ÁLEM APTA ІShІNDE: Eýro-2012 - yqpaldasýshy elder úshin jańa qater

Sporttyq sharanyń saltanatty ashylýy men «A» tobyndaǵy alǵashqy eki oıyn Polsha astanasy Varshavada Polsha men Grekııa jáne Vrotslavta Reseı men Chehııa arasynda ótti. Oǵan álemniń 60-tan astam elinen 800-den artyq eriktiler qatysty. Stadıonǵa tek 50 myńǵa jýyq adam syıdy. Rásimdi tikeleı efır arqyly búkil álem boıynsha 150 mıllıonǵa jýyq kórermen tamashalady. Shoýda jergilikti dástúrler men ınnovatsııalyq tehnologııalarǵa erekshe nazar aýdaryla otyryp, sport pen mádenıetti biriktirýge talpynys jasaldy. Vengrııalyq pıanıst Adam Dord Shopenniń lıa mınor etıýdyn oryndady. Mýzykant sondaı-aq fýtbol dobymen jasaı alatyn mashyqtaryn kórsetip ótti. Eýropalyq birinshiliktiń bastalýyn ıspandyq arbıtr  Karlos Velasko Karbalonyń ysqyryǵy ashty. Mine osy kezeńnen bastap 1 shildege deıin kórshiles jatqan eki eldiń 8 qalasynda kári qurlyqtyń 16 komandasy jasyl alańda jasyndaı jarqyldap, jan alyp, jan berisken oıyn kórigin qyzdyrady.

Polsha men Grekııa quramalary arasyndaǵy oıyn 1:1 esebimen teń aıaqtaldy. Oıynnyń birinshi golynyń avtory - 17-nshi mınýtta esepti ashqan Polsha quramasynyń shabýylshysy Robert Levandovskıı boldy. Al oıyn alańynan birinshi bolyp grekııalyq Sokratıs Papastopolýs shyǵaryldy, oǵan bas tóreshi ekinshi eskertý úshin 44-inshi mınýtta qyzyl kartochkany kórsetti. 51-inshi mınýtta grekııalyq oıynshy Dımıtrıos Salpıngıdıs esepti teńestirdi. 71-inshi mınýtta Polshanyń qaqpashysy Voıtseh Şesnyı óziniń aıyppuldyq alańynda erejeni buzǵany úshin oıynnan shettetilgen soń, grek oıynshylary alǵa shyqty. Biraq Georgıos Karagýnıs dopty 11 metrden qaqpaǵa engize almady - Voıtseh Şesnyıdyń ornyna shyqqan qaqpashy Pjemyslav Tyton oǵan tótep bere aldy.

Al Vrotslavtaǵy stadıonynda Reseı jáne Chehııa quramalarynyń arasynda ekinshi oıyn ótti. Bul oıynnyń nátıjesinde reseılik komanda 4:1 esebimen jeńiske jetti. Birinshi taımda reseılikter chehııalyq quramanyń qaqpasyna eki gol kirgizdi. 15-inshi mınýtta esepti dopty torǵa uryp, shtangadan sekirip ketken Alan Dzagoev ashty. Oıynnyń 24-inshi mınýtynda kezdesýdegi ekinshi goldy Roman Shırokov kirgizdi. Ekinshi taımdaǵy 52-nshi mınýtta oıynshy Vatslav Pılarj esep arasyndaǵy alshaqtyqty qysqartty. Alaıda 82-nshi mınýtta reseılikter Roman Pavlıýchenkonyń olardyń qaqpasyna tórtinshi goldy kirgizgen soń Chehııa quramasyna jeńiske jetýge eshqandaı múmkindik qalmady. «A» tobyndaǵy budan keıingi kezdesýler 12 jáne 16 maýsym kúnderi ótedi.

Búgin «V» tobynyń birinshi týrynyń oıyndary bastalady. Harkov qalasynda Gollandııa jáne Danııa quramalary kezdesedi. Chempıonat Lvovtaǵy oıynmen jalǵasady, onda Germanııa men Portýgalııa quramalary kezdespek.

Degenmende, egerde chempıonatqa daıyndyqtyń barlyq kezeńderinde onyń quramdas bóligine aınalǵan daýly oqıǵalar bolmaǵanda «Eýro-2012» dál osyndaı tanymal bolmas ta edi. Bul oıyndaǵy kúısandyqtyń alǵashqy qylpernesin qazirgi ýaqytta Harkovtegi túzeý kollonııasynda jazasyn ótep jatqan Ýkraınanyń burynǵy Premer-Mınıstri ıÝlııa Tımoshenkony qylmystyq qýdalaýǵa oraı Batys elderiniń is-áreketine baılanysty saıası sát shertip otyr.

