Aqtóbede ishimdikten bas tartqan aýyl aýyzbirshiliktiń úlgisin kórsetip otyr

Besqospada 400-den astam adam bar

Alǵa aýdany Bestamaq aýyldyq okrýgine qarasty Besqospa aýylynda 92 úı bar. Aýyl halqynyń sany – 438 adam. Onyń úshten birine jýyǵy kámeletke tolmaǵan bala. Munda 5 jyldan beri ishimdik satylmaıdy. Azyq-túlik satatyn eki dúkenniń ıesi de osyndaı sheshim qabyldaǵan.

– Aýyldyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy ortasha dep aıtsaq bolady. Turǵyndardyń kóbi mal sharýashylyǵymen aınalysady. Keıbiri «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda nesıe alyp, kásibin bastady. 2023 jyly 2, 2024 jyly 5 joba boldy. Bári de mal sharýashylyǵy salasyn tańdap, bordaqylaýmen aınalysyp jatyr, - dedi Bestamaq aýyldyq okrýginiń ákimi Qanat Dáýletalın.

Qazirgi kezde Besqospada orta mektep, medpýnk jáne meshit bar.

Balalarǵa fýtbol, oıyn alańdary salynǵan. Bıyl aýyldyń ishki joldaryna asfalt tóseledi. Aýyldaǵy Sarın, Jıdeli, Mýsın jáne Іztaı Mámbetov kósheleri túgel qamtylady.

– Bas jospar boıynsha aýylda taǵy 375 úıge arnalǵan jer telimi beriledi. Qazirgi kezde gaz, sý, jaryq tartylyp, ınfraqurylymy túgel jetkizildi. Jer kezekte turǵan adamdarǵa beriledi. Munda 500-den astam adam kezekke turǵan. Aýyldyń bolashaǵy zor dep oılaımyz. Jastar at sportyn damytyp otyr. Kókpar, at jarysqa qatysady. Sonymen birge mektepte erkin kúres úıirmesi ashyldy. Jattyqtyrýshy tabý qıyndyq týǵyzyp tur. Qazir bapker aptasyna úsh kún Bestamaq aýylynan baryp, jattyǵý ótkizip júr, - dedi Qanat Dáýletalın.

Besqospa – aqyn Іztaı Mámbetovtiń aýyly

Aqyn Іztaı Mámbetov Tabantal ózeniniń boıynda, ıaǵnı, Besqospa aýylynda ómirge kelgen. Ol «Bes ózen kelip toǵysqan, Besqospa degen jer osy» dep jyrǵa qosqan.

– Besqospa aýylynyń tarıhy týraly pikir kóp. Biri bes tamanyń batyry, ıaǵnı, Eset batyr Tamaulyna baılanysty qoıylǵan dep aıtady. Al Іztaı Mámbetov bes ózendi aıtyp tur. Geografııalyq turǵydan túsindiredi. Bes sý qosylyp, bir tamaqtan ótetinin aıtyp tur. Olar: Eset batyr saǵasy, Tabantal, Elek, Tamdy jáne Shaǵan. Sý tasyǵan ýaqytta aýyl aralda qalady, birer kún jol qatynasy úziledi. Kópir salýdyń eki joly usynyldy. Eń tıimdisi dep Ońtústik aınalma joldyń jobasy tańdaldy. Sol kezde Besqospa aýyly da qamtylady, - dedi Qanat Dáýletalın.

Ázirge bul aýyldyń shetinde turǵyndardyń kúshimen salynǵan shaǵyn kópir ǵana qyzmet etip tur.

Besqospa orta mektebinde qazir 103 oqýshy bilim alyp júr. Mektepaldy daıarlyq tobynda 8 bala bar. Aýylda jyl saıyn onnan astam bala ómirge keledi.

– Mektep 2015 jyly 60 oryndyq etip salynǵan. 2024 jyly jańǵyrtý jumysy júrgizildi. Munda 30 muǵalim, 11 kishi qyzmetker jumys isteıdi. Májilis zaly bolmaǵanymen, sport zaly qarastyrylǵan. Ashanasy bar. Inklıýzıvti bilim alatyn 8 oqýshynyń úsheýine arnap ıppoterapııa ashyldy. Psıholog pen dene tárbıesi páni muǵalimi aptasyna eki ret eki saǵat ýaqytyn sol balalarmen birge ótkizedi. Atty aýyl adamdary beredi. Endi aýylǵa jas mamandardy shaqyrǵymyz keledi. Mektepke matermatıka, tarıh pánderiniń muǵalimi kerek. Negizi munda 45 oqýshy kúreske, 18-i bı úıirmesine qatysady. Dene tárbıesi páni muǵalimi kókparshy bolsa, bir túlegimiz aýdaryspaqtan el chempıony. Mektepte shabandozdar da bar. Endi dombyra úıirmesin ashýdy josparlap otyrmyz, - dedi mektep dırektory Nurlan Qaljanov.

