Aqtóbelik jeltoqsanshy 39 jyldan keıin qalaı aqtaldy

AQTÓBE. KAZINFORM – Jeltoqsanshy Dúısenǵalı Bozjigitov bıyl jazda ǵana sot sheshimin qolyna aldy. Ol – saıası qýǵyn-súrgin qurbany. Oqýdan shyǵaryldy, jumysqa ornalasa almady. Bári de sotta óz dálelin tapty.

Jeltoqsan oqıǵasynyń kýágeri Dúısenǵalı Bozjigitov bıyl jaz aıynda ǵana aqtaldy. Іs Aqtóbe qalasynyń № 3 sotynda qaraldy.

Aryz berýshi Dúısenǵalı Bozjigitov bolsa, múddeli tulǵa retinde Halyqty áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy retteý jáne baqylaý komıtetiniń Aqtóbe oblysy boıynsha departamenti tanyldy.

Іs materıalyna súıensek, aryz berýshi 1984 jyldyń 29-maýsymynda Gýrev oblystyq partııa komıtetiniń joldamasymen Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń saıası ekonomıka mamandyǵyna oqýǵa barady. Sonymen birge Maqat lokomotıv deposy men onyń kásipodaq komıteti ýnıversıtettiń daıyndyq kýrsynda oqýǵa joldama tabystady.

Sóıtip Dúısenǵalı Bozjigitov aldymen daıyndyq kýrsynda oqyp, 1985 jyly fılosofııa — ekonomıka fakýltetine qabyldandy. Al 1986 jyly Jeltoqsan oqıǵasy boldy.

— Jeltoqsan oqıǵasyna qazaq jastary qatysty. Onyń ishinde aýyl balalary alańǵa bardy. Energetıka, ekonomıka salasyn tańdaǵandar emes, aýyl sharýashylyǵy, pedagogıka fakýltetiniń stýdentteri jınaldy alańǵa. 16-jeltoqsan kúni bir jigit kelip, mıtıng bolatynyn habarlady. Sol kezde jigitter ne bolatynyn surap jatty jan-jaqtan. Ózim top jetekshisi edim. Men barsaq oqýdan shyǵarylatynymyzdy, sottalatynymyzdy aıttym. Al ózim bardym. 16, 17 jáne 18 jeltoqsan kúnderi sonda boldym. 17-nen bastap oqý oryndarynda, jataqhanalarda eshkimdi shyǵarmady, jibermedi. Bul buıryq boldy jáne kúzetti kúsheıtti. 18-jeltoqsan kúni ásker, arnaıy jasaq boldy alańda. Jastar turǵan alań jan-jaqtan qorshaldy. Al men sol kezde aýrýhanada jatqan áıelime baryp, keri qaıtar jolda sol mańmen júrdim. Suraǵandarǵa da solaı aıttym. Alaıda qýys-qýysty jaǵalaı júrgende arnaıy jasaq ustap aldy. Avtobýsqa tıegende mılıtsııa qyzmetkeri bizdiń kesirimizden úsh kún júrgenin aıtty. Men «biz úshin emes, qyzmetiń bolǵan soń júrsiń» dedim. Rasynda solaı emes pe? Ol qyzmeti, jumysy. Súırep alyp shyǵyp, temir torǵa qamap tastady. Frýnze mılıtsııa bóliminde túni boıy qabyrǵaǵa taqap qoıyp fotoǵa túsirdi. Shydamaı ne búldirgenimdi suradym. «Kim aıtty? Kim shaqyrdy? Nege bardyń?» degen kóp suraq qoıyldy. Eshkim aıtpaǵanyn, ózim barǵanymdy ǵana qaıtaladym, — dep eske aldy sol kúndi jeltoqsanshy.

1986 jyly 17 jeltoqsan kúni alań lyq toldy. Mılıtsııa qyzmetkerleriniń de sany artyp, jan-jaqtan qyspaqqa aldy. Órt sóndirý kóligimen sý shashty, kózge jaryq túsirip, bas kótertpedi.

Sol shaqta jastar da qarap qalmady. Jan-jaqtan tas qarmap laqtyrdy. Dúısenǵalı Bozjigitov bolsa ózi týraly habar 20-jeltoqsan kúni aýyldaǵy ata-anasyna jetkenin bildi. Olar da eskertý aıtyp, keri qaıtpaýyn surady.

