ÁLEM APTA ІShІNDE: Ebola bezgegi XXI ǵasyr indeti bolyp tur

Sondyqtan da bul indettiń taralýyna alańdaýshylyq tanytqan Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý osy aıdyń 8 tamyz kúni Batys Afrıkada Eola bezgeginiń beleń alýyn tótenshe jaǵdaı dep jarııalaǵan edi. Óıtkeni, búgingi tańda jersharynyń 1800-den astam dál osy indetti juqtyryp otyr. Juqtyrý faktileri Afrıkanyń batys bóliginde, ásirese, Lıberııa, Nıgerııa, Sera-Leon men Gvıneıada aıryqsha beleń alýda. Buǵan qosa, Soltústik Afrıkanyń, Eýropa men Ońtústik Shyǵys Azııanyń birqatar elderi azamattarynyń bezgek jutyrǵandyǵy belgi.

Taıaýda ǵana Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy Ebola bezgeginiń taralýy halyqaralyq deńgeıdegi indet ekenin moıyndady. Uıym málimetterine qaraǵanda, Batys Afrıka elderinde Ebola bezgeginen qurban bolǵandar sany 1013 adamǵa jetip otyr. Sondyqtan da bul uıym adamnyń bul indetke shaldyǵý belgisi baıqalatyn bolsa, onda tótenshe jaǵdaı jarııalaýǵa keńes berýde. Tolyqtaı alǵanda, sarapshylar bul indetti sońǵy 40 jyl ishindegi adamzat balasynyń basyna tóngen alapat náýbet retinde baǵalaýda.

Ebola gemorragııalyq bezgegi - adam ómirine qaýip tóndiretin aýrý. Ol tekeleı qan arqyly nemese ınfektsııany juqtyrǵan adamnan bólingen zattar, sonymen birge, ony juqtyrǵan adamnyń zattaryn ustaǵannan taralýy múmkin. Ebola vırýsy kóbine aýrý adamdardy qaraý kezinde tyǵyz baılanysta bolatyn týǵan-týystary men balalary arqyly juǵýy da yqtımal. Aýrý aǵzaǵa vırýs túskennen keıin kez kelgen kúni qozýy múmkin. Kóbine onyń belgileri 8-10 kún ótkesin bilinedi. Aýrýdyń bastapqy kezinde bas aýyryp, qan qusady. Bulshyqetter qatty aýyryp, kózden, muryn, qyzyl ıek pen qulaqtan qan ketedi. Deneniń temperatýrasy 39-40 gradýsqa deıin kóteriledi. Al sońǵy belgileri qurǵaq jótel men keýde tusy batyp aýyrady.

Mine, osyndaı belgileri bar qaýipti indetke qarsy qoldanar ázirshe dármen joq. Degenmen, álemdegi iri dári dármek óndiretin kompanııalar bul bezgekten qulan-taza aıyqtyratyn dári oılap tabý úshin mol qarjy jumsaýda. Búgingi tańda dárigerlerdiń qolynda jalǵyz úmit bar, onyń ózi de áli de bolsa tolyǵymen moıyndalmaǵan, ıaǵnı, tájirıbelik vaktsına ǵana. Aıtpaqshy, AQSh Ulttyq densaýlyq saqtaý ınstıtýty men Qorǵanys mınıstrligi bıologııalyq qarýdan qorǵanys qurý aıasynda jańa vaktsına shyǵarǵan bolatyn. Ol janýarlardan synaqtan ótkizilip, óz tıimdiligin dileldegen edi. Osy vaktsınanyń bir partııasy Lıberııada Ebola vırýsyn juqtyrǵandardy emdeýge jiberilgen edi. Kanada bıligi Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymyna Ebola bezgegine qarsy tájirıbeli sarysýyn berýge daıyn ekendigin málimdep otyr.

Bul aýrýdan barsha álem elderi qorǵanýdyń saqtyq sharalaryn júrgizýde máselen, Parsy shyǵanaǵyndaǵy Arab memleketteri yntymaqtastyǵynyń keńesine múshe alty el, atap aıtqanda BAÁ, Katar, Oman, Kýveıt, Bahreın jáne Saýd Arabııasy aımaqqa qaýipti Ebola vırýsynyń taralmaýy úshin birigip qarsy turý boıynsha kelisimge keldi. Qazaqstan da saqtyq sharalaryn qolǵa alýda. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń basty shtattan tys ınfektsıonısti Baqyt Kósherovanyń aıtýynsha, qazaqstandyq dárigerler Ebola vırýsymen kúresýge daıyn. «Otandyq dárigerler árqashan daıyn. Aı saıyn, ásirese sońǵy oqıǵalardan keıin erekshe qaýipti ınfektsııalardyń aldyn alý jáne qarsy áreket etý boıynsha únemý oqytý jumystary júrgiziledi. Ol osyǵan deıin júrgizilgen jáne aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn tabady», - dedi ol. Onyń sózine qaraǵanda, Qazaqstanda erekshe qaýipti ınfektsııalardy juqtyrǵan naýqastardy emdeý ádisi bar. Ebola bezgegi osy sanatqa jatady. «Eger Qazaqstanda osyndaı jaǵdaılar bolsa, bizde mindetti túrde jeke kirip-shyǵatyn orny bar gospıtal jaıylady. Barlyq ınfektsııalyq statsıonarlarda bizde obaǵa qarsy kıimder bar, dárigerlerdiń bári erekshe qaýipti ınfektsııaly naýqaspen qalaı jumys isteý kerektigin biledi», - dedi B.Kósherova.

Qalaı desek te, qaýiptiń bar ekendigi anyq. Óıtkeni, birqatar halyqaralyq baıqaýshylar Ebola bezgegi búkil álemge aıtarlyqtaı qaýip tóndirip otyr degen oıda. Sebebi, bul indetke qarsy turarlyq vaktsına áli kúnge deıin joq ekendigi shyndyq jaıt.