ÁLEM APTA ІShІNDE: Klınton men Tramp teketiresi, Parıjdegi kólik shoýy jáne Nıý-Djersıdegi temirjol apaty

AQSh prezıdenttigine úmitker kandıdattar alǵashqy debattarǵa qatysty

Dúısenbi kúni Nıý-Iork shtatynyń Hemsted qalashyǵyndaǵy Hofstra Ýnıversıtetinde AQSh prezıdenttigine úmitker kandıdattar alǵashqy debat ótkizdi.

Respýblıkalyq partııa atynan saılaýǵa qatysyp otyrǵan Donald Tramp pen Demokratııalyq partııanyń ókili Hılları Klınton bir jarym saǵatqa jýyq ýaqyt boıy AQSh-tyń ishki jáne syrtqy saıasatyna qatysty máselelerdi talqylady.

Debattyń alǵashqy raýndyn tamashalaǵan kórermen sany rekordtyq kórsetkishterge jetti.

Nelson kompanııasynyń esebi boıynsha, 13 ulttyq kabeldik jeli arqyly jáne PBS qoǵamdyq televızııasy boıynsha saıası pikirtalasty 84 mln adam tamashalaǵan, bul sońǵy 36 jylda tirkelgen eń joǵary kórsetkish. Statıstıkaǵa ınternet kórsetilimder men qoǵamdyq oryndarda translıatsııalany tamashalaǵan adam sany kirmeı otyr. YouTube vıdeo-hostıngin basqaratyn Alphabet kompanııasy, onlaın arqyly debatty 2 mıllıonnan astam adam tamashalaǵandyǵyn habarlady.

Bastapqyda kandıdattar eldegi ekonomıkalyq máselelerge den qoıǵan bolatyn. Hılları Klınton salyq shkalasynyń qarqyndy bolýyn jáne iri bıznes úshin salyq aýyrtpalyǵyn molaıtýdy qostaıtyndyǵyn aıtqan bolsa, Donald Tramp, kerisinshe, baılar úshin salyq salýdy jeńildetý kerektigin aıtyp, bul óz kezeginde jańa jumys oryndaryn ashýǵa septigin tıgizedi dep túsindirdi.

Sonan soń, debat aýany Qurama Shtattardyń qol qoıylǵan nemese bolashaqta jasalýy yqtımal saýda kelisimderine qaraı oıysty. Donald Tramp Bıll Klınton men Barak Obamanyń demokratııalyq ákimishiligi atqaryp kele jatqan ekonomıkalyq saıasatty synady. Respýblıkalyq partııanyń atynan shyqqan kandıdat jaqynda Transtynyqmuhıty saýda kelisimi aıasynda Meksıka jáne Kanada arasynda qol qoıylǵan kelisim, sonymen qatar Qytaı saýdasyna neǵurlym jaqsy jaǵdaılar jasaý Vashıngton úshin tıimdi emes ekendigin jaıyp saldy. Hılları Klınton qarsylasyna Bıll Klınton basqarýy kezinde jasalǵan saýda kelisimderi AQSh eksportyn 30 paıyzǵa molaıtýǵa septigin tıgizgendigin eske saldy, keıin respýblıkalyq partııa atynan saılanǵan kishi Djordj Býsh prezıdenttigi barysynda onyń qaıta quldyraýyna ákelgendigin de tilge tıek etti.

Ustamdy replıkalar kópke sozylmady. Debat qatysýshylary ýaqyt óte kele bir-biriniń jeke kemshilikterine nazar aýdara bastady. Donald Tramp Hılları Klıntonnyń «ómirlik qýaty» az ekendigin aıtyp, óz opponentin muqatqan, alaıda demokrattar atynan saılaýǵa qatysyp otyrǵan Klınton Trampqa «112 memleketti sharlap», Kongresste tapjylmastan «11 saǵattyq esep berip kórýin» usynyp, sodan soń ǵana onyń ómirlik qýatynyń qanshalyqty jetkilikti ekenin sóz etýge keńes berdi. Bir-birin keketý salyq máselelerin talqylaý kezinde de jalǵasty. Klınton Trampty jeke salyq deklaratsııalaryn jalpaq jurttyń ıgiligine aınaldyrǵanyn kemshilik sanasa, Tramp Klıntonnyń AQSh memlekettik hatshysy laýazymyn atqarý kezinde elektrondy hattardy úı kompıýteri arqyly jibergenin, bul óz kezeginde qyzmettik erejeler men qaýipsizdik normalaryn buzý dep shaǵymdandy.

