ÁLEM APTA ІShІNDE: Karnavaldar eline Olımpıada da, mýndıal da qajet emes

Alǵashqy tolqýlar 13 maýsymda metro men avtobýstarda júrý bıleti qunynyń artýyna qarsylyq tanytqan adamdar tobynyń sherýimen bastaý alǵan edi. Dál osyndaı shaǵyn sherýler eldiń basqa da birneshe qalasynda baıqaldy.

Jeksenbi, 16 maýsym kúni sherýshiler Mehıkonyń basty stadıonyna taqaý jerge jınalyp, Konfederatsııa kýbogy matchyna óz talaptarymen basyp kirýge umtyldy. Sherýshiler memlekettiń 2014 jyly Fýtboldan álem chempıonaty men 2016 jyly Olımpıada oıyndaryn ótkizýge qarjylyq shyǵystary josparyna qarsylyq tanytty. Polıtsııa qyzmetkerleri sherýshilerdi tarqatý úshin kóz jasaýratatyn gaz ben rezeńke oq qoldandy. Sonyń saldarynan 33 adam jaraqattar alyp, jıyrmaǵa jýyq aktsııaǵa qatysýshy tutqyndaldy.

Memleket joǵaryda atalǵan álemdik deńgeıdegi sporttyq sharalarǵa, naqty aıtqanda, mýndıal ótkizýge 15 mlrd. dollar, al Olımpıada oıyndaryna 13 mlrd. dollardy shyǵyndaýdy jón kórip otyr. Bul soma halyqtyń basym bóliginiń narazylyǵyn týyndatyp otyr. Óıtkeni el turǵyndarynyń basym bóliginiń turmys-tirshiligin joǵary dep aıtýǵa da kelmeıdi. Brazılııa Latyn Amerıkasy elderi arasynda jemqorlyqqa qarsy turý, bilim berý deńgeıi boıynsha sońǵy satyǵa jaıǵassa, al salyq júktemeleriniń ósý qarqyny boıynsha aldyna jan salmaı keledi.

Qarsylyq tanytýshylar bul qarajattardy áleýmettik baǵdarlamalarǵa, birinshi kezekte densaýlyq saqtaý men bilim berý salasynda jumsaýdy talap etýde. Osy aptanyń basynda qarsylyq tanytý deńgeıi tipti kúsheıe tústi. Buǵan deıingi qoǵamdyq kólikterdegi jol júrý bıleti qunynyń artýyna baılanysty týyndaǵan aktsııalar saıası reńk alyp, jańa talaptar qoıyla bastady. Olardyń basty qozǵaýshy kúshi orta býyn ókilderi, atap aıtqanda, ınjenerler, menedjerler men stýdentter boldy.

Eldiń 11 qalasynda qarsylyq tolqýlary tynshyr emes. Máselen, Brazılııada 5 myń sherýshi Ulttyq kongres ǵımaratynyń shatyryna shyǵyp ketse, San-Paýlýda 65 myńnan astam, Rıo-de-Janeıroda 100 myńnan astam adam kóshege shyqty.

San-Paýlý men Rıo-de-Janeıro qalalarynda kúrdeli ahýal qalyptasyp otyr. Qarsylyq aktsııalaryna qatysýshylar polıtseılerge faerler men bótelkeler laqtyrdy. San-Paýlýda qarsylyq tanytýshylardyń birqatar toby zańǵa qaıshy áreketterge qasaqana baryp, keńseler men dúkenderdi, avtomobılderdi órtep jiberdi. Sherýshilerge tosqaýyl qoıý úshin saýytty tehnıkalar, tikushaqtar men erekshe maqsattaǵy jasaqtar tartyldy.

Seısenbi kúni Brazılııanyń 7 iri qalasynyń bıligi qoǵamdyq jol júrý bıletiniń qunyn tómendetýge májbúr boldy. Turǵyndar mundaı jaıtty oń qabyldanǵany sózsiz. Degenmen, jelikken topqa bul esh toqsaýyl bola almaq emes. Brazılııalyq BAQ-tyń habarlaýynsha, beısenbi kúni Brazılııanyń 100 kóshesine shyqqan qarsylyq tanytýshylardyń qatary mıllıon adamnan asyp jyǵyldy. Bul narazylyq sońǵy 20 jyl ishindegi eń úlken buqaralyq qarsylyq aktsııasy bolyp otyr.

Oryn alyp otyrǵan ahýal el prezıdenti Dılma Rýssefftiń aralasýyn talap etip, ol juma kúni úkimette shuǵyl jıyn ótkizdi ári sherýshilerge úndeý joldady. Ol sherýshilerdi jaqtap, adamdardyń óz narazylyqtaryn bildirýge quqyqtary bar ekendigin atap ótti. Sonymen qatar úkimet tarabynan qabyldanǵan shyǵystar jospary áli de bolsa túzetýlerdi qajet etetindigin moıyndady. Prezıdent sondaı-aq munaı óndirýden túsken tabystyń bir bóligin bilim berý salasyna bólý týraly ıdeıany qoldaıtyndyǵyn basa aıtty. Budan bólek, D.Rýsseff qoǵamdyq kólikti ońtaılandyrý týraly ulttyq jospardy daıyndaý kerektigi jaıynda málimdeme jasady.

Tolyqtaı alǵanda, qala kóshelerindegi ahýal áli de bolsa turaqtanǵan joq. Sherýshiler buǵan deıingi talaptaryn áli de qoıýda. Degenmen, polıtsııamen arada aıtarlyqtaı qaqtyǵystardyń oryn almaǵandyǵy atalyp ótýde.

Brazılııa prezıdentiniń tosynnan sherýshilerge qoldaý kórsetý saıası talaptar qatarynyń arta túsýine sebep bolýy múmkin degen boljam aıtylýda. Buǵan qosa, barynsha taıaý aralyqta bılikke áleýmettik salalardy qarjylandyrýdyń qoldanystaǵy tetikterin baıypty qaraýdy kózdeıtin basqa da ulttyq josparlardy qabyldaý qajettiligi týyndap otyr. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda jańa tolqýlar men eldegi saıası daǵdarystyń týyndaý táýekeli saqtalýy aıqyn.