ÁLEM APTA ІShІNDE: 36 lańkes ólim jazasyna kesildi

Munan bólek, jahan jurtshylyǵyn eleń etkizgen keleńsiz oqıǵa Aýǵanstanda, Irakta oryn aldy. Naqtysyn aıtsaq, Kabýlda ornalasqan Amerıkan ýnıversıtetine shabýyl jasalyp, Irakta 36 adam ólim jazasyna kesildi. Árıne, dóńgelengen dúnıede jaǵymdy jańalyqtar da bar. Munyń qataryna Latyn Amerıkasynda ótken 31-shi jazǵy Olımpıada oıyndarynyń jabylý rásimin jatqyzýǵa bolady.

Italııadaǵy jer silkinisi

Sársenbi kúni tańsáride Italııanyń dál ortalyq bóliginde qýatty jer silkinisi oryn aldy. AQSh Geologııalyq qyzmetiniń málimetterine sáıkes, qýaty 6,2 ballǵa teń jer silkinisi jergilikti ýaqyt boıynsha túngi saǵat 3:36-da oryn alǵan. Al zilzala kindigi Retı ólkesinde, 4 shaqyrym tereńdikte tirkelgen.

Italıalyq buqaralyq aqparat quraldarynyń málimetine qaraǵanda, negizinen Amatrıche, Peskara-del-Tronto jáne Akkýmolı syndy taýly aımaqtarda ornalasqan eldi mekender barynsha zardap shekken. Italııanyń ortalyǵyndaǵy zilzala belsendiligi áli de basylar emes, juma kúni de óz tirshiliginen syr berip jatty.

Tabıǵı apattan zardap shekken aýdandarǵa jergilikti bılik arnaıy tehnıkamen jabdyqtalǵan áskerı bólimsheler, sonymen birge gýmanıtarlyq kómek pen alǵashqy kezekti qajetti dúnıeler jóneltti.

Alty myńǵa jýyq adam qatysyp jatqan qutqarý operatsııalary kúni-túni júrgizilýde. Bul rette aıta keterligi, apattyq qutqarý qyzmetteri qırandylar astynda tiri qalǵan adamdy tabýǵa esh múmkindiktiń qalmaǵandyǵyn ashyq aıtyp otyr.

Eldiń Azamattyq qorǵanys qyzmeti málimetterine súıener bolsaq, jer silkinisi saldarynan keminde 290 adam qaza taýyp, taǵy da 400-ge jýyǵy túrli deńgeıde jaraqat alyp, aýrýhana tósegine tańylǵan. Qırandylar astynan 240-tan astam adam qutqaryldy. Eki myńnan astam adam baspanasyz qalyp, qazirgi kezde ýaqytsha oryndarǵa qonystandyrylǵan.

Italııa Úkimeti alǵashqy kómek retinde 50 mln. eýro bólip otyr jáne jer silkinisinen zardap shekkenderge salyqtyq jeńildik jarııalanatyndyǵyn málimdedi. Elde qaza tapqandardy ulttyq aza tutý kúni jarııalandy.

Italııa prokýratýrasy taıaýda ǵana salynǵanymen jer silkinisi kezinde qıraǵan jańa qurylys nysandaryn salýshylardyń ústinen birneshe istiń qozǵalǵandyǵyn málimdeýde.

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev ta álem kóshbasshylarymen birge  Italııa Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Matteo Rentsıge jer silkinisine baılanysty kóńil aıtý jedelhatyn joldady. Onda Elbasy Apenın túbeginiń ortalyq bóligindegi jer silkinisi saldarynan adamdardyń qaza bolǵany týraly sýyt habardy zor kúızelispen qabyldaǵandyǵyn basa aıtyp, qaıǵyǵa ortaqtasyp, qaza bolǵandardyń otbasylary men týǵan-týystaryna kóńil aıtty.

Sondaı-aq, Qazaqstan Prezıdenti dostas Italııaǵa kómek kórsetýge daıyn ekenin jetkizip, tabıǵat apatynan zardap shekkenderdiń tezirek saýyǵyp ketýine tilektestik bildirdi.

Kabýldaǵy Amerıka ýnıversıtetine shabýyl jasaldy

Eýropa jurtshylyǵy Italııadaǵy jer silkinisine alań bolyp otyrǵanda Kabýldaǵy Amerıka ýnıversıtetine lańkestik shabýyl jasaldy. Birden aıta keterligi, sodyrlar eń aldymen ǵımaratta jarylǵysh zatty is qosqan. Alaıda, ǵımaratta bolǵan adamdardyń basym bóligi qosymsha esik arqyly qashyp shyqqanymen ishte qalyp qoıǵandardyń da qarasy qalyń boldy.

Osydan keıin ýnıversıtet ornalasqan aýdandy jergilikti kúsh-qýat qurylymdary qorshaýǵa alǵan. Kabýl polıtsııasy bastyǵy Abdýrahmon Rahımıdiń aıtýynsha, ile-shala áskerı qyzmetshiler lańkesterdiń kózin joıý operatsııasyna kirisken.

Al Bı-bı-sı aqparattaryna sáıkes, ǵımaratty azat etý operatsııasy shamamen 10 saǵatqa sozylǵan. Beısenbi kúni tańerteń Kabýl polıtsııasynyń qylmystyq izdestirý bastyǵy Fraıdýn Obaıdı ǵımaratty azat etý operatsııasynyń tabysty aıaqtalǵandyǵyn jarııa etti. «Biz ǵımaratty tazalaý jumystaryn aıaqtadyq. Shabýyldaǵan eki adamnyń kózi joıyldy», - dedi ol.

