ÁLEM APTA ІShІNDE: Qytaıda týrıster mingen keme apatqa ushyrady
ASTANA. QazAqparat - Ótip bara jatqan apta ishinde álemdik qoǵamdastyqtyń nazaryn aýdarǵan birqatar oqıǵa oryn aldy. Máselen, Qytaıda bortynda 456 adam bar «Shyǵys juldyzy» týrıstik kemesi sýǵa batyp ketti. Ókinishke oraı, olardyń tek 14-i ǵana aman qaldy. Al, Kanadada sot shylymqorlardyń talap aryzdary boıynsha úsh alpaýyt temeki kompanııasyna shaǵymdanýshyǵa shamamen 11,8 mlrd. dollar mólsherinde ótemaqy tóleýge mindettedi.
ıAntszy ózenindegi qaıǵyly jaıt
Dúısenbi kúni ıAntszy ózenimen Nankınnen (Shyǵys Qytaıdyń Tszıansý ólkesiniń ákimshiligi ortalyǵy) Chýntsınge (Ońtústik-Shyǵys Qytaı) bet alǵan «Shyǵys juldyzy» týrıstik kemesi Tszıanlı (Ortalyq Qytaıdyń Hýbeı ólkesi) qalasy mańynda apatqa ushyrady.
Qaıǵyly oqıǵa qas qaraıa, jolaýshylardyń barlyǵy óz kaıýtalaryna jaıǵasqannan keıin oryn aldy. Keme tosynnan bir qyryna qaraı jantaıyp, sýǵa bata bastady. Oqıǵa kýágerleriniń aıtýynsha, laıner nebári 2 mınýttyń ishinde sýǵa batyp ketken. Sondyqtan kemeniń sýǵa batyp bara jatqandyǵy týraly dabyl soǵylyp úlgermegen. Apat kezinde keme bortynda 405 jolaýshy men 46 ekıpaj múshesi jáne laınerdi saqtandyrǵan týrıstik kompanııanyń 5 qyzmetkeri bolǵan.
Keme apaty oryn alǵan jerde keń aýqymdy izdeý-qutqarý jumystary júrgizildi. Ony QHR Memlekettik keńesiniń premeri Lı Ketsıannyń ózi basqardy. Apat aýdanyna 55-ten astam keme men 2 myńnan astam maman, onyń ishinde júzdegen súńgýirler jumyldyryldy.
Qutqarý jumystary bastalar sátte sýǵa batqan keme ishinen adamdardyń dybystary emis-emis esitilip turdy. Sol sebepti qutqarýshylar sońǵy sátke keıin keme bortynan tiri qalǵan adamdardy taýǵa úmittengen edi. Alaıda, kúshti jel men tópeı jaýǵan jaýyn qutqarý jumystaryna kedergi keltirdi. Degenmen, beısenbi kúni qutqarý operatsııasy basshylyǵy sýǵa batqan kemeniń belaǵashyn joǵary qarata tóńkerip, júzbeli krandar arqyly kóterý týraly sheshim qabyldady.
«Shyǵys juldyzyn» kóterý týraly sheshim onyń ishinde tiri qalǵan adamdardy tabýǵa úmit úzilgennen keıin ǵana qabyldanyp otyr», - dedi arnaıy ótkizilgen baspasóz máslıhaty barysynda QHR Kólik mınıstrliginiń resmı ókili Sıýı Chengýan.
Qazirgi ýaqytta tergeý amaldary qaıǵyly oqıǵanyń shyǵý sebebin anyqtaý ústinde. Sońǵy derekterge sáıkes 14 adam ǵana qutqaryldy, al qalǵany ókinishke oraı qaza tapty. Tiri qalǵandardyń qatarynda keme kapıtany men aǵa mehanık bar. Olar qazirgi ýaqytta qamaýǵa alynyp, jaýap berýde. Ázirshe, keme apat bolar aldynda qýatty daýyl turǵandyǵy ǵana habarlanýda.
Kanada shylymqorlarynyń jeńisi
Dúısenbi kúni SVS medıa kompanııasy Kanadanyń Kvebek ólkesiniń soty úsh iri temeki kompanııasyna shylymqorlardyń talap aryzdary boıynsha shamamen 11,8 mlrd. dollar ótemaqy tóleý týraly sheshim qabyldaǵandyǵyn jarııa etti.
Talap aryz Imperial Tobacco Canada (British American Tobacco enshiles kompanııasy), JTI-Macdonald Corp (Japan Tobacco Inc Group qurylymyna kiredi) jáne Benson & Hedges (Philip Morris International bas kompanııasy) kompanııalaryn berildi. Álemdik temeki ındýstrııasynyń úsh alyby sot sheshimine narazylyq tanytyp otyr. Olardyń advokattarynyń paıymynsha, temeki shegý ne shekpeý kez kelgen azamattyń óz qalaýy.
Aıta keterligi, istiń munan ary qalaı órbıtindigine qaramastan sot bıznesmenderge shylymqorlardyń sot shyǵyndary retinde taǵy da 790 myń dollar tóleýge mindettep otyr.
«Bul temeki qurbanyna aınalǵan adamdardyń 17 jyl boıy kútken sheshimi qabyldanǵan uly kún. Bul uzaqqa sozylǵan protsess boldy. Degenmen, ol sońyna deıin jetkizildi. Bul zor jeńis», - deıdi Kanadanyń Kvebek ólkesindegi temeki jáne onyń densaýlyqqa zııany jónindegi keńestiń atqarýshy dırektory Marıo Býjol.
Atalǵan úsh kompanııaǵa shaǵymdanǵan kanadalyqtardyń qatarynda 1,5 mln. adam bar. Olardyń basym bóligi 1976 jylǵa deıin temekige áýes bolǵan. Al bul ýaqytta tutynýshylarǵa temekiniń zııandy ekendigi týraly aqparat aıtylmaıtyn.
Shylymqorlar bul isti 1998 jyly kótergen bolatyn. Alaıda, bıýrokrattyq qıturqy áreketterdiń saldarynan is 2012 jyldyń naýryzynda ǵana ashylǵan edi. Temeki shegýdiń saldarynan obyr aýrýyna shaldyǵyp, nıkotınge táýeldi bolǵan Kvebek turǵyndarynyń shaǵymdary 76 talap aryzǵa toptastyrylǵan.
Nátıjesinde sot 1976 jyldyń qańtaryna deıin temeki shegýdi bastap, obyrǵa shaldyqqan shaǵymdanýshylardyń árqaısysyna temeki kompanııasynan 79 myń dollardan, al atalǵan merzimnen keıin temekige áýestengenderge 71 myń dollardan ótemaqy tóleý týraly sheshim shyǵardy.
Al emfızema aýrýyna shaldyqqandarǵa temeki kompanııasy 19-23 myń dollardan ótemaqy tóleýge mindetti. Shaǵymdanýshylardyń basym bóligi jaman ádetten aryla almaı júrgender. Olardyń sany Kvebekte mıllıonǵa taqaý. Olarda ótemaqydan qur qalmaıdy. Sot olarǵa temeki alpaýyttarynan 102 dollardan ótemaqy alyp bermek.
