ÁLEM APTA ІShІNDE: IYU sırııalyq oppozıtsııany qoldady

Islam yntamaqtastyǵy uıymy  syrtqy ister mınıstrleri aptanyń basynda Sırııadaǵy bılik pen oppozıtsııanyń qarýly qaqtyǵystarynyń jalǵasýyna baılanysty atalǵan eldiń IYU-ǵa músheligin toqtata turý týraly sheshimderi kelisti.  Túrli  esepteýler boıynsha Sırııadaǵy kelispeýshiliktiń 17 aıynda 21 myńǵa deıin adam qaza boldy. 16 tamyzda bul sheshim IYU quramyndaǵy memleketterdiń basshylarymen bekitildi.
 Bastapqydan osy sheshimge Iran ǵana qarsylyq etken edi. IYU-nyń qalǵan memleketteri Túrkııa men Saýd Arabııasynyń ustanymyn qoldady. Bul eki memleket óz kezeginde Bashar Asadty taqtan taıdyrýshylarǵa jaqtasyp otyr. Uıymnyń sessııasy barysynda Irannyń prezıdenti  Mahmýd Ahmadınejad ıslam álemindegi elderdiń sotyn taǵaıyndaýdy usyndy. Bul sot óz kezeginde musylman elderi arasyndaǵy jáne memleket ishindegi qaqtyǵystardy sheshý úshin keń quzyrettilikke ıe bolýy tıis.

Ótip bara jatqan apta ishinde Túrkitildes elderdiń Parlamenttik Parlamenttik assambleıasy Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesiniń baıqaýshysy mártebesin aldy. TúrkPA assambleıasy Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesiniń baıqaýshysy mártebesin alǵan tórtinshi uıym boldy. Mundaı uıymdy qurý ıdeıasyn 1992 jyldyń 5 qazanynda ótken BUU Bas Assambleıasynyń 47-shi sessııasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev usyndy. Bul bastamanyń qozǵaýshy kúshi Azııadaǵy beıbitshilik pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý boıynsha tıimdi ári qolaıly qurylymdy qurý talpynysy boldy. Búginde Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesiniń músheliginde 24 memleket bar. Olardyń aýmaǵy búkil qurlyqtyń shamamen 90 paıyzyn, al halyq sany - Azııa turǵyndarynyń 90 paıyzyn quraıdy. Segiz el jáne úsh halyqaralyq uıym, sonyń ishinde BUU, bul uıym baıqaýshylary mártebesine ıe. Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesine Azııada jarym-jartylaı bolsa da geografııalyq ornalasqan múshe el bola alady.

AQSh-tan «Waverider» ushatyn apparatyn synaqtan ótkizý týraly aqparat kelip tústi. Bul apparat bolashaqta gıperdybystyq ushaqtardy qurý úshin negiz bolady degen tujyrym bar. Ol dybys jyldamdyǵynan 6 ese jyldam ushady. «Boıng» kompanııasy jasap shyǵarǵan «Waverider» avıatsııalyq snarıadqa uqsas kórinedi. Al ony qazirgi kezde V-52 bombalaýshy ushaǵynan ushyrýǵa bolady eken. Eýropalyq jáne amerıkandyq ǵalymdar onyń bazasynda dybystan jyldam «Concorde» laıneriniń ornyn basatyn ushaqty jasap shyǵarýǵa qaýqarly ekendikterin qarastyryp otyr. Ol Londonnan Nıý-Iorkke 3 saǵattyń ornyna 1 saǵattyń ishinde jetedi degen paıymdaýlar jasalýda.

AQSh-ta Nıý-Iork jáne Konnektıkýt shtattarynyń bas prokýrory 7 iri álemdik bankterge shaqyrý qaǵazyn jiberdi. Olardyń ishinde brıtandyq Barclays, HSBC jáne Shotlandııanyń Koroldik banki, amerıkandyq Citigroup jáne JP Morgan Chase, nemistiń Deutsche Bank, sondaı-aq  shveıtsarııalyq UBS banki bar. AQSh bıligi bazalyq paıyzdyq mólsherlememen aılakerlik boıynsha tergeý júrgizýde. Eger de bankter tergeýshilerge aqparat berýden bas tartsa, olarǵa sottyq qýdalaý qateri týyndaýy múmkin.

Ekvador WikiLeaks-tiń negizin qalaǵan  Djýlıan Assandjge saıası baspana berý týraly sheshimin jarııalady. Aıta keteıik, eki aıdan beri ol brıtandyq bıliktiń qýdalaýynan Londondaǵy Ekvadordyń Elshiligin panalap júr. Ulybrıtanııa WikiLeaks-ti qurýshy azamatty Shvetsııaǵa tapsyrý týraly óziniń mindetin oryndaýǵa bel býyp otyr. Shvedtik bılik óz kezeginde Assandjdi seksýaldy turǵydaǵy qylmystar boıynsha aıyptasa da, kóptegen jurtshylyq, ıaǵnı onyń ishinde jýrnalıstiń qorǵaýshylary WikiLeaks-tiń negizin qalaýshyǵa qarsy aıyptar saıası astardy meńzep otyr degendi aıtady. Onyń qorǵaýshylary jelide amerıkandyq dılomattardyń hat almasýyn keńinen jarııalaýǵa baılanysty  Djýlıan Assandjdi qýdalap júr dep topshylaýda jáne ony keıinnen AQSh-qa tapsyrýy múmkin dep qaýiptenýde. Aıta keteıik, 2010 jyldyń qarashasynda WikiLeaks AQSh-tyń Memlekettik departamentiniń 250 myń qupııa qujattaryn jarııalaýdy bastaǵan edi.