Alaıaqtarǵa aqsha aýdaryp qoısańyz ne isteý kerek
ALMATY. KAZINFORM – Alaıaqtardyń arbaýyna túsip, aqshańyzdy aýdaryp qoıǵanyńyzdy túsinseńiz, eń áýeli sabyr saqtap, ýaqyt ozdyrmaı áreket etińiz. Óıtkeni bankke jáne polıtsııaǵa dereý habarlasý kúmándi aýdarymdy der kezinde buǵattap, qarajatty qaıtarý múmkindigin arttyrady. Bul týraly Qostanaı oblysy polıtsııa departamenti Kıberqylmysqa qarsy is-qımyl basqarmasy bastyǵynyń mindetin atqarýshy, polıtsııa maıory Oljas Maǵyparov aıtyp berdi.
Birden bankke habarlasyńyz
Eń áýeli aqsha aýdarylǵan bankke dereý qońyraý shalyńyz. Qarajat túsken shottyń qaı bankte ashylǵanyn bilseńiz, sol qarjy uıymyna da habarlasqanyńyz jón.
– Azamat bankke nemese polıtsııaǵa neǵurlym erterek habarlassa, aqparat antıfrod júıesine soǵurlym jyldam engiziledi. Bul kúmándi operatsııany bastapqy kezeńde-aq anyqtap, qarajatty buǵattaýǵa múmkindik beredi, - dedi Oljas Maǵyparov.
Polıtsııaǵa aryz jazyńyz
Bankke habarlasqannan keıin ýaqyt ozdyrmaı polıtsııaǵa aryz jazý qajet. Quqyq qorǵaý organdary aýdarymǵa qatysty málimetterdi antıfrod júıesine engizip, tekserý jumystaryn bastaıdy.
Barlyq dáleldi saqtap qoıyńyz
Polıtsııa alaıaqtarǵa qatysty eshbir málimetti óshirmeýge keńes beredi. Tergeý barysynda mynadaı aqparat qajet bolýy múmkin:
-
alaıaqtar habarlasqan telefon nómirleri;
-
messendjerlerdegi hat-habarlar;
-
aqsha aýdarylǵan bank shottarynyń derektemeleri;
-
tólem jasalǵanyn rastaıtyn túbirtekter men bank chekteri.
Maıordyń aıtýyna qaraǵanda, jábirlenýshi neǵurlym kóp málimet usynsa, alaıaqtyq shemaǵa qatysy barlardy anyqtaý múmkindigi soǵurlym jeńil bolady.
Aqshany qaıtarýǵa bola ma
Alaıaqtarǵa aýdarylǵan qarajatty qaıtaryp alý árdaıym múmkin bola bermeıdi. Bul kóbine jábirlenýshiniń qanshalyqty jedel áreket etkenine baılanysty.
Qylmystyq is boıynsha tergeýmen qatar, jábirlenýshi aqsha túsken shot ıesine qatysty sotqa azamattyq talap-aryz berip, aýdarylǵan qarajatty negizsiz baıý retinde óndirip alýdy talap ete alady.
Qazir eń kóp taralǵan alaıaqtyq tásilderi qandaı
Polıtsııanyń málimetinshe, búginde eń jıi kezdesetin alaıaqtyqtyń úsh túri bar.
Birinshisi – telefon arqyly jasalatyn alaıaqtyq. Alaıaqtar ózin polıtsııa qyzmetkeri, emhana, kommýnaldyq mekeme, Qazposhta, bank, marketpleıs, Qazaqtelekom nemese elektrmen jabdyqtaýshy uıymnyń ókili retinde tanystyryp, SMS arqyly kelgen kodty aıtýdy suraıdy.
– SMS-kodtyń ózi alaıaqtarǵa aqshańyzdy birden ıelenýge múmkindik bermeıdi. Bul – tek júıege kirýge arnalǵan bir rettik rastaý kody. Negizgi qaýip adam alaıaqtardyń aıtqanyn buljytpaı oryndap, keıingi áreketterge de kelisim bergen kezde týyndaıdy, - dep túsindirdi Oljas Maǵyparov.
Ekinshisi – jalǵan ınvestıtsııalyq jáne tez tabys tabýǵa ýáde beretin jobalar. Kóp jaǵdaıda olar tanymal tulǵalardyń dıpfeık tehnologııasy arqyly jasalǵan vıdeolaryn paıdalanyp, azamattardy «tıimdi ınvestıtsııalyq jobaǵa» aqsha salýǵa úgitteıdi.
Úshinshisi – marketpleısterdegi alaıaqtyq. Polıtseıler mundaı jaǵdaıda satyp almas buryn satýshynyń senimdi ekenine kóz jetkizýge, dúkenniń naqty mekenjaıyn tekserýge, taýardy vıdeobaılanys arqyly kórsetýdi suraýǵa jáne kúmán týyndasa, aldyn ala aqsha aýdarmaýǵa keńes beredi.
Este saqtaıtynnegizgi qaǵıda
Polıtsııa qaı uıymnyń atynan habarlassa da, telefon arqyly berilgen nusqaýlardy oryndamaýǵa, SMS-kodtardy eshkimge aıtpaýǵa jáne aqsha aýdarmaýǵa úndeıdi. Sondaı-aq ınternetten tez ári ońaı tabys tabýǵa qatysty usynystarǵa senbegen jón. Qandaı da bir qarjylyq sheshim qabyldamas buryn aqparatty uıymdardyń resmı saıttarynan mindetti túrde tekserip alǵan durys.
Eske salaıyq, buǵan deıin Aqmola oblysynda 65 jastaǵy muǵalim jalǵan ınvestıtsııaǵa aldanyp, 7,5 mln teńgesinen qaǵylǵanan habarlaǵanbyz.
Sondaı-aq Astana turǵyndaryn Chehııaǵa jumysqa ornalastyrýǵa ýáde berip, olardan aqsha alǵan 31 jastaǵy kúdiktini ustalǵan edi.
