ÁLEM APTA ІShІNDE: Er-Rııad BUU Qaýipsizdik keńesiniń ujymdyq sheshimder qabyldaýdaǵy dármensizdigin betine basty

Esterińizge sala keteıik, osy aptanyń beısenbi kúni BUU Bas Assambleıasynyń jasyryn daýys berýi nátıjesinde 5 el atap aıtqanda, Lıtva, Nıgerııa, Saýd Arabııasy, Chad jáne Chılı 2014-2015 jyldar aralyǵyndaǵy BUU Qaýipsizdik keńesiniń jańa turaqty emes músheleri bolyp saılanǵan bolatyn. Er-Rııad afrıkalyq jáne azııalyq-tynyq muhıttyq memleketter tobynan saılanyp, 2014 jyldyń 1 qańtarynan Pákistannyń ornyn basýy tıis edi. Bul elge BUU-ǵa múshe 176 memleket jaqtap daýys bergen-di. Jalpy, BUU Qaýipsizdik keńesi álemniń on bes memleketinen quralǵan. Olardyń beseýi - AQSh, Qytaı, Ulybrıtanııa, Frantsııa jáne Reseı Keńes sheshimderine veto quqyǵy bar turaqty múshe mártebesine ıe. BUU QK turaqty emes múshelerine on oryn beriledi. Rotatsııa prıntsıpi boıynsha ár eki jyl saıyn turaqty emes músheler quramy ózgerip otyrady.

Saýd Arabııasy óz tarıhynda alǵash ret BUU Qaýipsizdik keńesiniń turaqty emes múshesi bolyp saılanǵan edi. Alaıda, Saýd Arabııasy Koroldigi Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik keńesiniń turaqty emes múshesi bolyp saılanǵannan keıin SAK Syrtqy ister mınıstrligi arnaıy málimdeme jasady. Resmı Er-Rııad «osy uıymdy reformalaǵannan keıin ǵana BUU Qaýipsizdik keńesi músheleri qatarynan oryn ala alady» dep sanaıdy. Óziniń BUU QK jumysyna qatysqysy kelmeıtindigin Koroldik «Keńes soǵystardy toqtatyp, shıelenisterdi sheshýge qaýqarsyz bolǵandyqtan, oǵan múshe bolýdyń da esh máni joq» dep túsindiredi.

Koroldiktiń BUU-ǵa narazylyǵy birqatar sheshilmegen problemalarǵa qatysty oryn alýda. Atap aıtqanda, olar búkilálemdik uıymnyń palestındik-ızraıldik janjaldy, sonymen qatar Sırııadaǵy qantógisti retteýde qaýqarsyzdyq tanytýyna narazylyq bildirýde. Budan bólek Koroldik Taıaý Shyǵysta jappaı qyryp-joıý qarýynan azat aımaq qurý isinde de ilgeri basýshylyqtyń joqtyǵyn atap ótýde.

Birikken Ulttar Uıymy eldiń turaqty emes múshelikten bas tartýy zaıyrly quqyǵy ekenin málimdep otyr. Osyǵan oraı, taıaý aralyqta Saýd Arabııasynyń ornyn almastyratyn kandıdat izdeýdiń jedeldetilgen úderisi bastalatyn bolady. Al buryn orynǵa laıyqty kandıdat retinde Kýveıt atalýda.

Kúni keshe BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn barlyq elderdi BUU-nyń barsha organdarymen tolyqqandy is-qımyldar jasaýǵa ári olardyń jumys isteý ádisterin jetildirýge járdemdesýge shaqyrdy. Sonymen qatar ol Saýd Arabııasy atap ótken birqatar janjaldarǵa qatysty problemalardy sheshýde Koroldikpen tyǵyz yntymaqtastyq qarym-qatynas ornaıtyndyǵyna úmit artatyndyǵyn aıtty. Budan bólek, Bas hatshy uıymnyń ázirshe Saýd Arabııasy tarabynan turaqty emes múshelikten bas tartý hatyn almaǵandyǵyn málimdedi. Birqatar baıqaýshylardyń paıymynsha, qazirgi ýaqytta Er-Rııadtyń óz ornyn saqtap qalýy úshin beıresmı konsýltatsııalar júrgizilýde.

Aıta keterligi, Saýd Arabııasynyń BUU jumysyna qatysty narazylyǵy atalǵan uıymǵa múshe basqa da memleketter tarabynan da qoldaý tapty. Keshe Frantsııa SІM resmı ókili Romen Nadal resmı Parıjdiń Saýd Arabııasynyń ustanymyn qoldaıtyndyǵyn ári BUU Qaýipsizdik keńesi óz qımyldarynda salǵa aınaldy dep sanaıtyndyǵyn málimdedi. Frantsııa taraby uıymnyń tirshilikke qabilettiligine úmit artyp otyr. Degenmen, bul úshin Qaýipsizdik keńes veto qoıý protsedýrasyn ózgertý arqyly sheshim qabyldaý tetigin jańartýy qajet. Dál osyndaı ustanymdy mysyrlyq dıplomattar da qoldap otyr. Al Máskeý bolsa Er-Rııadtyń mundaı málimdemesine túsinbeýshilik tanytty.

Jalpy, BUU tarıhynda osyǵan uqsas oqıǵa 1965 jyly oryn alǵan bolatyn. Ol kezde BUU quramynan Indonezııa kórshiles Malaızııamen aradaǵy daýǵa baıanysty ýaqytsha shyǵyp ketken edi. Degenmen, araǵa 1 jyl ýaqyt salyp óz músheligin qalpyna keltirgen bolatyn.

Aıta keterligi, Qazaqstan 2017-2018 jyldary BUU Qaýipsizdik keńesiniń turaqty emes múshesi bolyp saılanýdan úmitti. Osy aptada Parlament Senatynyń Úkimet saǵatynda QR Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov Qazaqstannyń 2017-2018 jyldary BUU Qaýipsizdik keńesiniń turaqty emes múshesi bolyp saılanýy álemdik qoǵamdastyqtyń nazaryn Ortalyq Azııa óńirindegi ótkir problemalarǵa jáne olardy sheshýge aýdarýǵa, Qazaqstannyń halyqaralyq bastamalaryn alǵa bastyrtýǵa, Eýrazııalyq keńistiktegi turaqtylyq pen qaýipsizdik faktory retindegi elimizdiń oń ımıdjin qalyptastyrýǵa múmkindik beretindigin basa aıtqan-dy. Bul organǵa saılaý 2016 jyldyń kúzinde ótetindigin eskertken E.Ydyrysov Senat depýtattarynan parlamenttik birlestikter qyzmeti aıasynda jáne sheteldik áriptestermen kezdesý barysynda Qazaqstan kandıdatýrasyn belsendi túrde alǵa jyljytýdy ótingen edi. Sonymen qatar ol elimizdiń Syrtqy ister mınıstrligi Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik keńesi músheligine ulttyq joba mártebesin bermek nıette ekendigin de basa aıtqan bolatyn.