Mektepte hımııa, fızıka pánderiniń zerthanasy bar. Mundaǵy kitaphanada aqyn Іztaı Mámbetovtiń qujattary, fotoalbomynyń túpnusqasy saqtaýly.

– Bastaýysh synyp oqýshylary, orta býyn balalary kitapty jaqsy oqıdy. Joǵary synyp oqýshylary arasynda birer bala ǵana bar. Alǵashynda Іztaı Mámbetovtiń mýzeıi boldy mektepte. Oqý bólmesi az bolyp, mýzeı kitaphanaǵa kóshirildi. Otbasy tólqujattary men fotolaryn berdi. Gazette jarııalanǵan maqalalary da saqtaýly. Tek óleńder jınaǵy joq. Jyl saıyn oqýshylar arasynda baıqaý ótedi. Sondyqtan bolar balalardyń kóbi aqynnyń óleńderin jatqa biledi. Sonyń ishinde Tabantal, Besqospa óleńderi bar. Balalar Іztaı Mámbetov taqyrybynda joba da qorǵady, - dedi kitaphanashy Lıza Dáýletalına.

Mektep oqýshysy Káýsar Habıdýlla aqyn Іztaı Mámbetov turǵan úıdiń búgingi turǵyny. Úı súrilgenimen, orny bos qalmady. Oqýshy da aqynnyń óleńin únemi jatqa oqıdy.

Shaqyrsa úıdi aralaımyz – medbıke

Besqospa aýylyndaǵy mektep janynda medıtsınalyq pýnkt ornalasqan. Munda medbıke ǵana bar. Al dáriger Bestamaq aýylda otyrady. Ara-tura kelip, turǵyndardy qaraıdy. Aýyl ortalyqqa jaqyn bolǵan soń kóbi baryp qaralady.

– Dáriger qarap, em-shara jolyn aıtqan soń ózim aýylda bar jumysty atqara beremin. Keıde adamdar aýyryp, úıine shaqyrady. Ol kezde kún-tún demeı baryp, qaraımyn. Qajet bolsa jedel járdem shaqyrady, keıde birden ortalyqqa jetkizedi. Ózim aýylda 9 jyldan beri turamyn. Ósim bar, halyqtyń kózi ashyq, - medbıke Aqmaral Orazalına.

Aýylbirshiligi jaqsy aýyl – turǵyndar

Aýyldaǵy eki azyq-túlik dúkeni de ishimdik satpaıdy. Sondyqtan bolar urlyq, buzaqylyq tirkelmedi. Bestamaq pen Bosqospaǵa qatar jaýapty ýchaskelik ınspektordyń aıtýynsha, bul eldimeken mal sharýashylyǵyna beıim bolǵan soń baqtashy qarastyrylǵan. Eki baqtashy almasyp, tórt túliktiń eginge túsip ketpeýin qamtamasyz etedi.

– Besqospa aýylyndaǵy oń ózgeris keıingi 10 jylda anyq kórine bastady. Qazir aýyldyń aqsaqaldary keıingi tolqynǵa aqylyn aıtyp, qoldaý kórsetip otyrady. Tipti dál qazir esepte turǵan eshkim joq. Turǵyndarmen kezdesýde «jaıylymdaǵy mal eginge túsip ketpesin», «bireýdiń jerine kirip ketpesen, zııany tımesin» dep aıtady. Mundaı jaǵdaı bolsa da aryz jazyp, shaǵym túsirip jatqan eshkim bolmady. Mal urlyǵy deregi tirkelmedi. Kerisinshe adamdar bir-birine kómektesip, qoldaý bildirip otyrady. Bul kópke úlgi bolar qasıet. Jastar da uıymshyl ári sportqa jaqyn, - dedi Alǵa aýdany polıtsııa bólimi qoǵamdyq qaýipsizdik bólimshesiniń ýchaskelik polıtsııa ınspektory Qýanysh.

Kazinform aýyl turǵyndarymen de kezdesip, olardyń oı-pikirin bildi. Jergilikti turǵyndardyń aıtýynsha, 2014 jyly gaz, 2015 jyly ortalyqtandyrylǵan sý berildi. Qazir keıbir úıler qaladaǵy baspanadan esh kem emes.

