ÁLEM APTA ІShІNDE: AQSh «baspa stanogyn» ajyratýǵa qulyqty emes

Búkil qarjy álemi taǵatsyzdana kútken basty sheshim ekonomıkany odan ári retteý sharalaryna qatysty másele bolǵan edi. Mamyrda AQSh Federaldy rezerviniń basshysy Ben Bernanke ekonomıka ósimin yntalandyrýǵa baǵyttalǵan jáne naryqta aı saıyn 85 mlrd. dollardyń oblıgatsııalaryn satyp alýdy qorytyndylaıtyn QE3 (úshinshi sandyq jeńildetý) ekonomıkany qoldaý qyrkúıekten bastalatyndyǵyna ýáde bergen bolatyn.

2012 jyldyń qyrkúıeginde iske qosylǵan ekonomıkany aqshamen «úıip tastaý» endigi ýaqytta oń tıimdilik ákelmeıtindigi moıyndalýda da. Jeńil aqsha tek qana damyǵan elderdiń naryǵyna ǵana emes, sonymen birge 2013 jylǵa deıin JІÓ ósiminiń joǵary qarqynyn pash etip otyrǵan damýshy elderdiń de ekonomıkasynyń oǵan táýeldiligin arttyra tústi.

Qorytyndysynda 17-18 qyrkúıek kúnderi ótken Federaldy rezervtiń Ashyq naryqtar jónindegi komıteti otyrysynan keıin QE3 baǵdarlamasynyń kólemi 85 mlrd. dollar sheginde saqtalyp qaldy, sondaı-aq bazalyq paıyzdyq stavkany qazirgi maqsatty dıapazonda jylyna nólden 0,25 paıyzǵa deıin saqtap qaldy.

Federaldy rezerv basqarýshylar keńesiniń tóraǵasy Ben Bernanke kútilip otyrǵan QE3 baǵdarlamasynyń qysqarýy týraly sheshim eger Federaldy rezerv amerıkandyq ekonomıkanyń turaqty ósimine kóz jetkizgende ǵana qabyldanatyndyǵyn jarııa etti. Buǵan qosa, ol úshin qandaı da bir naqty merzim belgilengen joq.

B.Bernankeniń málim etýinshe, sońǵy aılarda baıqalyp otyrǵan qarjylandyrý sharttaryn jedel qatańdatý ósimniń baıaýlaýyna ákep soǵady. «Tipti osy jyldyń ishinde QE3 baǵdarlamasyn qysqarta bastaǵannyń ózinde de bizder qysqartý boıynsha jospardy odan ári júzege asyrýdyń ekonomıkalyq kórsetkishterine baǵdarlanatyn bolamyz», - dedi ol.

Bul jańalyqty elep-eskergen birinshi ındıkator álemdik qor bırjalary boldy. Sheshim jarııa etilgennen keıin Dow Jones tarıhı maksımýmǵa, 0,8 paıyzǵa, 15658,7 tarmaqqa deıin, S&P 500 - 0,7 paıyzǵa, 1719,84 tarmaqqa deıin kóterildi; NASDAQ 0,75 paıyz qosty, osylaısha olar buǵan deıingi ındeksterdiń tómendeýiniń esesin qaıtardy. Jıyntyq azııalyq qor ındeksi MSCI Asia Pacific 2,2 paıyzǵa artty. Bul - 1 jyldan astam ýaqyttyń ishindegi eń joǵary jetistik. Al jalpyeýropalyq Stoxx Europe 600 5 jyldyń ishindegi joǵary shegine jetti. Al germanııalyq DAX tarıhı rekordqa qol jetkizdi. Munaıdyń álemdik baǵasy da arta tústi.

Federaldy rezervtiń QE3 baǵdarlamasyn qysqartý týraly sheshimin kútken damýshy elder barynsha soqqyǵa qalyp otyr desek te bolady. Aqsha qarajaty kóleminiń qysqarýynan qaýiptengen kóptegen ınvestorlar qarjylaryn táýekeldi aktıvterden barynsha senimdi aktıvterge aýdara bastady. Qorytyndysynda kiristiń aıtarlyqtaı kólemi joǵaldy.

Federaldy rezerv tarabynan shyqqan habar kópshilikke múmkinshilikti problemalardy ýaqytsha esten shyǵarýǵa ıtermeledi. Degenmen sarapshylar qazirdiń ózinde túrli stsenarıılerge daıyn bolýǵa shaqyrýda. Dúnıejúzilik banktiń basqarýshy dırektory Shrı Mýlıanı Indravatı taıaý jarty jyldyń ishinde Federaldy rezerv báribir de monetarly yntalandyrýdy qysqartýǵa kirisedi dep málim etýde. Ol jańa jaǵdaıdaǵy turaqtandyrý tetikteriniń biri ishki suranysqa negizdelgen damý modeline arnalǵan beıimdelý bolýy tıistigin basa aıtýda. Onyń paıymynsha, bul Úkimet úshin de, jeke sektor úshin de óte mańyzdy.

Sarapshylardyń atap ótýinshe, eger amerıkandyq ekonomıka turaqty ósimdi pash etetin bolsa, onda ınvestorlardyń aqshasy AQSh-tyń qarjy alańdaryna aǵylatyn bolady. Nátıjesinde damýshy elderdiń naryǵy shetel kapıtaly túsiminiń qol jetkizilgen kóleminde toqtaıdy.