ÁLEM APTA ІShІNDE: EO zańnamasynyń kúsheıtilýine mán berilmek
ASTANA. QazAqparat - Osy apta ishinde álemdik qoǵamdastyqtyń barsha nazary taǵy da Eýropadaǵy oqıǵalarǵa aýdy. Frantsýzdyq «ulttyq birlik marshy» álemniń kóptegen qalalarynda qoldaýǵa ıe boldy. Sonymen qatar bul aptada «eýropalyq trıller» Belgııada jalǵasyn taýyp, onda quqyq qorǵaý organdary lańkestikke qarsy operatsııany júrgizdi. Osy oqıǵalardyń barlyǵy EO-da lańkestikke qarsy is-qımyl boıynsha qosymsha sharalardy ázirleýge yqpal etti.
«Ulttyq birlik marshtary»
Frantsııada jaqynda oryn alǵan teraktiler saldarynan 17 adam qaza tapqan bolatyn. Osyǵan baılanysty Parıjde qurban bolǵandardy eske alý maqsatynda «ulttyq birlik marshy» ótti. Resmı derekter boıynsha oǵan 1,5 mıllıonnan astam adam qatysqan eken. Osy tektes aktsııalar álemniń kóptegen iri qalalarynda uıymdastyryldy. Eýropada eń úlken mıtıngilerdiń biri Berlınde boldy. Germanııa astanasyndaǵy bul sharaǵa 18 myń adam qatysty.
Brıýssel ortalyǵynda «birlik marshy» 15 myńnan astam adamdy jınady. Bul sherýlerge qatysqan adamdar negizinen únsiz qalpynda júrdi. Júzdegen adamdar teraktiler qurbandaryn eske alý úshin Londondaǵy Frantsııa elshiligi men Trafalgar alańynda jınaldy.
Munymen qosa, osyndaı sharalar Madrıdtiń ortalyq alańynda ótti. 12 myń adam Venadaǵy mıtıngke, 3 myń adam Stokgolmdegi, 1 myńǵa jýyq adam Rımdegi sherýge qatysty.
Ystambul ortalyǵymen birneshe júzdegen adam júrip ótip, frantsýz konsýldyǵy aldynda jınaldy. Osyndaı mıtıng Túrkııa astanasy Ankarada da uıymdastyryldy. Tokıoda frantsýzdar men japondyqtar mádenıet ınstıtýty janynda frantsýz tilinde duǵa oqydy.
Belgııada lańkestik qater deńgeıiniń artýy
Beısenbi kúni keshqurym Belgııanyń quqyq qorǵaý organdary Verve qalasynda lańkestikke qarsy operatsııany ótkizdi. Resmı málimetter boıynsha reıdter Sırııadan oralǵan adamdarǵa qatysty boldy. Boljam boıynsha lańkester aýqymdy shabýyldardy josparlaǵan, ıaǵnı olar Belgııanyń birneshe óńirinde operatsııalardy qarastyrǵan kórinedi.
Lańkestikke qarsy operatsııa barysynda polıtsııa qarý, jarylǵysh zattar men «Islam memleketi» tobynyń jalaýlaryna uqsas matany tárkiledi. Verve qalasy Germanııamen shekaralas aýmaqta ornalasqan. Onyń halqy 56 myńǵa jýyq adamdy quraıdy.
Sonymen qatar tintý sharalary Brıýsselde jáne onyń mańynda ornalasqan qalalarda boldy. Budan buryn BAQ-tarda Frantsııanyń Charlie Hebdo satıralyq jýrnalyna shabýyl jasaǵan kezde terrorshylar Belgııadan satylyp alynǵan qarýdy paıdalanǵany habarlandy.
Osyǵan baılanysty 15 qańtarda lańkestikke qarsy belgııalyq organy ahýaldy qaıta baǵalap, tórt baldyq meje boıynsha qyraǵylyq deńgeıin 2-den 3-ke deıin joǵarylatý sheshimin jasady.
Kelesi kúni Eýropalyq komıssııa ózge eýroınstıtýttarmen birlese otyryp, ózderindegi nysandarda qaýipsizdiktiń qosymsha sharalaryn engizdi.
Eýropalyq odaq zańnamasyn kúsheıtpek
Frantsııadaǵy qaıǵyly oqıǵa men Belgııada teraktilerdiń aldyn alý sharalary EO tarapynan lańkestikke qarsy is-qımyl boıynsha qosymsha sharalardy ázirleýge yqpal etti. Bul turǵyda Frantsııanyń sondaı-aq barsha EO-nyń birinshi qadamy kóshi-qon zańnamasyn kúsheıtýge baılanysty bolatyny anyq.
Budan bólek, seısenbide Ulttyq májiliste sóılegen sózinde Frantsııa Premer-Mınıstri Manıýel Vals lańkestikke qarsy qyzmetti jáne lańkestikpen kúres salasyndaǵy zańnamany kúsheıtýdi, sondaı-aq áýe jolaýshylaryn tirkeýdiń jalpyeýropalyq júıesin qurýdy usyndy.
Osy baǵyttaǵy ózge sharalar retinde frantsýzdyq túrmelerde 2015 jyldyń sońyna deıin ekstremıster men radıkaldar úshin erekshe bólimder paıda bolýy múmkindigin atap ótken jón. Bundaı eksperıment ótken jyldyń kúzinen beri Fren qalasynyń túrmesinde júrgizilýde.
Óz kezeginde brıtandyq Premer-Mınıstr Devıd Kemeron úkimet baqylaı almaıtyn barlyq baılanys jelilerine tyıym salý kerektigin alǵa tartýda. Onyń paıymynsha, bundaı qadam lańkestikpen kúres úshin qajet.
Atap aıtqanda, bul usynystardyń halyqaralyq lańkestikpen kúreste qanshalyqty tıimdi bolatynyn ýaqyt kórsetedi. Degenmen sońǵy oqıǵalarǵa baılanysty álem elderi qaýipsizdik turǵysynda tıisti sharalardy qabyldaýǵa barynsha tyrysatyndyǵy anyq.
