«Alash kósemsózi» 10 tomdyǵynyń tusaýkeseri ótedi
ASTANA. 26. qazan. QazAqparat - 1 qarasha kúni L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde memlekettik «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda jaryq kórgen «Alash kósemsózi» (Almaty: Óner, 2010-2011) 10 tomdyǵynyń tusaýkeser rásimi ótedi.
Bul aqparatty atalǵan bilim ordasynyń baspasóz qyzmeti taratyp otyr.
Basylym QR Baılanys jáne aqparat mınıstrligi Aqparat jáne muraǵat komıtetiniń «Ádebıettiń áleýmettik mańyzdy túrlerin basyp shyǵarý» baǵdarlamasy boıynsha shyǵaryldy. Joba jetekshisi jáne jalpy redaktsııasyn basqarǵan - L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Jýrnalıstıka máselelerin zertteý ınstıtýtynyń dırektory, professor Namazaly Omashuly.
Bul 10 tomdyqta buryn ǵylymı aınalymǵa tolyq túspegen «Sholpan» (1-2 tom), «Jas Túrkistan» (3-4 tom), «Sana» (5 tom), «Tań» (6-7 tom), «Abaı» (8 tom) jýrnaldary men «Saryarqa» (9-10 tom) gazetiniń jarııalanymdary ǵylymı-kópshilik nazaryna usynylyp otyr. Ár tomnyń kólemi - shamamen 22 baspa tabaqtan. Buny qazaq jýrnalıstıkasy ǵylymynyń zor tabysy dep baǵalaýǵa ábden bolady. Sebebi osyǵan deıin Alash qozǵalysynyń tarıhy, ádebıeti, saıası kúresi birshama zertteldi. Al, kósemsózi tolyqtaı kóptomdyq túrinde alǵash ret ǵylymı aınalymǵa engizilip otyr.
«Alash kósemsózi» 10 tomdyǵynyń ǵylymı jańalyǵy: Birinshiden, Alash qaıratkeri Mustafa Shoqaıdyń bas redaktorlyǵymen 1929-1939 jyldary Berlınde shyqqan (túpnusqasy Kolýmbııa ýnıversıtetinde saqtaýly) «Jas Túrkistan» jýrnalynda jarııalanǵan ulttyq táýelsizdik, el men jer, ǵylym-bilim, til týraly jáne t.b. kósemsózderi jaryq kórdi. Osyǵan deıin Mustafa Shoqaıdyń jeke-dara maqalalary ǵana qarastyrylsa, bul tomdardy shyǵarýshylar «Jas Túrkistandaǵy» jarııalanymdardy tutas jaryqqa shyǵarýdy maqsat etti.
Ekinshiden, osyǵan deıin kópshilikke beımálim bolyp kelgen, sheteldik arhıvterde, ózimizdiń kitaphanalarda tam-tumdap saqtalǵan Alash baspasóziniń basy biriktirilip, halqymen qaıta qaýyshty. Ondaı merzimdi basylymdardyń qataryna «Sholpandy» (Ózbekstan muraǵatynda saqtaýly), «Abaıdy», «Saryarqany», «Sanany», «Tańdy» jatqyzýǵa bolady. Mysaly, «Abaı» jýrnaly eldiń táýelsizdik rýhyn kemeldendirip, fılosofııalyq, psıhologııalyq tereń taldaýlarǵa qurylǵan jarııalanymdarymen erekshelendi. Onda eldik qana emes, álemdik deńgeıdegi keleli máseleler kóterildi.
Úshinshiden, Alash ardaqtylarynyń jazǵandary túpnusqadan alyndy. Onyń keńestik kezeńde saıasat lebimen qysqartylyp, maǵynasy ózgertilgen tustary qalpyna keltirildi. Alash zııalylarynyń úrkerdeı az ǵana toby búkil Túrkistan Respýblıkasy men Qazaq Avtonomııasynyń saıası-ekonomıkalyq, oqý-aǵartý, til, ádebı, mádenı-rýhanı, áleýmettik t.b. qajettilikteriniń barlyǵyn ótegeni tańdaı qaqtyrady. Óz ultyn súıýdiń osynshalyqty erekshe úlgisin budan ózge basylymdardan kezdestirý qıyn.
«Alash kósemsózi» serııasymen jaryq kórgen bul qundy eńbekter qazaq jýrnalıstıkasy men ádebıeti, sonymen qatar qoǵamdyq, gýmanıtarlyq ǵylymdar úshin de mańyzy orasan zor.
