ÁLEM APTA ІShІNDE. Frantsııada terakt, Túrkııada áskerı tóńkeris áreketi

Eýro-2016 sensatsııanyń artynan sensatsııa shyqty

10 shilde kúni túnde Parıjdyń janyndaǵy «Stad de Frans» stadıonynda 2016 jylǵy Eýropa chempıonatynyń sońǵy oıyny ótti. Portýgalııa komandasy Frantsııa quramasyn san soqtyryp, óz tarıhynda alǵash ret chempıon atandy.

Jalpy, chempıonat bastalǵan kezde fýtbol salasynyń sarapshylary pleı-off kezeńine Islandııa quramasy shyǵady dep, al, shırek fınalǵa jetpeı Ispanııa men Anglııa quramalary oıynnan shyǵyp qalady dep boljamaǵan da edi. Eýro-2016 aıaqtalǵannan keıin, «Portýgalııa quramasynyń jeńisi ádil me?» degen suraq qoıyp jatyr. Degenmen, sporttaǵy basty krıterıı - nátıje, al Portýgalııanyń nátıjesi - jeńis.

Nıtstsa qalasyndaǵy terakt

Frantsııanyń ulttyq merekesi, ıaǵnı, Bastılııany alý kúni Nıtstsa qalasynda qanjosa terakt oryn aldy. Jergilikti ýaqyt boıynsha shamamen saǵat 22.30-da (Astana ýaqytymen 02.30)  úlken júk kóligi Nıtstsa qalasyndaǵy Promenad dez Angle jaǵajaıynda otshashýdy tamashalaǵan qalyń halyqty basyp, janshyp óte shyǵady. Oqıǵa kýágerleriniń aıtýynsha, halyq aldymen júk kóligi ózinen ózi júrip ketti nemese onyń júrgizýshisi esinen tandy dep oılaǵan. Alaıda, barynsha kóp adamdy basyp óltirý úshin júrgizýshi halyq kóp turǵan jerdi basyp, jyldamdyqty arttyrǵanyn bilgende, japatarmaǵaı qasha jóneledi. Anyqtalǵanyndaı, terrorıst júk kóligimen 2 shaqyrymǵa jýyq jer júrip, qanshama adamdy basyp ketken soń, qarýdan oq jaýdyra bastaǵan. Júk kóliginiń júrgizýshisin polıtsııa atyp óltirdi. Onyń aty-jóni - Muhammed Lahýaıedj Býhlel, 31 jastaǵy Nıtstsa turǵyny, Frantsııanyń da, Týnıstiń de azamattyǵy bar bolǵan. Teraktide 84 adam qaza tapty, taǵy eki júzge tarta adam aýrýhanaǵa tústi. Keminde 54 bala jaralanǵan jáne teraktide shetel azamattary, ıaǵnı, týrıster kóp qaza tapqan.

Al, Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstrligi keshe, 15 shilde kúni Nıtstsa teraktisinde qaza tapqandar men zardap shekkender arasynda qazaqstandyqtar joq dep málimdedi. Sondaı-aq, terakt bolǵan jerde bes qazaqstandyqtyń júrgeni habarlanyp, sońǵy aqparat boıynsha, Nıtstsa teraktisi bolǵan jerdegi 11 qazaqstandyqpen baılanys ornatylǵan edi. Degenmen, Belgııanyń Syrtqy ister mınıstrligi Nıtstsaǵa Belgııadan barǵan azamattar arasynda bir orys áıeli men boljam boıynsha, bir Qazaqstan azamatshasy qaıtys boldy degen aqparat taratty. Keıinirek, QazAqparattyń Brıýsseldegi menshikti tilshisi anyqtaǵandaı, Nıtstsadaǵy terakti kezinde qaza tapqan Qazaqstan týmasy Natalıa Otto Antverpende orystyń dinı mektebinde muǵalıma bolyp qyzmet etken. Bul týraly oǵan Prıhodtyń dinı qyzmetkeri Dmıtrıı Sızonenko málim etti.

«Natalıa Otto Nıtstsadaǵy teraktide qaza tapty. Ol Antverpendegi Prıhodtyń janyndaǵy mektepte bastaýysh synyptarǵa orys tili men ádebıetinen sabaq berdi», - dedi Dmıtrıı.

«Ol Keńes odaǵy ydyraǵan soń Qazaqstannan kóship ketken. Onyń ulty - orys, alaıda Belgııa azamattyǵyn almaǵan, ol - Qazaqstan azamaty, - dep atap ótti Dmıtrıı Sızonenko. - Ol shyǵarmashylyq adamy edi, óte sypaıy bolatyn, ıntellıgent, Qazaqstanda dúnıege kelgen jáne osy jerde orys tili men ádebıetinen sabaq berip, orys balalaryn tárbıeledi. Bizdiń dinı uıym úshin bul orny tolmas qaza boldy».

Sonymen qatar, QazAqparat tilshisine QR SІM baspasóz qyzmetiniń basshysy Ánýar Jaınaqov habarlaǵandaı, Nıtstsadaǵy terakt kezinde QR azamatynyń «ajal qushýy múmkin» degen aqparat tekserilip jatqanyn aıtty. 

«QR Syrtqy ister mınıstrligi Frantsııa bıligimen únemi baılanysyp turady. Qazirgi ýaqytta olar qaza tapqandardyń arasynda QR azamaty bolýy múmkin degen aqparatty rastamady. Aldyn ala boljam boıynsha, Nıtstsadaǵy terakt qurbandary arasynda qazaqstandyqtar joq», - dedi telefon boıynsha Á.Jaınaqov.

