ÁLEM APTA ІShІNDE: Halyq narazylyǵy Vengrııada engizilmek bolǵan ǵalamtor salyǵyn joıdy
ASTANA. QazAqparat - Ótip bara jatqan apta ishinde halyqaralyq qoǵamdastyqtyń nazary Vengrııadaǵy halyqtyń narazylyǵyna aýǵan bolatyn. Bulaı bolatyn jóni de bar. Óıtkeni, el bıligi álemde alǵash ret ǵalamtor paıdalanýshylarǵa salyq engizýdi josparlanǵan bolatyn. Al buǵan Vengrııa azamattary narazylyq tanytyp, tipti Úkimettiń otstavkaǵa ketýin talap etti.
Este bolsa, ótken aptada Vengrııanyń ekonomıka mınıstri Mıhaı Varga paıdalanylatyn ınternet-trafıktiń árbir gıgabaıtyna 150 forınt (0,62 tsent) salyq alý kózdelgen josparyn jarııa etti. Mınıstrdiń aıtýynsha, ınternet-provaıderler tóleıtin salyq 2011 jyly telefon qońyraýlary men SMS habarlamalar úshin alynatyn salyqtardyń logıkalyq jalǵasy bolmaq.
Vengrııa Memlekettik hatshysy Petera Banaıdyń baǵalaýynsha, Úkimet osyndaı qadam arqyly keler jyly 20 mln. forınt (shamamen 83 myń dollar) kóleminde salyq jınaýdy maqsat tutyp otyr. Bul rette jeke tulǵalardan alynatyn salyq aıyna 2 eýro kóleminde shekteý engizilgen. Vengrııa ekonomıka mınıstrliginiń esepterine sáıkes bul jyyna shamamen 65 mln. eýro kóleminde bıýdjetke kiris ákeledi. Jelilik trafıkke arnalǵan salyqty 2015 jyldan bastap qoldanysqa engizý josparlanǵan bolatyn.
Zań jobasyna qarsylyq tanytýshylar ınternettiń vengerlik segmenti semip, dál osy jaıttan keıin joǵary tehnologııalyq sala zardap shegetindigin basa aıtýda.
Vengrııadaǵy eń iri baılanys operatory «Magyar Telekom» kompanııasy eldegi keń jolaqty ǵalamordyń odan ary damýy jansyzdanatyndyǵyn eskertýde. Úkimettiń ǵalamtorǵa jańa salyq engizýge nıet tanytyp otyrǵandyǵy jarııalanǵan sátten bastap bir táýliktiń ishinde atalǵan kompanııanyń aktsııasy shamamen 4 paıyzǵa quldyrady.
Oryn alǵan oqıǵaǵa baılanysty eldiń telekommýnıkatsııalar jónindegi eýro komıssary Nelı Krýs mundaı sharanyń vengerlik ekonomıkanyń sandyq tehnologııa salasynyń damýyna zııanyn tıgizetindigin málimdeýde.
«Ǵalamtorǵa salyq engizý aqylǵa múldem syıymsyz. Bul tutynýshylar úshin ǵalamtor paıdalaný baǵasynyń ósimine ákeledi», - dedi N.Krýs. Onyń atap ótýinshe, Vengrııa ǵalamtor paıdalanýda Eýropalyq odaq elderiniń ortasha kórsetkishine de qol jetkize almaıdy. Osyǵan oraı eýrokomıssar Vengrııa halqyn narazylyq sherýine shyǵýǵa shaqyrdy.
Alǵashqy narazylyq aktsııasy ótken jeksenbi, 26 qazan kúni Býdapeshte ótken bolatyn. Vengrııa ekonomıka mınıstrligi ǵımaratynyń aldynda ótken sherý beıbit arnada ótip jatqan bolatyn. Alaıda, shamaly ýaqyttan keıin sherýshilerge agressıvti kóńil kúıdeg fýtbol jankúıerleri kelip qosyldy. Olar bılik partııasy «Fıdes - Venger azamattyq odaǵynyń» shtab-páteri ornalasqan ǵımaratqa qaraı bet aldy. Aktsııaǵa qatysýshylar ǵımaratqa eskirgen kompıýterler men noýtbýktar laqtyryp, tipti keıbiri balkonǵa órmelep shyǵyp ketti.
Degenmen, polıtsııa adamdardy beıbit jolmen taralýyna qol jetkize aldy. Narazylyq tanytýshylar Úkimetke zań jobasynyń kúshin joıýǵa 48 saǵat ýaqyt berdi. Al taraptary oryndalmaǵan jaǵdaıda seısenbi, 28 qazan kúni qaıta narazylyq sherýine shyǵatyndyqtaryna ýáde berdi.
Narazylyq tanytýshylar ýáde etkenderindeı seısenbi kúni taǵy da sherýge shyqty. Sherýge qatysýshylardyń qarasy kóp jıynnyń biri Býdapeshte ótti. Vengerlik buqaralyq aqparat quraldarynyń málimetinshe, sherýge 10 myńnan astam adam qatysyp, olar Vıktor Orban úkimetiniń otstavkaǵa ketýin talap etti. «Biz mundaıǵa jol bermeımiz», - dep urandatty sherýshiler. Narazylyq tanytýshylar kóshbasshylarynyń biri Jolta Varadıdiń sózine qaraǵanda, ǵalamtor salyǵy bılik basqarýynyń avtokratııalyq stıliniń nyshanyna aınalyp otyr.
Sherý Vengrııanyń basqa da birqatar qalasynda ótti. BAQ málimetterine qaraǵanda, Vengrııada ótken narazylyq sherýlerine shamamen 100 myń adam qatysty. Apta sońyna qaraı elde ótken jappaı narazylyq sharasy vengerlik bıliktiń ǵalamtor salyǵyn engizý týraly sheshiminiń kúshin joıýýyna túrtki bolǵandyǵy belgili boldy.
Vengrııa Premer-Mınıstri Vıktor Orbannyń málimdeýinshe, salyqty dál qazirgi kúıinde engzýge bolmaıdy. Ol 2015 jyldyń qańtarynda «jalpyulttyq konsýltatsııa» júrgizýge ýáde berdi. Atalǵan konsýltatsııanyń qorytyndysy boıynsha jańa salyqtyń engizilý-engizilmeý taǵdyry men onyń kólemi sheshiledi.
Aıta keterligi, Vıktor Orbannyń úkimet sońǵy jyldarda bank isi, bólshek saýda jáne energetıka salalarynda birqatar qosymsha salyq engizgen bolatyn. Osylaısha, el úkimeti bıýdjet tapshylyǵyn joıýǵa kúsh salmaq. Degenmen, mundaı shara tek vengerlikterdiń ǵana emes, sonymen birge Vengrııanyń eýropalyq jáne amerıkalyq seriktesteriniń de kóńilinen shyǵar emes.