Batys elderi men ýkraındyq oppozıonerlerdiń nusqasy boıynsha ol ózine laıyqty jaza alǵan joq ári saıası tutqyn bolyp sanalady. Buǵan qosa, bılik tarabynan únemi qysymǵa ushyrap otyr. Óz kezeginde el basshylyǵy bul aıyptaýlardy únemi teriske shyǵaryp, tergeý amaldarynyń shynaıy, ádil ótkendigin aıtýda. Ol jaqta oqıǵa qalaı órbise de, naq osy másele EO men birqatar basqa da elderdiń Ýkraınamen aradaǵy qarym-qatynastaryna syzat túsirýde.

Mamyrda Eýroodaqtyń syrtqy saıasat jáne qaýipsizdik saıasaty máseleleri jónindegi joǵary ókili Ketrın Eshton Ýkraınada ótetin Eýro-2012 fýtbol oıyndaryna EO taraby saıası boıkot jarııalamaıtyndyǵyn málimdegen bolatyn. Biraq ta, sál keıinirek, Eýrokomıssııanyń prezıdenti Joze Manýel Barrozý bastaǵan sheneýnikter ózderiniń oıynnyń bir bóligi Ýkraınada ótetin «Eýro-2012» chempıonatyna barmaıtyndyqtaryn jarııa etti.

 Ulybrıtanııa, Frantsııa, Belgııa jáne basqa da elder Úkimetteriniń ókilderi ózderiniń resmı tulǵalarynyń burynǵy premerdi bosatý talabymen Ýkraınanyń stadıondarynda ótetin oıyndarǵa boıkot jarııalaýǵa nıetti ekendikterin jetkizdi. Barlyq Eýropa elderi ishinen Ýkraınadaǵy «Eýro-2012»-ni Polsha men Danııa memleketteriniń kóshbasshylary ǵana qoldaıtyndyqtaryn bildirdi.

Polsha Prezıdenti Bronıslav Komorovskıı polıak qoǵamdyq telearnasyna bergen suhbatynda Ýkraınanyń «Eýro-2012»-ni ótkizýi Kıevtiń Batyspen yqpaldasýǵa umtylysyn dáleldeıtin belgi retinde qabyldaıtyndyǵyn málimdedi. Sondyqtan ol Kıevti Máskeý tarabyna qaraı keri ıterý aqylǵa syıymsyz bolatyndyǵyn basa aıtty.

«Biz Ýkraınanyń Eýropalyq álemmen yqpaldasý jáne Reseı quryp otyrǵan Keden odaǵyna kirý tańdaýy aldynda turǵandyǵyn kórip otyrmyz. Polsha  boıkot jarııalaý bul eldiń eýropalyq yqpaldastyqqa tıimsiz balama tańdaý jasaýǵa múmkindik beredi dep qaýiptenedi», - dedi ol.

Shyndyǵynda da fýtboldan 2012 jylǵy Eýropa chempıonaty sporttyq is-shara aıasynan shyǵyp, jekelegen elder men tulǵalar tarabynan belsendi májbúrleıtin   saıası quıtyrqyǵa aınalyp kele jatyr. Bul ózdiginen-aq halyqaralyq suhbattastyq úshin tıimdi tetik dep aıtýǵa kelmeıtin  jańa sharttar qalyptastyrady.

Muny 1980 jyly Máskeýde jáne 1984 jyly Los-Andjeleste ótken Olıpıada oıyndaryna boıkot jarııalaý tájirıbesi kórsetti. Mine sol kezde-aq sportty saıası maqsattarǵa qol jetkizý tetigi retinde paıdalaný tuńǵıyqqa aparatyndyǵyn dáleldedi.

Bolashaqta «Eýro-2012» qandaı oıǵa qaldyratyndyǵy, naqty aıtqanda saıası boıkot nemese sporttyq jetistik bolatyndyǵy ázirshe beımálim. Al belgili bolyp otyrǵandyǵy, Eýroodaqtyń birqatar kóshbasshylarynyń qazirgi málimdemeleri eýropalyq jáne eýrazııalyq yqpaldastyq máseleleri boıynsha dıalogqa jańa salmaqty element qosady.