Biraq ýnıversıtet qabyrǵasyndaǵy bir jınalysta jas jigittiń taǵdyry sheshildi. Ózi oqýdan, fakýltet dekany jumystan shyǵaryldy. Qoldaýshy joq, tek kináli kózqarasty kórdi.

Sot kabınetindegi materıalǵa súıensek, jeltoqsanshy Dúısenǵalı Bozjigitov 1986 jyly 23 jeltoqsanda qoǵamdyq tártipti buzdy jáne mılıtsııa qyzmetkerleri ustady degen jeleýmen ýnıversıtetten shyǵarǵyldy. Ol ózin ne úshin oqýdan shyǵarǵanyn bilmekke mılıtsııaǵa da bardy.

Túsindirgen eshkim joq, tek beıtanys qyzmetker Almatydan ketýin surady. Ózine ǵana emes, áıeline de eskertý jasady. Shynynda da Almatyda erli-zaıyptyny eshkim jumysqa qabyldamady. Aýylǵa qaıta oralyp, jumys izdedi, biraq tappady.

Keıin Aqtóbe qalasyna qonys aýdaryp, jan-jaqtan jumys surady. Arada 5-6 aı ótkende ǵana eńbek kitapshasyndaǵy oqýdan shyǵarylǵanyn habarlaıtyn «qara tańbany» joıý úshin jańa bir jumys ornynyń mórin bastyryp, qolyn qoıdyryp alady.

Ári-sári kúı keship, temirjol salasynda jumys istegen soń erli-zaıypty Almatyǵa oraldy. 1990 jyly 22 aqpanda ýnıversıtet qaıta oqýǵa qabyldady, stýdenttik bıletin qolyna ustatty. 1993 jyly ekonomıst mamandyǵyn alyp shyqty.

— Ne úshin qaıta bardym? Óz quqyǵymdy qorǵaǵym keldi. Almatyǵa oralyp, ýnıversıtetke barǵanda dekanattaǵylar meni tappaǵanyn aıtty. Bul múmkin emes. Kez kelgen adamnyń tirkeýdegi qujaty arqyly mekenjaıyn bilýge bolady. Sol jyly synaq kitapshasyn, stýdenttik bıletti qaıtardym. Al partııalyq bıletti almadym. Meniń oıymsha, kúresker bolý úshin bilim kerek. Ózim kún saıyn tiresip otyramyn. Qazaqtyń qolynan bári keletinin dáleldep kelemin. Júrgen jerimde qazaqtyń tilin qorǵaýǵa tyrysamyn, — dedi ol.

Aqtóbe qalasynyń № 3 sotynda qaralǵan is qujatyna súıensek, oqý bitirgen soń da Dúısenǵalı Bozjigitov Almatyda qalyp, jumysqa ornalasa almady. Muny sot otyrysyna qatysqan eki kýáger de rastady.

Sonymen birge sotta Ál-Farabı atyndaǵy qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń 2021 jyly bergen anyqtamasy da negizgi qujat retinde sanaldy. Sonymen qatar Almaty qalasynyń prokýrory anyqtama berdi.

Onda Jeltoqsan oqıǵasyna baılanysty saıası qýǵyn-súrgin qurbany dep tanylǵany jazylǵan. Sot aryzdy negizdi jáne qanaǵattandyrýǵa jatady degen tujyrymǵa keldi.

— Aqtaý qujatyn alýdy 2017 jyly bastadym. Anyqtama aldym, advokat ta jaldadym. Ókinbeımin, tek birdeńe jetispeı turady. Janyp turǵan shaǵymda ómirim kúrt ózgerdi. Bir kúnniń ishinde bári joq bolyp ketti. Kóteriliske shyǵý úshin mıda, sanada birdeńe bolýy kerek. Eshkimdi aıdap alańǵa apara almaısyń. Óz sana-sezimimen barady, quqyǵyn sanaly qorǵaıdy, — dedi ol.

Dúısenǵalı Bozjigitov búginde zeınetker. Zeınet demalysyna shyqsa da jumys istep júr.