CNN telekompanııasy men Opinion Research Corporation áleýmettaný qyzmetiniń júrgizgen saýalnamasy boıynsha, respondentterdiń 62%-y Klınton jeńdi dep sanaıdy, 27 paıyzy Trampqa basymdyq bergen.

«Hılları Klınton respýblıkandyq qarsylasynyń parsha-parshasyn shyǵaryp saldy. Іs bilýimen, ótkir-ótkir sózderimen jáne tartymdy bitimimen ol júz mıllıondyq aýdıtorııa aldynda, Tramp óz argýmentteriniń maǵynasyzdyǵyn kemitý men ursýdyń arqasynda jasyra beretin bolsa, onyń jaǵdaıy aýyr bolatyndyǵyn dáleldep berdi», - deıdi Vashıngtondaǵy Deutsche Welle tilshisi Inesa Pol.

The New York Times tilshisi, Pýlıttser syılyǵynyń úsh dúrkin ıegeri Tomas Frıdman, «Klıntonnyń saıasatqa degen qarabaıyr, lıberaldy jáne ortalyqtandyrylǵan kózqarastarynan tánti emestigin» jetkizdi. Degenmen onyń oıynsha, Klınton Trampqa qaraǵanda, «jaýapty ári baıypty oılarmen este qaldy».

«Tramp ózgeristerdi ýáde etti, biraq bul ózgerister salyq tóleıtin adamdardy aqymaqqa teńegen, aýdıtorııa aldyna esh daıyndyqsyz, naqty dálel-josparsyz kelip, mańyzdy máselelerdi sizdiń esi ketken kókeńizden ary asa almaǵan, jáne onyń bul qylyǵy jaýapsyz qalatynyna senetin adammen jasalatyn bolsa, ondaı ózgeristerdiń quny bir-aq tutam», - dep atap ótti Frıdman.

Aıta keteıik, bul Tramp pen Klınton arasynda ótken debattyń birinshi raýndy ǵana. Kelesi debattar kandıdattar arasynda 9 jáne 19 qazanda, Demokratııalyq jáne Respýblıkalyq partııalardyń vıtse-prezıdentteri arasyndaǵy debat 4 qazanda ótedi dep josparlanǵan.

Nıý-Djersıdegi temirjol apaty

AQSh prezıdenttigine úmitker kandıdattardyń debattaryn talqylaý aptanyń orta tusyna deıin qyzý júrdi, biraq beısenbi kúni Nıý-Djersı shtatynyń Hoboken qalashyǵynda oryn alǵan temirjol apaty álem nazaryn ózine tartty.

Kýágerlerdiń sózi boıynsha, poıyz jyldamdyqty túsirmeı vokzaldaǵy platformaǵa jáne kútý zalyna kelip soqtyǵysqan. Nátıjesinde ǵımarattyń temirden qúrylǵan bóligi opyrylyp tústi. Áleýmettik jelilerdegi vıdeolarda poıyz vokzaldyń kútý zaly men platformasyna soǵylǵany, qatty soqqydan ǵımarattyń bir bóligi qıraǵany kórinip tur. Nıý-Djersı gýbernatory Krıs Krıstı apat saldarynan 34 jastaǵy áıel kóz jumǵandyǵyn habarlady. Marqum bolǵan azamatsha poıyz vokzalǵa kelip soqtyǵysardyń aldynda platformada turǵan.

«Bul óte úlken qaıǵy biz úshin, qaza tapqan áıeldiń týǵan-týystaryna kóńil aıtamyz. 108 adam túrli jaraqattarmen aýrýhanaǵa jetkizldi», - dedi Krıstı.

Bıliktiń taratqan málimetteri boıynsha, poıyz vokzalǵa jaqyndar tusta jyldamdyqty báseńdetýi tıis bolǵan, alaıda belgisiz sebeptermen ol jasalmaǵan jáne sonyń saldarynan poıyz vokzal platformasyna joǵary jyldamdyqpen soqtyǵysqan.

