Aqtóbede 680 gramm bolyp týǵan sábı qazir 9 jasta - neonatolog-nevrolog
AQTÓBE. KAZINFORM - Qazaq buryn shala týǵan balany tymaqqa salyp baqsa, búginde mundaı sábılerdiń ómirin zamanaýı medıtsınalyq tehnologııalar kómegimen saqtap qalýǵa bolady. Salmaǵy nebári birneshe júz gramm bolyp týǵan náresteni kútip-baptaý dárigerler men ata-anaǵa da úlken jaýapkershilik júkteıdi. Aqtóbe oblystyq perınataldyq ortalyǵynyń neonatolog-nevrolog dárigeri Janna Tleý Kazinform tilshisine merziminen buryn týǵan sábılerge kórsetiletin medıtsınalyq kómek, olardyń kútimi týraly aıtyp berdi.
- Merziminen buryn ómirge kelgender...
- Sábı júktiliktiń 22 aptasynda ómirge kelse, ony merziminen buryn týyldy dep aıta alamyz. Qazirgi kezde Qazaqstandaǵy, onyń ishinde Aqtóbedegi oblystyq perınataldyq ortalyqta em neonataldyq bólimshelerde kórsetiledi. Onyń úsh kezeńi bar. Birinshiden, ıntensıvti terapııa jáne reanımatsııa bólimshesinde jaǵdaıy óte aýyr shaqalaqtar jatady.
Mundaǵy náresteler apparatqa qosylady, jasandy jolmen tamaqtanady. Ekinshiden, bala jaǵdaıy turaqtalǵan kezde joǵary táýeldilik bólimshesinde em alady. Anasy sábıine kútim jasaýdy úırengen soń arnaıy bólimshege aýystyramyz. Náreste osylaısha úsh kezeń boıynsha em alady. Eger sábı aýdan, aýylda ómirge kelse jaǵdaıy turaqtalǵan soń sanavıatsııa arqyly ortalyqqa jetkiziledi.
- Anasy shala týǵan balanyń kútimin sizderden úırene me?
- Máselen bala 810 gramm bolyp ómirge keldi. Aldymen jansaqtaý bólimine, keıin joǵary táýeldi bólimshesine aýysady. Anasynyń densaýlyǵy qalypty bolsa mindetti túrde balasynyń janynda bolady. Táýlik boıy janynda júrýge ruqsat bar. Jórgekterin aýystyrady, sútin saýyp, sábıine beredi. Keıin joǵary táýeldi bólimshesine aýysyp, anasy men balasy bir palatada jatady. Bala kútimin anasymen birge dáriger, medbıkeler de atqarady.
- Merziminen buryn týǵan sábıdiń eń tómengi salmaǵy qansha gramm bolady?
- Perınataldyq ortalyqta jumys istep júrgenime 14 jyl boldy. Eń az salmaq – 680 gr. Qazirgi ol 9 jasta. Ol ózi qatarly balalarmen birge damydy, qazir mektepte oqyp júr. Al qazir bólimshede salmaǵy 790 gr bolatyn náreste bar. 50 táýlikte onyń salmaǵy 1485 gramǵa jetti.
- Aıy-kúni jetpeı týǵan bala qaı ýaqytta tolyq jetilip, úıine orala alady?
- Bul ár ata-ananyń eń birinshi suraǵy. Ózderi ǵana emes, týysqandary da bilgisi keledi. Bala salmaǵy 700 gr, 1 500 gr, tipti 2 200 gr bolsa da bul – merziminen buryn týǵan. Máselen júktiliktiń 26-aptasynda ómirge kelse, 37 aptaǵa deıin ortalyqtaǵy dárigerlerdiń kútiminde bolady. Osy ýaqyt aralyǵynda bala damyp, jetiledi. Aldymen ózdiginen tynys alýdy úırenedi. Ol úshin jasandy ókpe jeldetkishin qosamyz nemese respıratorly qoldaý júrgiziledi. Sonymen birge qan aınalymy da turaqtanýy tıis. Júrek soǵysy rettelýi úshin 3-5 saǵat saıyn ÝDZ júrgizilip, tekseremiz. Jumystyń bári qatar júrgende ǵana bala jetilip, tynys alyp, qan aınalymy retteledi. Anasynyń ýyzymen qorektenýi de sábı úshin úlken kúsh. Al eger anasynyń súti jetkiliksiz bolsa qosymsha qospa beriledi. Salmaǵy 2 000 gramǵa jetkende úıge jiberiledi. Anasy balasyna ózdiginen kútim jasaı ala ma? Qoryqpaı ma? Osy suraqtardyń da jaýaby mańyzdy. Keıde sábı salmaǵy 2 200 gr bolyp ómirge keledi, alaıda anasy óz-ózine senimsiz kúıde júredi. Mundaıda psıhologter de kómek kórsetedi.