– Aýylda áleýmettik nysannyń bári bar. Taıaýda kóshege tasjol tóseletini týraly aıtyldy. Tek Bestamaq pen Besqospa aýylynyń arasyn jalǵaıtyn joldy asfalttap berse degen tilegimiz bar. Qazir jer jolmen júremiz. Kóktemgi tasqyn kezinde aýylda qatynas qıyndaıdy. Kópirdi jóndep bergenin qalaımyz. Mektep bar. Bul eń mańyzdysy, - dedi aýyl turǵyny Nurjan Aekeshov.

Ásem Áıtimovanyń aıtýynsha, aýylda kez kelgen ótinish eskerýmiz qalmaıdy. Usynys ta jıi qoldaý tabady. 

– Bizdiń aýyzbirshiligimiz myqty. Balalarymyzǵa da «kómektesińder» dep jıi aıtyp otyramyz. Tipti uıyqtap jatqan jerinen oıatyp jiberemiz. Aýyzbirshilikke halyq bolyp, el bolyp jettik. Úlkenderimiz týra jolyn aıtady. Olardyń izin biz jalǵap, jastarǵa ósıet etip eskertip otyramyz. Toı-tomalaqta ishimdik qoıylmaıdy. Adamdar osyǵan úırendi, - dedi aýyl turǵyny Ásem Áıtimova.

Araq satylmaıtyn aýyldyń turǵyndary ýchaskelik polıtsııa qyzmetkerin jaqsy tanıdy. Polıtsııa qyzmetkeri de ózine belgilengen aýmaqtyń turǵyndarymen jiti tanys. Árqaısysynyń úı-jaıy, otbasy týraly málimetke qanyq.

– Aýyzbirshiligi bar aýylda sharýa da ortaq. Birigip, jınalyp shyǵamyz, qajet bolsa kósheni tazartamyz. Kóktemde kópir buzylsa aýyldaǵy tehnıkalardy jınap, qum men tasyn tasımyz, bekitemiz. Qaladan kóship kelgender de bar. Jergilikti turǵyndardyń bári mal baǵyp, kúnkórip otyr. Shóp shabady, egin egedi. Keıbiri qalada jumys isteıdi. Qarap otyrǵan eshkim joq, - dedi aýyl turǵyny Qaırat Isenov.

Aýyl turǵyndary endi balalar úshin balabaqshanyń da salynyp, ashylǵanyn qalaıdy. Keıbiri balalaryn Bestamaq aýylyndaǵy balabaqshaǵa berýdi jón kórgen.

Qaladan aýylǵa

«Aýyl amanaty» jobasy arqyly nesıe rásimdegen besqospalyqtardyń kóbi bordaqylaý kásibin bastady. Sonymen birge bul aýylda suranysy bar kásiptiń joly áli de ashyq.

– Kúıeýim 2024 jyly baǵdarlama arqyly 8,8 mln teńge nesıe rásimdedi. Kúzde mal, jemi men shóbin alyp, bordaqylap, satty. Ol kezde úıdi kepilge qoıǵan edik. Maldy semirtip satqan soń qaıtadan baspaq satyp alyp, bordaqylaımyz. Nesıeni bes jylǵa rásimdedik. Bul tabysty kásipke aınaldy. Aldaǵy ýaqytta naýbaıhana, kilem jýý ornyn da salǵymyz keldi, - deıdi aýyl turǵyny Gúlmıra Orazalına.

Al Asqar Mýsın bes jyl buryn qaladan aýylǵa qonys aýdarǵan. Munda barlyq ınfraqurylym bar, malǵa jaıly.

– Buryn qalada júk tasymalymen aınalystym. Qazir bordaqylaý kásibin qolǵa aldym. Kásip bastaý úshin «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda 9,2 mln teńge rásimdeldi. Oǵan 10 jas jylqy, 15 bas jylqy aldym. Bıyl ekinshi jyl. Jylyna eki ret qaryz qaıtaramyz. Aýyldyń jastary osyny kásip etti. Oǵan 3-6 aı ýaqyt kerek. Qazir et baǵasy joǵary. Bul biz úshin tıimdi, - dedi sharýa.

Aıta keteıik, Aqtóbe oblysynda 40 aýyl ishimdikten bas tartty. Óńirde ishimdikten bas tartqan aýyl sany byltyr 35 bolǵan. Bıyl taǵy 5 aýyl tizimge endi.