Aldymen azamattardyń áleýmettik-ekonomıkalyq quqyǵyn qamtamasyz etý kerek, saıası qadamdar keıingi kezekte - M. Bashımov

Al Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaıdy búginde sarapshylar ishki saıası tartystardyń nátıjesi dep baǵalaýda. Eger osy eldegi budan birer jyl burynǵy ahýalǵa oı júgirtetin bolsaq, Qyrǵyzstan Prezıdenti Qurmanbek Bakıev 2005 jyldyń naýryz aıyndaǵy «jaýqazyn tóńkerisi» kezinde bılikten qýylǵan eldiń burynǵy basshysy Asqar Aqaevtyń ornyna kelgen bolatyn. Endi búgindegi oppozıtsııanyń áreketi de sol 5 jyl burynǵy oqıǵaǵa saı keletin sekildi. ıAǵnı, áleýmettik-ekonomıkalyq jetistikti kóksegen qara halyq taǵy da narazylyǵyn bildirýde. Osyǵan baılanysty qyrǵyz elindegi memlekettik jáne qoǵamdyq ómirdiń barlyq salasyndaǵy jaǵdaıdyń kúrt turaqsyzdanýyna ákelgen ahýal turǵysynda QR Prezıdenti janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń sarapshysy, zań ǵylymdarynyń doktory Marat Bashımov óz pikirin bildirip otyr.

«Qyrǵyzstanda bolyp jatqan oqıǵa zańgerlerdiń kózqarasy turǵysynan eń aldymen «Bul qoldanystaǵy quqyqtyq talaptarǵa sáıkes kele me, joq pa?» dep baǵalanady. Osy memlekette bolǵan oqıǵalardyń astary konstıtýtsııalyq tóńkeristi bildiredi. ıAǵnı, konstıtýtsııalyq qurylymǵa narazy adamdardyń bir bóligi kóshege shyǵyp, mıtıngter ótkizip, sońy búlikke ulasýy saldarynan Bishkektiń ákimshilik ǵımarattarynyń kóbi búlikshilerdiń qolyna ótti.

Halyq zańdy jolmen saılaǵan bılik legıtımdi bolyp sanalady. Atap aıtqanda referendým men saılaý aktisin áli eshkim de joqqa shyǵarǵan joq. Bakıev óziniń ókiletin áli tapsyrǵan joq. Sondyqtan ol osy eldiń zańdy prezıdenti bolyp sanalady»,-deıdi M. Bashımov.

Onyń sózine qaraǵanda, eger Bákıev ókilettiligin ýaqytynan buryn tapsyryp ketse, onda barlyǵy zańgerlik turǵyda durys bolmaq. Keıinnen saılaý arqyly zańdy prezıdent saılanatyn bolady.

«Qyrǵyzstandaǵy ahýal taǵy da álemniń birqatar elinde bolyp jatqan jaǵdaıdy kórsetip otyr. Buqaralyq kez-kelgen revolıýtsııa, tartystar azamattardyń konstıtýtsııalyq quqyqtarynyń buzylýyna soqtyrady. Máselen, qaza bolǵan jazyqsyz azamattar men jaraqat alǵandardyń osyǵan qandaı qatysy bar? Sondaı-aq ǵımarattar qıratylyp, talan-tarajǵa salý, tonaý jalǵasýda. Kez-kelgen revolıýtsııa - ol zorlyq-zombylyq. Ókinishke qaraı Bishkektegi oqıǵa da osy zorlyq-zombylyqqa ulasty»,-deıdi sarapshy.

Shynymen de tasqyn sýdaı aǵylǵan jurt ákimshilik ǵımarattardy, bıznes mekemelerdi, áleýmettik nysandardy qıratyp jatyr. Al bul nysandar memlekettik mańyzy bar ǵımarttar ǵoı. ıAǵnı, bıýdjettiń, halyqtyń qarjysyna salynǵan ǵımarattar.

Bishkektegi bul oqıǵa halyqtyń negizgi áleýmettik narazylyqtary elektr energııasy tarıfiniń kóterilýinen bolǵanyn kórsetti. ıAǵnı qalyń buqara bir mezette shyrpydaı tutanyp shyǵa keldi. Sarapshynyń pikirinshe, eldegi áleýmettik máseleler men quqyqtyq mádenıet, jemqorlyq faktorlary da qoǵamdaǵy narazylyqqa yqpal etti. «Endi qazirgi kezde bul oqıǵada AQSh-tyń nemese Reseı saıasatynyń astary bar dep jatyr. Alaıda, ondaǵy qazirgi jaǵdaıdy zerdelep qaraıtyn bolsaq, bunda bul memleketterdiń qatysy joq ekeni baıqalyp otyr. Bunyń barlyǵy áleýmettik narazylyqtyń, ıaǵnı áleýmettik saıasattyń negizinde tutandy. Qazaqstanda júrgizilip otyrǵan saıasatpen salystyrsaq, ıaǵnı ekonomıkalyq damý turǵysynan alyp qarasaq, bizde birinshi kezekte áleýmettik ekonomıkalyq quqyq tur. Sebebi, saıası quqyqqa qansha kepildik bergenmen, eger halyq ash bolsa, qarapaıym qajettilikter qamtylmasa, ol keıinnen saıası tasqynǵa ulasýy múmkin. Sondyqtan Qazaqstan óziniń táýelsizdigin alǵannan beri aldymen azamattardyń áleýmettik -ekonomıkalyq quqyna ekpin qoıýǵa tyrysty. Eger azamattardyń áleýmettik-ekonomıkalyq quqy qorǵalsa, olar keıinnen saıası quqyqtardy júzege asyrýǵa múmkindik beredi»,-dep atap ótti M. Bashımov.

Onyń paıymdaýynsha, jalpy aıtqanda qyrǵyz elinde quqyqtyq mádenıet pen baısaldylyq jetispeı otyr. Sebebi, jıylǵan toptyń psıhologııasy degen kúrdeli másele. Osyndaı mezetterde toptyń kóterilip, tutanýy óte tez bolady. Al osyǵan saıasattanýshylar saıası baǵyttardy qosqan kezde jaǵdaı qıyndaı túsedi.

«Eger baıqaıtyn bolsaq, narazylyq bildirýshilerdiń arasynda aǵa býynǵa kiretin adamdar óte az, kóbinese jastar jınalǵan. Endeshe olarǵa áleýmettik turǵydaǵy, ıaǵnı jumyssyzdyq pen taǵy da basqa faktorlar yqpal etip, mine osymen ekinshi ret bundaı jaǵdaı Bishkekte tutanyp otyr. Qoryta aıtqanda, Bakıev óziniń ókilettiligin zańdy túrde tapsyrmaıynsha, ol Qyrǵyzstannyń zańdy saılanǵan prezıdenti bolyp sanalady. Adam quqyqtary jónindegi halyqaralyq kelisimder boıynsha bılikti aýystyrǵylary kelse, ony zańdy jolmen sheshý kerek»,-dep túıindedi pikirin sarapshy.