Aqtóbelik ǵalymdar zııandy zattardy ondaǵan ese azaıtatyn tehnologııa ázirledi
AQTÓBE. KAZINFORM — Zertteý nátıjesinde engizilgen sheshim óndiristik tútin quramyndaǵy shań men zııandy zattardyń kólemin ondaǵan ese tómendetýge múmkindik beredi.
Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetiniń ǵalymdary óndiris oryndarynan bólinetin zııandy qaldyqtardy aıtarlyqtaı azaıtýǵa múmkindik beretin jańa gaz tazartý tehnologııasyn ázirledi. Zertteý nátıjesinde engizilgen sheshim óndiristik tútin quramyndaǵy shań men zııandy zattardyń kólemin ondaǵan ese tómendetýge múmkindik beredi.
Qazirgi ýaqytta jobany óndiriste engizý jumystary Aqtóbe, Aqsý jáne Ekibastuz qalalaryndaǵy birqatar ónerkásiptik nysandarda júrgizilip jatyr. Ázirlengen tehnologııa metallýrgııa, energetıka, tamaq ónerkásibi jáne qurylys materıaldaryn óndirý salalaryna beıimdelgen. Sonymen qatar ekologııalyq sheshimder Aqsý ferroqorytpa zaýytynda, «Qazhrom» TUK AQ kásiporyndarynda jáne elimizdiń basqa da óndiristik nysandarynda qoldanylyp keledi.
Ǵylym komıtetiniń málimetinshe, tehnologııa Aqtóbe ferroqorytpa zaýytynda qoldanylǵannan keıin óndiristik tútin quramyndaǵy shań men zııandy komponentterdiń mólsheri shamamen qyryq esege deıin azaıǵany anyqtaldy. Nátıjesinde atmosferaǵa taraıtyn óndiristik shań men gazdardyń basym bóligi súzgiden ótkizilip, aýaǵa áldeqaıda tazartylǵan kúıde shyǵarylady. Bul óndiristik kásiporyndardyń ekologııalyq júktemesin tómendetýge jáne qorshaǵan ortany qorǵaý talaptaryn oryndaýǵa yqpal etedi.
Jobanyń mańyzdy erekshelikteriniń biri — onyń ımportty almastyratyn otandyq tehnologııa retinde júzege asyrylýy. Buǵan deıin mundaı gaz tazartý júıeleri kóbine shetelden jetkiziletin. Jańa ázirleme Qazaqstan kásiporyndaryna dál sondaı tıimdi jabdyqty otandyq ǵylymı jáne ınjenerlik áleýet negizinde paıdalanýǵa múmkindik beredi.
Ǵalymdar mundaı nátıjege súzgi-qaptardy jańasha regeneratsııalaý júıesin engizý arqyly qol jetkizgen. Atalǵan tehnologııa súzgi materıalyn qorǵaýǵa, tazartý tıimdiligin arttyrýǵa jáne jabdyqtyń qyzmet etý merzimin uzartýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar júıe óndiristik protsestiń turaqtylyǵyn saqtaýǵa baǵyttalǵan ınjenerlik sheshimdermen tolyqtyrylǵan.
Zertteý jumystaryna Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetiniń jetekshi ǵalymdary qatysyp jatyr. Atap aıtqanda, tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Marat Imanǵazın, PhD doktor, qaýymdastyrylǵan professor Baǵdagúl Ýahıtova jáne kommertsııalandyrý jáne startaptar departamentiniń dırektory Nurbek Dúımuhanov jobanyń ǵylymı jáne tehnologııalyq baǵytyn úılestiredi. Joba ekologııalyq qaýipsizdik talaptaryna jáne «jasyl» tehnologııa qaǵıdattaryna sáıkes keledi.
Joba ýnıversıtet pen Qaraǵandy qalasyndaǵy «KazEnergoMashEkologia» JShS arasyndaǵy ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyq aıasynda júzege asyrylady. Negizgi súzgileý júıesiniń qurastyrý jumystary kompanııanyń óndiristik bazasynda júrgiziledi.
Joba aıasynda ǵalymdar Aqtóbe ferroqorytpa zaýytynyń № 1 balqytý tsehynda keshendi ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizdi. Zertteý nátıjeleri negizinde gaz tazartý júıesiniń jobalyq-konstrýktorlyq sheshimderi ázirlendi. Ǵylymı esep Ulttyq memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq saraptama ortalyǵynda tirkelip, ǵylymı nátıjelerdi kommertsııalandyrý konkýrsyna qatysýǵa múmkindik berdi.
Joba 350 mln teńge kólemindegi memlekettik grantqa ıe boldy. Sonymen qatar ónerkásiptik seriktes tarapynan 123 mln teńgeden astam qosymsha ınvestıtsııa tartylǵan. Eki jyl ishinde jalpy quny shamamen 380 mln teńgeni quraıtyn gaz tazartý jabdyqtary ázirlenip, óndiriste qoldanylyp keledi.
Aıta ketelik Qazaqstan ǵylymı ınfraqurylymdy kúsheıtpek.