Sodyrlardyń shabýyly saldarynan 13 adam qaza tapty, onyń 7-eýi stýdent ekendigin aıta ketý kerek. Munan bólek, 3 polıtsııa men 3 kúzetshiniń qaza bolǵandyǵy belgili. 35 stýdent pen 9 polıtseı jaraqattanyp, shamamen 750 stýdent pen qyzmetker qutqarylǵan.

Aıta keterligi, áli kúnge deıin birde bir lańkestik top bul qylmys jaýapkershiligin moınyna alǵan emes. Degenmen, jergilikti bılik bar kináni «Talıban» qozǵalysynan kórip otyr.

36 lańkes ólim jazasyna kesildi

Jeksenbi kúni ırak bıligi 2014 jyly Kemp Spıcher atty burynǵy amerıkalyq bazada jańadan ásker qataryna kelgen 1700 jaýyngerdi óltirdi degen aıyppen túrmege toǵytylǵan 36 adamǵa qatysty ólim jazasy úkiminiń oryndalǵandyǵyn jarııa etti.

2016 jyldyń aqpanynda 40 adam qandy qyrǵynǵa qatysy bar dep tanylyp, ólim jazasyna kesilgen edi. Sottyń eń joǵarǵy tóreligi de bul sheshimdi quptap, 14 tamyzda Irak prezıdenti 36 adamdy ólim jazasyna kesý týraly jarlyqqa qol qoıdy.

«Búgin tańerteń En-Nasırııa qalasyndaǵy túrmede Spaıker qyrǵyny dep atalatyn qylmysqa qatysy bar 36 sottalýshyǵa oraı úkim júzege asyryldy», - dep habarlady Frans Press agenttigine Dı-Kar ólkesi gýbernatorynyń ókili.

Ólim jazasyna kesilgenderdiń úkimi oryndalǵan sátin olardyń ondaǵan týǵan-týystarymen qatar  sol ólkeniń gýbernatory, Irak ádilet mınıstri tamashalady.

Parsy shyǵanaǵyndaǵy amerıkalyq jaýyngerdiń qurmetine oraı Kemp Spıcher dep atalǵan áskerı baza soldattaryn DAISh lańkestik sobynyń sodyrlary qyryp salǵan bolatyn. Bazada ıraktyq áskerı qyzmetshiler qyzmet etken. Sodyrlardyń qorshaýynda qalǵan áskerı qyzmetshiler berilýge májbúr bolǵan. Sodyrlar tutqynǵa túskenderdiń arasynan shıitterdi iriktep, júk kólikterine tıep alyp, aıdalaǵa aparǵan. Sodan keıin olardy óltirip, aldyn ala qazylǵan orǵa kómgen.

2014 jyly sodyrlar dál osy qyrǵyn beınelengen sýretter men qatar beıne túsirilimderdi jarııa etken edi. Araǵa bir jyl ýaqyt salyp, jaýyngerlerdiń kómilgen jeri tabyldy.

XXXI Olımpıada oıyndary jabyldy

Jeksenbiden dúısenbige qaraǵan túnde álem jurtshylyǵyna keńinen tanymal Rıo-de-Janeıronyń «Marakana» stadıonynda 31-shi jazǵy Olımpıada oıyndarynyń jabylý saltanatty ótti. Saltanatty shara ár ulttyq memlekettik tý ustaǵan jeńil atletshilerdiń sherýimen bastaldy.

Ádettegideı, Halyqaralyq olımpıada komıtetiniń basshysy Tomas Bah júldeli orynǵa ıe bolǵan marafonshylarǵa medaldar tabystady. Sonymen qatar Halyqaralyq olımpıada komıteti jańa músheleriniń esimderi buqaraǵa jarııa etildi.

Rıodaǵy Olımpıada oıyndarynyń resmı jabylý rásimi sporttyq sharaǵa qatysqan elderdiń týlarynyń kóterilýimen, Olımpıada oıyndaryna túrtki bolǵan Grekııanyń jáne kelesi jazǵy oıyndardy qabyldaýshy japon eliniń ánuranynyń oryndalýymen jalǵasty.

Olımpıada oty resmı sóndirilgennen keıin Halyqaralyq olımpıada komıtetiniń prezıdenti Tomas Bah tórt jylda bir ret keletin sporttyq sharanyń resmı túrde aıaqtalǵanyn jarııa etip, 2016 jylǵy oıyndardyń ótýine óz úlesterin qosqan uıymdastyrýshylar men eriktilerge rızashylyǵyn bildirdi.

Aıta keterligi, beıresmı jalpykomandalyq esepte 121 medal (46 altyn, 37 kúmis jáne 38 qola) ıelengen AQSh quramasy kósh bastady. Ekinshi orynǵa Ulybrıtanııa ornalassa (67, 27-23-17), úzdik úshtikti Qytaı (70, 26-18-26) túıindedi.

Qazaqstan quramasy da jaman nátıje kórsetken joq. Beıresmı jalpykomandalyq esepte Qazaqstan 22-shi orynǵa jaıǵasty. Bizdiń sportshylar 3 altyn, 5 kúmis jáne 9 qola medal enshiledi.