ÁLEM APTA ІShІNDE: Koreı túbegindegi kóktemgi shıelenis

Bul jaıtqa AQSh pen Ońtústik Koreıa elderi jyl saıyn birlesip ótkizetin iri aýqymdaǵy oqý-jattyǵýlar túrtki bolyp otyr. 1 naýryzdan bastalyp 30 sáýirge deıin jalǵasatyn Foal Eagle («Jas búrkit») jáne 11-21 naýryz aralyǵynda ótken Key Resolve («Negizgi sheshim») oqý-jattyǵýlarǵa shamamen 200 myń ońtústikkoreılik jáne 11 myń amerıkalyq áskerı qyzmetshiler qatysty. Soǵys manevrlerine jattyǵý barysynda Koreıa Halyqtyq Demokratııalyq Respýblıkasy tarabynan basqynshylyq áreketter oryn alǵan jaǵdaıda Ońtústik Koreıanyń qaýipsizdigin nyǵaıtý sharalary pysyqtalady.

Jarııa etilgen josparǵa sáıkes, oǵan avıatsııa, áskerı-teńiz kúshteri, jaıaý, ekspedıtsııalyq áskerler, sonymen qatar arnaıy maqsattaǵy jaýyngerler tartylady. Oqý-jattyǵýǵa amerıkalyq strategııalyq B-2 bombalaýshy ushaǵy men atom súńgýiri paıdalanylady.

Phenıan ádettegideı bul oqý-jattyǵýlardy óz qaýipsizdigine tikeleı qaýip sanaıdy. Degenmen bul jylǵy áskerı jıyn aqpanda Soltústik Koreıanyń jerasty ıadrolyq synaǵyn jasaýy men ótken jyldyń jeltoqsan aıynda Jer serigin ushyrýy jaǵdaıynda ótýde. Álemdik qoǵamdastyq Phenıannyń halyqaralyq ýaǵdalastyqty buzǵandyǵyn túbegeıli aıyptaǵannan keıin Birikken Ulttar Uıymynyń Qaýipsizdik keńesi Soltústik Koreıaǵa qatysty sanktsııalardy qatańdatý boıynsha jańa qarar qabyldaǵan bolatyn.

Phenıan AQSh pen Ońtústik Koreıanyń jyl saıynǵy oqý-jattyǵý jıyndary basqynshylyq jasamaý týraly kelisim men Koreı túbegin denýklearızatsııalaý týraly birlesken málimdemeniń negizderin buzady dep sanaıdy. Osyǵan oraı 8 naýryz kúni KHDR bir taraptan odan shyǵatyndyǵyn jarııa etti.

Onsyz da shatqaıaqtap turǵan eki el arasyndaǵy ahýaldy amerıkalyq B-52 jáne B-2 bombalaýshy ushaqtarynyń KHDR shekarasynyń mańyna ushyp kelýi odan ári ýshyqtyryp jiberdi. Dál osy oqıǵadan keıin KHDR kóshbasshysy Kım Chen Yn eldiń qarýly kúshterine AQSh-tyń Ońtústik Koreıa men Tynyq muhıtyndaǵy áskerı bazalaryna soqqy jasaýǵa daıyndalýǵa buıryq berdi. Keshe KHDR kóshbasshysy áskerı qolbasshylarmen shuǵyl keńes ótkizgennen keıin qarsylas tarabynan arandatýshylyq oryn ala qalǵan jaǵdaıda barlyq artıllerııalyq bólimder, zymyrandar AQSh-tyń qurlyqtyq bóligine, Gýam, Gavaı jáne Ońtústik Koreıadaǵy bazalaryna soqqy jasaýǵa daıyndyǵynyń qorytyndy josparyna qol qoıdy.

