Alash ardaqtysy S. Sadýaqasuly denesiniń jat jerde jatqan kúli elge oralady

Bul týraly búgin jýrnalısterge Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde qazaqtyń birtýar azamatynyń qurmetine arnalǵan «Qaıratker Smaǵul Sadýaqasuly jáne Qazaqstan otanshyldyǵy: eldik murat pen jaýapkershilik» atty respýblıkalyq ǵylymı- tájirıbelik konferentsııa kezinde málim etildi.

QR Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıy aıasynda ótkizilip otyrǵan sharany Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti, «Alash» mádenıet jáne rýhanı damý ınstıtýty, Qazaqstan tarıhshylar qaýymdastyǵy uıymdastyrdy. Jıynǵa QR Parlament Senaty men Májilisiniń depýtattary qatysty.

Qazaqstan qaıratkeri S.Sadýaqasulynyń órtengen súıeginiń kúli osydan 77 jyl buryn Más­keýdegi "Don zıraty" ("Donskoe kladbışe") bas ǵımaratynyń qabyrǵasyna arnaıy ydysqa salynǵan kúıinde qoıylyp, osy kúnge deıin musylmansha jerlenbegen. Asyl azamat 33 jyl ǵa­na ǵumyr súrip, 1933 jyly Máskeý-Donbass temir jol qurylysyndaǵy apatta qaıtys boldy.

1925-1927 jyldary Qazaqstan Halyq aǵartý komıssarıatyn (mınıstrligin) basqarǵan memleket jáne qoǵam qaıratkeri S.Sadýaqasovtyń týǵanyna bıyl 110 jyl, qaıtqanyna 77 jyl tolyp otyr. 2010 jyldyń sońyna taman belgili memleket qaıratkeri Smaǵul Sadýaqasuly denesiniń jat jerde jatqan kúlin Otanyna jet­kizý jáne musylman ǵurpymen jer­leý máselesi kóterildi.

«Negizgi máseleler sheshilip qoıǵan. Tek uıymdastyrýdyń qajet bolyp turǵany. Reseıge shyǵyp, ondaǵy isti tıisti túrde aıaǵyna deıin jetkizý kerek. Eger memleket jáne Astana basshylyǵy barlyq sharalardy atqaryp bitirse, menińshe ol kisiniń kúli qańtar-aqpan aılarynda elordaǵa jetkiziledi»,-deıdi saıasatker Sabyr Qasymov.

20 jasynda - ult jastarynyń kósh­basshysy, 25 jasynda bilim men mádenıetti úılestirgen Aǵartý mı­nıst­ri bolǵan Smaǵul Sadýaqasulynyń atqarǵan qyz­meti men tyndyrǵan isi qazaq qaıratkerliginiń etalony ispetti. Ol qazaq jastarynyń tuńǵysh uıy­my «Birlik» (1916-1918) pen «Jas azamatta» (1918-1919), Aqmola oblystyq Alashorda komıtetinde (1917-1920), Sibir tóńkeris komı­te­tinde (1920), Keńestik Kúnshyǵys ult­tary jastarynyń ortalyq bıý­rosynda (1920), Qazaq avtono­mııa­lyq respýblıkasynyń Jastar oda­ǵynda (1920), Qazaq OAK tóral­qa­synda (1920-1921), Búkilreseılik OAK-inde (1920-1921), Semeı gýbernelik tóńkeris komıtetinde (1921), Qazaq OAK Túrkistan avto­no­mııalyq respýblıkasy ókildiginde (1921), Qazaq avtonomııalyq res­pýb­lıkasy Josparlaý komıssııa­synda (1923-1924), Halyq aǵartý komıssarıatynda (1925-1927), Qazaq pedagogıka ınstıtýtynda (1927-1928) jaýapty da jetekshi qyzmet atqardy.

Jastaıynan saıasattyń ótinde júrip, ult múddesi úshin kúresti. Qyzmette jú­rip-aq ol «Jas azamat», «Eńbekshil jastar», «Kedeı sózi», «Eńbek týy», «Órteń» gazetteri men «Balapan», «Trý­dovaıa Sıbır», «Jas qazaq» jýr­naldarynda qosymsha qyzmet at­qaryp (keıbirin ýaqytsha bas­qaryp), 1924-1925 jyldary «Qyzyl Qa­zaqstan» (búgingi «Aqıqat») jýr­na­lyna, 1925-1926 jyldary «Eń­bek­shi qazaq» (búgingi «Egemen Qa­zaqstan») gazetine redaktor boldy.