ÁLEM APTA ІShІNDE: B.Obama «aqsaq úırek» atansa da, eline paıda ákelý úshin qyzmet etpek

Tartysty ótken saılaý barysynda sońǵy 7 jylda alǵash ret Respýblıkalyq partııa Amerıkanyń basty zań shyǵarýshy organynyń 2 palatasyna birdeı baqylaý júrgizýge múmkindik aldy. Al bul jaıt AQSh-tyń is basyndaǵy prezıdenti, demokrat Barak Obamany «aqsaq úırekke» aınaldyrdy desek te bolady.

Seısenbi, 4 qarasha kúni ótken AQSh Kongresiniń aralyq saılaýynda prezıdent Barak Obamanyń basty qarsylasy respýblıkalyq partııa Senatta da, Ókilder palatasynda da basym orynǵa ıe boldy.

Aldyn ala málimetterge sáıkes, respýblıkashyldar joǵary palatadaǵy 100 orynnyń 52-den 55-ine deıin, al demokrattar shamamen 46 oryndy ıelenbek. Buǵan deıin respýblıkashylar Senatta 45, al demokrattar 53 orynǵa ıelik etken bolatyn.

Demokrattardyń ókilderi basym daýysqa ıe bolyp kelgen Batys Vırdjınııa, Ońtústik Dokata, Montana, Arkanzas, Kolorado, Aıova, Soltústik Karolına, sondaı-aq Kanzas pen Kentýkkı syndy shtattar bul joly júrisinen jańylyp, Senatqa respýblıkashylardyń basshylyq jasaýyna múmkindik berip otyr. Aıta keterligi, taǵy 2 shtatta jeńimpazdyń esimderi jarııa etilmese, taǵy bir shtatta saılaýdyń ekinshi kezeńi ótkiziletin bolady. Demek, respýblıkashylardyń basymdyqtaryn arttyra túsýine múmkindigi bar degen sóz.

Dál osy aralyqta qurama shtattarda gýbernator saılaýy da ótti. Onda 36 shtattyń tek 8-inde ǵana demokrattar jeńiske jetse, 24 shtatta respýblıkashylardyń mereıi ústem boldy. Buǵan qosa, ádette Demkratııalyq partııa ókilderi ǵana bıligin júrgizetin shtattardyń ózinde respýblıkashylar jeńiske jetip jatyr.

Ókilder palatasyna saılaýdyń qorytyndysyna sáıkes, 174 oryn demokrattarǵa, al 242 oryn respýblıkashylarǵa buıyrdy. 435 oryndyq tómengi palatada basym daýysqa ıe bolý úshin 218 depýtat jetkilikti.

Demokrattardyń mundaı sátsizdikke ushyraýy prezıdent Barak Obama reıtınginiń quldyraýymen baılanystyrylýda. Sońǵy aılardyń ishinde onyń reıtıngi rekordtyq kórsetkishke, naqty aıtqanda 44 paıyzǵa tómendep ketti. Prezıdentke taǵylǵan basty syn - ekonomıkadaǵy tabystyń bolmaýy jáne syrtqy saıasattaǵy tabansyzdyǵy. Nátıjesinde demokrattar partııasynyń birqatar múshesi B.Obamany ózderiniń saılaýaldy sharalaryna shaqyrmady ári onyń tanymaldyǵy tómen bastamalarynan jaltara bastady. Buǵan qosa, onyń birqatar partııalastary 2008 jáne 2012 jyldardaǵy saılaýda B.Obamaǵa daýys berdińiz be, degen saýalǵa halyq aldynda jaýap berýden de bas tartty.

Áleýmettanýshylardyń atap ótýinshe, 2014 jyldyń basynda B.Obamanyń reıtıngi 49 paıyzdy qurasa, al onyń 2-shi ret prezıdenttik laýazymǵa kiriser aldyndaǵy kórsetkishi 60 paıyz bolǵan edi. Saılaýshylardyń 53 paıyzy prezıdent qyzmetin teris baǵalaıtyndyqtaryn aıtýda. Amerıkandyqtardyń tek 46 paıyzy ǵana prezıdent AQSh turǵyndarynyń problemalaryn túsinedi dep sanaıdy. Saýalnamaǵa qatysqandardyń 49 paıyzy daǵdarys oryn alǵan jaǵdaıda B.Obamaǵa senýge daıyn.

Osylaısha, AQSh-ta ótken aralyq saılaý qorytyndysyna sáıkes, 2015 jyldyń qańtarynan jumysyna kirisetin Kongrestiń jańa shaqyrylymyna 2006 jyldan beri alǵash ret respýblıkashylar tolyǵymen baqylaý júrgizetin bolady. Bul olardyń 2 palatadaǵy barlyq komıtetterge basshylyq jasaıtyndyǵyn ári zańnamalyq kún tártibin belgileıtindikterin bildiredi. Mundaı keleshek demokrat prezıdent Barak Obamanyń aldaǵy 2 jylda Aq úıdegi qyzmetine birshama qıyndyqtar týyndatýy múmkin.

Saıasattanýshylardyń boljaýynda is basyndaǵy prezıdent qarsylasynyń tabysqa jetýi Kongress pen Aq úı arasyndaǵy qarym-qatynasty qıyndatýy yqtımal.

Bul rette respýblıkashylar da prezıdenttiń basty bastamalaryna tosqaýyl qoıý nıetteriniń bar ekendikterin de jasyryp otyrǵan joq. Olardyń qatarynda eńbek tólemaqysynyń tómengi deńgeıin kóterý men kóshi-qon reformasy bar.

Eldi syrtqy saıasatynda da problemalar týyndaýy múmkin. Óıtkeni, respýblıkashylardyń tabandy qadamdardy jaqtaıtyndyqtary belgili.

Amerıkandyq BAQ-tyń jazýynsha, respýblıkashylar Kongrestiń eki palatasyna birdeı baqylaýyn júrgizgen sátte demokrat B.Obama merziminen turyn «aqsaq úırekke» aınalady. Ádette, mundaı laqap at óziniń ekinshi merziminiń qorytyndy kezeńine aıaq basqan AQSh prezıdentine beriledi. Óıtkeni, prezıdent ókilettik merzimi aıaqtalǵannan keıin qyzmetinen ketýge tıis ári memleket basshysy laýazymyna úmitker bola almaıdy. Sondyqtan da ol mańyzdy, serpindi sheshimder qabyldamaıdy.

Degenmen, demokratııalyq partııasynyń sátsizdikke ushyraǵandyǵyna qaramastan AQSh kóshbasshysy Barak Obama tipti «aqsaq úırek» retinde de óz eline paıda ákelý úshin jumys isteı beretindigin málimdedi. «Álemdegi eń mańyzdy uıymǵa - AQSh úkimeti úshin, bizdiń armııamyz úshin, sonymen qatar bizderdiń dúnıe júzinde jasap jatqan jaqsy isterimiz úshin jaýapty bolý zor mártebe», - dedi Barak Obama.