«Bar biletinimiz - poıyz stansaǵa óte joǵary jyldamdyqpen kelgen», - dedi gýbernator, aldyn ala boljam jasaýǵa asyqpaýdy surap.

Onyń atap ótkenindeı, poıyz mashınısi Tomas Gallaher aýyr jaraqat aldy jáne aýrýhanaǵa jatqyzyldy, biraq soǵan qaramastan, «tergeýmen belsendi jumys jasaýda».

Gallaherdiń bul qyzmette 29-jyldyq jumys tájirıbesi bar. Onyń 18 jylyn ol mashınıst qyzmetin atqaryp keldi. Onyń kórshileriniń sózinshe, Gallaher óte keremet adam, óz jumysyn jaqsy kóretin, otbasynyń syıly otaǵasy ekendigin aıtýda jáne onyń adam ólimine alyp kelgen apatqa qatysy baryn estigende tańyrqaǵandaryn jasyrǵan joq. AQSh prezıdenttigine úmitker kandıdattar da atalmysh oqıǵadan tys qalmady. Hılları Klınton Aıova shtatynda jergilikti saılaýshylarmen kezdesýi barysynda apatty «jantúrshigerlik qaıǵyly oqıǵa» dep atady jáne Nıý-Iork shtatynan bolǵandyqtan, muny óziniń jeke qasireti retinde qabyldaǵandyǵyn málim etti.

Respýblıkalyq partııa atynan saılaýǵa qatysyp jatqan tanymal amerıkalyq mıllıarder Donald Tramp óziniń Týıterdegi mıkroblogynda apat bolǵan jerde tynbaı eńbek etip jatqan qutqarýshylarǵa qoldaý bildirdi.

Qazirgi ýaqytta atalmysh oqıǵadan keıin poıyz qozǵalysy shekteldi. Ótken ǵasyrdyń basynda salynǵan stansaǵa ájeptáýir zaqym kelgendikten, ony qaıta paıdalanýǵa berý merzimi tolyq tekserý ótkizilgennen keıin belgili bolady.

Halyqaralyq Parıj avtosalony

Parıj aldaǵy eki aptaǵa avtomobıl naryǵynyń astanasyna aınalady - 1 qazanda bunda Halyqaralyq Parıj avtosalony óz jumysyn bastaıdy. Dástúr boıynsha, osy sala mamandary men jýrnalısteri úshin avtosalon esigi sál erterek ashyldy.

Parıj avtosalony 2 jylda bir ret ótkiziletin eleýli oqıǵalardyń biri. Eń alǵashqy avtosalon frantsýzdyq avtomobıl ónerkásibiniń atasy Alber de Dıonnyń bastamasymen 19 ǵasyrdyń sońynda Tıýılrı baǵynda ótkizilgen bolatyn. Halyqaralyq avtoónerkásiptiń eń sońǵy jobalary tanystyrylatyn bedeldi avtosalon qazirgi ýaqytta eń tanymal avtomobıl shoýlarynyń birine aınaldy. Eki jyl buryn halyqaralyq avtosalonǵa 1,2 mıllıon adam kelgen. Dál osy jerde barsha álemge aty tanymal Citroen CV2, Porsche 911, Plymouth Baracuda men Volkswagen Golf kólik modelderiniń alǵashqy tanystyrylymy ótken edi.

Frantsııa astanasynda jalpy 40-tan astam avtomobıl markalary tanystrylady dep josparlanýda. Bıyl kórmege Aston Martin, Bentley, Ford, Lamborghini, Mazda, Rolls-Royce jáne Volvo kompanııalary qatyspaıtyn boldy. Anyqtalǵanyndaı, bul avtoóndirýshiler Frantsııada mysy basym jergilikti markalarmen básekelesý múmkin emes dep sanaıdy jáne olardyń pikirinshe, satyp alýshylardyń artýyna mundaı kórmeler az yqpal etedi. Sondyqtan avtosalonǵa qatysýdyń olar úshin esh paıdasy qalmady.