Aıta keterligi, buǵan deıin Koreıanyń ortalyq telegraf agenttigi KHDR-diń kóshbasshysy Kım Chen Ynnyń qolbasshylyǵymen shyǵys jaǵalaýda iri aýqymdaǵy oqý-jattyǵý ótkizgendigin jarııa etken bolatyn. Sońǵy aptada ol ońtústiktik «qýyrshaq» rejimge múmkindiginshe jaýap berý úshin jaýyngerler men ofıtserlerdi únemi soǵysqa daıyn bolýǵa shaqyryp, áskerı bólimderge ózi basshylyq jasaýda.

Eki Koreıanyń áskerı oqý-jattyǵýlar ótkizý arqyly bir-birine qyr kórsetý dástúrli qubylysqa aınalyp otyr. Ońtústikkoreılik taraptyń boljamdaryna qaraǵanda, qazirgi ýaqytta Phenıan barynsha zor aýqymdaǵy jalpyulttyq áskerı oqý-jattyǵý júrgizý máselesin qarastyrýda.

Buǵan jaýap retinde AQSh Memlekettik departamentiniń ókili Vıktorııa Nýland Vashıngtonnyń oryn alyp otyrǵan ahýalǵa barynsha alańdaýshylyq tanytatyndyǵyn, degenmen AQSh pen onyń odaqtastaryn qorǵaýǵa bar kúsh-jigerin jumsaıtyndyǵyn málimdedi. Sonymen qatar AQ úı baspasóz hatshysynyń orynbasary Djoshýa Ernest AQSh Qarýly kúshterinde KHDR tarabynan basqynshylyq is-qımyl oryn alǵan jaǵdaıda jaýap berýge qajetti barlyq múmkinshiliktiń bar ekendigin, biraq ta qazirgi ýaqytta Koreı jartyaralynda soǵys qımyldarynyń týyndaýyna esh negiz joq ekendigin habarlady.

Aıtpaqshy, kóptegen baıqaýshylar da soltústikkoreılik basshylyqtyń dúrdıip qarsylyq kórsetýine kúdikpen qaraýda. Jergilikti gazetterde jarııa etilgen AQSh-qa zymyranmen soqqy berý múmkinshilikteri strelkamen kórsetilgen karta halyqtyń rýhyn kóterý úshin jarııalanǵandyǵy, tipti áskerı-teńiz oqý-jattyǵýy sýretinde birneshe áskerı keme qosymsha beınelengendigi atalyp ótýde. Jekelegen baǵalaýlar boıynsha AQSh pen Ońtústik Koreıanyń oqý-jattyǵýlary eldiń jańa kóshbasshysy Kım Chen Ynǵa óz halqy aldynda pıar jasaýǵa jaqsy múmkindik berdi.

Degenmen ońtústikkoreılik bılik erkin tynystaı alar emes. Olardyń málimetteri boıynsha KHDR-dyń zymyran kesheni tolyq áskerı daıyndyqqa keltirilgen ári kez kelgen ýaqytta soqqy berýge ázir.

Halyqaralyq qoǵamdastyq taraptar arasyndaǵy kishigirim qaqtyǵystardyń oryn almaıtyndyǵyna úmit artýda. Este bolsa, 2010 jyldyń naýryzynda eki el arasynda mundaı oqıǵa oryn alyp, Sary teńizde ońtústikkoreılik «Chhonan» korveti sýǵa batyrylǵan edi. Sonyń saldarynan 46 teńizshi mert boldy.

Búgin soltústikkoreılik Ortalyq telegraftyq agenttigine KHDR bıligi Ońtústik Koreıamen «soǵys jaǵdaıyna» túsetindigin jarııalady. «Osy ýaqyttan bastap koreıaralyq qarym-qatynastar soǵys jaǵdaıyna túsedi, jáne eki Koreıaǵa qatysty barlyq máseleler soǵys ýaqytyndaǵy zańdar boıynsha sheshiletin bolady», - delingen KHDR úkimetiniń barlyq memlekettik mekemeler men vedomstvolarǵa joldanǵan málimdemesinde.