- Buryn shala týǵan balany tymaqqa salyp baqqan dep estımiz...
- Ata-babamyz buryn shaqalaqty ań terisinen tigilgen bórikke salyp, kıiz úıdiń shańyraǵyna ilip qoıatyn. Al qazir jańa týǵan náresteler úshin kıývez apparaty bar. Aqtóbede Japonııadan shyqqan apparatty qoldanady. Artyqshylyǵy – sábı ana qursaǵyndaǵydaı qolaıly ortada bolady. Balanyń dene temperatýrasyn kóremiz jáne ylǵaldylyq saqtalady. Alǵashqy kúnderi ylǵaldylyq 90 paıyzǵa deıin kóteriledi. Sábı salmaǵy 900-1 000 gramm bolǵan kezde terisi keýip ketpeýi tıis. Sonymen qatar fototerapııa emi júrgiziledi.
- Shaqalaqqa nelikten toqyma buıymdar kıgizedi?
- Ortalyqta reanımatsııaǵa arnalǵan qural-jabdyqtar da bar. Shaqalaq ádette tez tońady, bul apparat dene qyzýyn qalypty saqtap turýǵa kómektesedi. Kórsetkishterdi baqylap, monıtorıng júrgiziledi. Taǵy bir aıta keterligi, mıda tynys alýdy retteıtin ortalyq bar.
Tynys alý ortalyǵy áli jetile qoımaǵan kezde náreste tereń uıqyǵa ketýi múmkin. Tereń uıqyǵa ketse tynys alýyn ýaqytsha toqtatýy múmkin. Ózdiginen tynys alyp, sergek bolýy úshin toqyma kıimderdi kıgizip qoıamyz. Toqyma terini titirkendirip, uıqysynan oıatyp turady.
Bul birinshi qasıeti. Ekinshiden, toqyma jylý beredi. Toqyma buıymdardy «28 ilmek» eriktiler toby ákelip beredi. Kórpeshe, bas kıim jáne keýdeshesi jáne oıynshyǵy bar. Ony qolyna ustatyp qoıamyz.
- Ózińiz týraly aıtsańyz…
- M.Ospanov atyndaǵy Batys Qazaqstan medıtsına ýnıversıtetindegi ınternatýrany aıaqtaǵan soń Aqtóbe oblystyq perınataldyq ortalyǵyna jumysqa qabyldandym. Bıyl 14 jyl boldy. Odan keıin rezıdentýra men doktorantýrany támamdadym. Óz eńbek jolymda tek nárestelerdi emdep qana qoımaı, sheteldik ýnıversıtet jáne ǵalymdarmen birge jumys istedim. Doktorantýra kezinde eki baǵyt boıynsha zertteý júrgizdim. Ortalyq júıke júıesiniń damýyna, merziminen buryn týǵan náresteniń mıynyń damý erekshelikterine arnaldy. Nevrologııalyq buzylystardy zerttep, der kezinde ata-anasyna jetkizý, ońaltýdy erte bastaý máselesin qamtydym. Avstrııadaǵy Grats ýnıversıtetiniń professorlarynan bilim alyp, tájirıbede qoldanyp júrmin. Sonymen birge men Aqtóbedegi medıtsına ýnıversıtetinde oqytýshy qyzmetin atqaramyn. Jas mamandardy daıarlap júrmin. Armanym – jas neonatalogtardyń bizden de myqty maman bolýy. Shetelge shyǵyp, klınıkalaryn kórse, emdeý tásilderin salystyryp, úzdigin úırense deımin.
