Aldaǵy kúnderi Jerge magnıttik daýyl soǵady
ASTANA. KAZINFORM — Jaqyn kúnderi Jerge Kún belsendiliginiń kúsheıýinen týyndaǵan magnıttik daýyldar áser etedi. Bul týraly Kún astronomııasy zerthanasynyń mamandary habarlady.
Jerge Kúnde bolyp jatqan protsesterden týyndaǵan magnıttik daýyldar tolqyny jaqyndaýy múmkin.
Kún astronomııasy zerthanasynyń málimetinshe, Jerge qaraı Kúnnen shyǵatyn jyldam kún jeliniń aǵyny jaqyndap keledi. Ol Kúndegi iri koronalyq tesikte (tájdik tesik) qalyptasqan. Onyń áseri birneshe kúnge sozylýy múmkin geomagnıttik turaqsyzdyqqa ákeledi.
Ǵalymdar bul koronalyq tesiktiń Kún betinde birneshe aı boıy baıqalyp kele jatqanyn jáne shamamen ár 27 kún saıyn Jerdiń áser etý aımaǵyna qaıta oralatynyn aıtady. Bul — Kúnniń óz osinen tolyq bir aınalym jasaý ýaqyty.
Jalpy alǵanda, Jer kún jeliniń aǵynynda shamamen bir apta bolady. Alaıda eń kúshti áser alǵashqy eki táýlikte — senbi men jeksenbide kútiledi. Osy kezeńde Jerdiń geomagnıttik órisi jańa syrtqy jaǵdaılarǵa beıimdelip, barynsha turaqsyz kúıde bolady.
Boljam boıynsha, dúısenbiden bastap jaǵdaı birtindep turaqtala bastaıdy. Jerdiń magnıt órisi qorshaǵan ortamen tepe-teńdikke keledi, al daýyldyń belsendi fazasy aıaqtalady.
Tutastaı alǵanda, aǵymdaǵy jyl geomagnıttik jaǵdaılar turǵysynan kúrdeli bolyp qala beredi. Alǵashqy 100 kún ishinde magnıttik daýyldar 24 kún boıy tirkeldi, buzylýlar árbir tórtinshi kúnde oryn aldy.
Mamandardyń boljaýynsha, joǵary geomagnıttik belsendilik kem degende jyl sońyna deıin saqtalýy múmkin jáne kelesi jyldyń alǵashqy aılarynda qaıtalanýy yqtımal. Odan keıin Kún mınımýmy jaqyndaǵan saıyn belsendilik tómendeı bastaıdy.
Eske salaıyq, magnıttik daýyldardyń adamǵa áseri jóninde ǵalymdar arasynda biryńǵaı pikir joq. Degenmen medıtsınada olardyń keıbir adamdardyń jaǵdaıyna áser etýi múmkin ekeni aıtylady. Máselen, qan qysymynyń kóterilýi, bas aýrýy, jumysqa qabilettiliktiń tómendeýi, mazasyzdyq jáne sozylmaly aýrýlardyń (sonyń ishinde allergııanyń) asqynýy múmkin.
Buǵan deıin naýryzda sońǵy eki aıdaǵy eń kúshti magnıttik daýyl aıaqtalǵan bolatyn.