Túrkııada «áskerı tóńkeris»

Frantsııadaǵy iri terraktiniń anyq-qanyǵy tolyq anyqtalmaı jatqanda, keshe túnde, shildeniń 16-yna qaraǵan túni baýyrlas Túrkııa elinde qorqynyshty jaǵdaı oryn aldy. 15 shilde kúni saǵat 22.00-00.00  aralyǵynda Ankara men Ystambul qalalarynda haos ornap, halyq áýede áskerı ushaq, kóshede tankterdi kóre bastaǵan. 16 shilde kúni shamamen túngi saǵat 02.00 kezinde Túrkııanyń Premer-mınıstri Bınalı Iyldyrym elde áskerı tóńkeris jasaýǵa áreket jasalǵandyǵy jóninde málim etti. Túrkııanyń Bas shtaby prezıdenttiń bılikten taıdyrylyp, eldi basqarýdy qolǵa alǵandaryn málimdedi. Áskerıler bılik qalpynda qalyp, barlyq halyqaralyq baılanystar saqtalatyndyǵyna sendirdi. Ankara jáne Ystambul prokýrorlary tóńkeris jasaýǵa qatysy bar áskerılerge qatysty tergeýdi bastady, bul týraly eldiń ádilet mınıstri Bekır Bozdag málimdedi. Sonymen birge Túrkııa prezıdenti Rejep Taıyp Erdoǵan qaýipsiz jerde, keıin málimdeme jasaıtyny habarlandy. Keıinirek Túrkııa Prezıdenti Rejep Taıyp Erdoǵan Ystambuldaǵy Atatúrik áýejaıynda baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Túrkııa prezıdenti halyqty búlikshilerge qarsylyq kórsetýge shaqyryp, bul tóńkeristi uıymdastyrmaq bolǵan toptar zańnyń qatań talaptary boıynsha jaýapqa tartylatynyn aıtty.

Al, Telegraph-tyń habarlaýynsha, Bosfor buǵazynyń ústinen ótetin eki kópirdi túrik polıtsııasynyń qaýipsizdikke jaýap beretin bólimi - jandarmerııa jaýyp tastady, Atatúrik atyndaǵy áýejaı da jabyldy, onda tankiler jiberildi.  Túrkııanyń memlekettik telearnasy tóńkeris kezinde habar taratýyn toqtatty, áleýmettik jeliler shekteldi. Alaıda birqatar vıdeolar men sýretter álemge taralyp ketti.

Ystambul qalasyndaǵy QR Bas konsýldyǵynyń kezekshi komendanty QazAqparatqa telefon arqyly, konsýldyqtyń barlyq jaýapty qyzmetkerleri jaǵdaıdy jiti baǵalaý úshin qalada júrgendigin habarlady. Túrkııada áskerı tóńkeris jasamaq bolǵan 600-den astam adam ustaldy. Sońǵy málimetter boıynsha oqıǵa saldarynan kem degende 60 adam qaza tapqan.

Túrkııadaǵy jaǵdaıǵa baılanysty Qazaqstannan ushatyn barlyq reıs shegerildi. Bul týraly QR Investıtsııalar jáne damý mınıstrliginiń baspasóz hatshysy habarlady.

«Túrkııadaǵy jaǵdaı anyqtalǵansha, QR Investıtsııalar jáne damý mınıstrligi Azamattyq avıatsııa komıteti búgin Qazaqstannyń barlyq qalalarynan ushatyn 15 reısti shegerdi. Atap aıtsaq, otandyq áýe tasymaldaýshy kompanııalardyń toǵyz reısi men alty sheteldik kompanııanyń reısteri»,-dep habarlady baspasóz hatshysy. Sonymen qatar, tańǵy 06.30-da Qaraǵandydan ushyp úlgergen Skat áýe kompanııasynyń ushaǵy keri ushyp kele jatqany anyqtaldy.

Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti Túrkııadaǵy jaǵdaıǵa qatysty túsinikteme berdi.

«16 shildege qaraǵan túnde Túrkııada oryn alǵan oqıǵalarǵa oraı baýyrlas eldiń aýmaǵyndaǵy barlyq Qazaqstan azamattaryn sabyrlyq pen saqtyq saqtaýǵa shaqyramyz.

Jaǵdaı anyqtalǵanǵa deıin adam kóp shoǵyrlanatyn oryndardan aýlaq júrip, asa qajettilik týyndamaǵan jaǵdaılarda kóshege shyqpaǵan jáne múmkindiginshe tez arada týystary men jaqyndaryna habarlasqan abzal»,-dep habarlaǵan baspasóz qyzmeti.

Jaqyn arada Túrkııaǵa jasaıtyn saparlardy josparlaǵanda QR SІM men basqa da ókiletti memlekettik organdardyń jáne tasymaldaýshy kompanııalardyń sońǵy aqparatyn teksergen durys.

Qosymsha suraqtar týyndaǵan jaǵdaılarda Qazaqstannyń Túrkııadaǵy dıplomatııalyq jáne konsýldyq mekemelerinde ashylǵan «jedel telefon jelisine» habarlasýǵa bolady.

- QR Elshiligi (Ankara qalasy): +90-533-600-6092,

- QR Bas konsýldyǵy (Ystambul qalasy): +90-542-471-2211,

- QR Konsýldyǵy (Antalıa qalasy): +90-535-418-3532.