Bul kórmede eń kóp usynylǵan premeralardyń ishinde SUV - jol talǵamaıtyn kólikter men krossoverler boldy. Qazirgi ýaqytta iri kompanııalar kóliktiń osy túrine úlken mán bere bastady. Avtoshoýǵa kelgen jurt eń aldymen Skoda Kodiaq krossoveriniń tanystyrylymyn tamashalady. Byltyr chehııalyq brend Jenevada ótken avtosalonda VisionS kontseptisin tanystyrǵan edi. Endi búgin jańa modeldiń serııalyq nusqasy Skoda Kodiaq el nazaryna usynyldy.

Brıtandyq marka Land Rover atalmysh shoýda jeti oryndyq Land Rover Discovery jol talǵamaıtyn kóligin tanystyrdy. Onyń qańqasy alıýmınııden jasalǵandyqtan 480 kelige deıin jeńildegen. «Roverdiń» jańa býyny kóz tartady. Ózgerister onyń jol talǵamaıtyn qasıetterin kemitken joq.

Parıj avtosalonynda 2017 jylǵy Audi Q5 modeli de alǵash ret jurtshylyq nazaryna usynyldy. Syrt kelbeti sonshalyqty úlken ózgeristerge boı aldyrmaǵanymen, burynǵy modeline qaraǵanda, azdap keńeıtilgen, degenmen onyń salmaǵy kerisinshe, 90 kelige jeńildedi.

Lexus kompanııasy avtosalon aıasynda úsh birdeı modelin alyp keldi. Japondyq premıým sanattaǵy kólik markasy Lexus UX Concept krossoveriniń prototıpin kórsetti. Sondaı-aq Lexus LC kýpesi men Lexus NX Sport Edition krossoverin tanystyrdy.

Avtomobıl qurastyrý salasynda elektrokarlarǵa da úlken mańyz berilip keledi. Ony avtosalonǵa ákelingen jańa kontseptterdiń sanynan-aq baıqaýǵa bolady.

Ferrari ınjenerleri LaFerrari atty sýpergıbrıdti usyndy. Jańa kólik Aperta degen ataýǵa ıe boldy. Sýperkar tırajy 200-ge taıaý bolmaq, al baǵasy 2 mıllıon dollardan asady dep kútilýde.

Porsche de óziniń Panamera 4 E-Hybrid degen ataýmen jartylaı elektrqozǵaltqyshy bar kóligin tanystyryp otyr. Onda 2,9 lıtrlik V-6 tvın-týrbo motory men 136 at qýaty bar elektrqozǵaltqyshy ornatylǵan. Saǵatyna 100 shaqyrym jyldamdyqty 4,6 sekýndta baǵyndyrady.

Avtoshoýǵa, sonymen qatar, Mitsubishi GT-PHEV Concept jol talǵamaıtyn kóligi ákelindi. Atalmysh kólikke de gıbrıdti qozǵaltqysh ornatylyp otyr. Ol qýatty qarapaıym elektrjelilerden ala beredi jáne janar-jaǵarmaısyz 120 shaqyrym joldy eńsere alady. Janar-jaǵarmaı men elektr qýatynyń arqasynda ol 1200 shaqyrymdy ońaı baǵyndyrady. 

Adamdardyń taǵatsyzdana kútken tanystyrylymdardyń biri - Mercedes-Benz markasynyń Generation EQ kontsept-kary boldy. Ol Tesla Model X elektrkóliginiń eń qaýipti básekelesi dep tanyldy. Atalmysh kólik serııalyq shyǵarylymǵa 2019 jyldan bastap shyǵarylady.

Mercedes kompanııasynyń sendirýinshe, atalmysh elektrokardyń qýaty 600 shaqyrymǵa deıin jetedi. qýaty 300 kVt bolatyn arnaıy qurylǵy arqyly kólikti qýattap alýǵa bolady. 5 mınýt qýat alǵan qozǵaltqysh taǵy júz shaqyrymdy eńsere alady.

Budan keıin, kompanııa E-Class Estate All-Terrain jol talǵamaıtyn kólikti tanystyrdy. Naryqqa 2017 jyly shyǵatyn bul model Audi A6 Allroad jáne jaqynda tanystyrylǵan Volvo V90 Cross Country kólikterimen básekeles bolady dep kútilýde.