-birimen jalǵastyryp jatyr. Onyń bólimsheleri Malaızııa, Indonezııa, Taıland, Fılıppın, sonymen birge Úndistanda da tirkelgen.

Shanhaıdaǵy tragedııa

Beıjiń jańa jyldy 2022 jyly ótetin qysqy Olımpıada oıyndaryna daıyndyq retinde qarsy aldy desek te bolady. Óıtkeni, qala turǵyndaryna qysqy sport túrlerinde óner kórsetetin sportshylardyń qatysýymen arnaıy shoý kórsetildi. Gonkongte te jańa jyl ádettegideı otshasýmen ári turǵyndardyń kóterińki kóńil kúıimen qarsy alyndy. Alaıda, ókinishke oraı Shanhaıda jańa jyldy qarsy alý qaıǵyly jaıtqa ulasty.

2014 jyldyń 31 jeltoqsan kúni Shanhaı qalasyndaǵy týrıster kóp jınalatyn Vaıtan jaǵalaýyna dástúrli otshashýdy tamashalaýǵa shamamen 300 myń adam jınaldy. Tún ortasyna qaraı qara nópir arasynda qarbalas bastalyp, keıbir adamdar aıaq astynda qaldy. Osy oqıǵa saldarynan 36 adam qaza tapsa, taǵy 47 adam jaraqat aldy. Jergilikti buqaralyq aqparat quraldarynyń málimetterine qaraǵanda, qaza tapqandar men zardap shekkenderdiń basym bóligi - kolledjde bilim alyp jatqan 20-ǵa da tolmaǵan jastar.

Tergeý amaldary barysyndaǵy keıbir nusqalarǵa qaraǵanda, qalyń nópirdegi qarbalas joǵary qabattan bireýdiń «2015 jyl baqyt ákelsin!» degen jazýy bar amerıkandyq dollarǵa uqsas jalǵan aqshany shashýynan bastalǵan kórinedi. Degenmen, adamdar arasyndaǵy qarbalasqa dál osy jaıttyń sebep bolǵandyǵy áli de bolsa naqty emes.

Osy oqıǵadan keıin QHR Tóraǵasy Sı Tszınpın jergilikti bılikke zardap shekkenderge barlyq kómekti kórsetýge jáne qaıǵyly jaıttyń shyǵý tórkinin tyńǵylyqty tekserýge tapsyrma berdi.