Aqtóbe qalasyndaǵy Qarǵaly aýdanynyń kúnderi

«Kishkentaı Shveıtsarııanyń» balyǵy

  Senbide qarǵalylyqtar «Tabys» kommýnaldyq bazarynda aýylsharýashylyq ónimderiniń jármeńkesin uıymdastyrdy. Osy jerde bizge Qarǵaly aýdany ákiminiń orynbasary Erlan Blıev jármeńkege qandaı ónimder ákelgenderin aıtyp berdi.

- Búgingi jármeńkege aýdanymyzdaǵy 8 aýyldyq okrýgi jáne «Stepnoe» sharýa qojalyǵy qatysyp otyr. Jármeńkege 5 tonnadan astam et ákeldik. 2,5 tonna sıyr eti, 1 tonnadan astam jylqy eti, 800 keli qoı eti, 800 keli shoshqa eti keldi. Osy jyly kartop pen qusty kóp ákeldik. Bódene jumyrtqasy bar. Atap aıtsam, 26 tonnanyń ústinde kartop, 10 tonnadan artyq qyzylsha, sábiz, taǵy basqa kókónister ákelindi. Baǵbandar ózderi ekken qaýyn-qarbyzdy da jetkizýge tyrysty. Sondaı-aq, dástúrli emes sharýashylyqtardan bal men balyq  usynyp otyrmyz. Eshki súti de bar, - deıdi Erlan Blıev.

Qarǵaly aýdanyndaǵy «Inj Energo» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi balyq sharýashylyǵyn endi ǵana qolǵa alyp jatyr. Seriktestik ıesi Qaırat Berdenov jármeńkege aýǵa túsken alǵashqy balyqtaryn ákelip turǵandaryn aıtty.

- Bıyl Aqtóbe oblysynyń tabıǵı resýrstar jáne tabıǵatty paıdalanýdy retteý basqarmasymen kelisimshartqa otyrdyq. Qarǵaly sý toǵanyn 10 jylǵa jalǵa aldyq. Tek qana balyq sharýashylyǵyn damytyp qana qoımaı, bolashaqta Qarǵalynyń kórkem tabıǵatyn ishki týrızmde qoldaný maqsatynda jumystanyp jatyrmyz.

Men ózim áýesqoı balyqshymyn, bir sózben aıtsam, tabıǵatpen «tildeskendi» unatamyn.  Eger kórgen bolsańyz, Qarǵaly - «kishkentaı Shveıtsarııa» ǵoı. Bizdiń aýdannyń tabıǵaty - erekshe ádemi. Týrızmge suranyp tur. Balyq aýlaýdan sporttyq jarys  uıymdastyrǵymyz keledi. Qazirgi tańda «Balyq aýlaýshylar lıgasymen» áńgime júrgizýdemiz. Aldaǵy ýaqytta balyq aýlaýdan oblystyq jarys uıymdastyrýdy josparlap jatyrmyz. Qazir Qarǵaly sý toǵanynyń aınalasyn qoqystan aryltyp jatyrmyz. Al jármeńkege alabuǵa, taban, shortan sekildi 500 keli balyq ákelip otyrmyz,  - deıdi Qaırat Berdenov.

«Sybaǵa» jospary oryndaldy

Qarǵaly aýdandyq kásipkerlik jáne aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Jańylsyn Ismaǵulova bizge aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamalarǵa aýdan turǵyndarynyń qatysýy jaqsy ekenin áńgimelep berdi.

- Qazirgi tańda «Sybaǵa» baǵdarlamasynyń josparyn oryndap turmyz. Bul baǵdarlama boıynsha «Ardaǵym», «Nadejda», «Aqjan», «Janar» jáne «Álim» sharýa qojalyqtary nesıe aldy. 163 bas malǵa qarajat bólinip, sharýa qojalyqtary nesıelerin alyp boldy. Qazirgi tańda nesıege ıe bolǵan qojalyqtar  136 bas mal satyp aldy. Qalǵandary da jumystaryn júrgizip jatyr. Sondaı-aq, «Altyn asyq» boıynsha osy jyly 450 bas mal satyp alýǵa jospar berildi. Qazirgi kúni 294 bas mal satyp alyndy. Onyń da josparyn oryndaımyz dep oılaımyz. Eń iri nesıege, anyǵy 300 bas mal satyp alýǵa «Ýspeh» sharýa qojalyǵy ótinish berip, qazir qarajatyn qolyna aldy. «Qulan» baǵdarlamasy boıynsha «Jańa turmys» sharýa qojalyǵymen jumys júrgizip jatyrmyz. Olar 70 jylqy satyp almaqshy. «Qulan» shamaly qıyndaý bolyp tur, sebebi onyń paıyzdyq stavkasy sýbsıdııaǵa jatpaıdy. 16 paıyzben beremiz. Sondyqtan sharýa qojalyqtaryna qıyndaý bolady. «Yrys» baǵdarlamasy boıynsha «Tomırıs» sharýa qojalyǵy 65 asyltuqymdy sıyr alýǵa ótinish bergen, - deıdi Jańylsyn Ertaıqyzy.

 Tóleýovtiń tilegi

Qarǵaly aýdanyndaǵy 35-40 paıyz ónim óndiretin iri kásiporyn - «Stepnoe» JShS. Jármeńkege kóp kólemde et jáne shujyq ákelgen kásiporyn qojaıyny Amanǵos Tóleýovti áńgimege tarttyq.

- Bizde tórt túlik maldyń bári bar. Osy Aqtóbede «Atameken-nan» zaýytymyz, «Baget» kondıter tsehymyz jumys istep tur. Badamshada elevatorymyz, dıirmenimiz bar. Shujyq tsehymyz da bar. Mal ónimderin óńdeımiz. Qala halqyna daıyn kúıinde satamyz. Bizdiń sharýashylyq tyń ıgerý jyldarynda mal azyǵyn daıyndaıtyn keńshar bolyp ashylǵan. Qazir úlken sharýashylyqqa aınaldy ǵoı. Qazirgi tańda biz úsh mektepti qamqorlyqqa alyp otyrmyz. Atap aıtsam, úsh mekteptiń 400-deı oqýshysyn  ystyq tamaqpen qamtamasyz etip otyrmyz. Sebebi, qazir Úkimet ystyq tamaqty tek áleýmettik az qamtylǵan otbasynyń balalaryna ǵana beredi. Qalǵan balalar úshin qarajatty ata-analardan jınaıtyn edi, bıyl ata-analardan eshteńe jınamańdar dedik. Qýańshylyq bolǵanǵa deıin biz osyndaı kómek kórsetetin edik. Úsh jyl qýańshylyq bolyp, qıyndaý boldy. Bıyl, qudaıǵa shúkir, ónim de jaqsy, eginniń túsimi de jaqsy ári balalar ystyq tamaq iship, qýanyp júrsin dedik. Bul mektepter bizdiń sharýashylyqqa qaraıdy. Qaıraqty, Aşylysaı, Stepnoe aýyldarynyń balalaryna kómegimiz bolsyn degen tilek bizdiki. Bul aýyldarda nemis, ýkraın, taǵy basqa ulttar  tatý-tátti turyp jatyr. El Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy, Qarǵaly aýdanynyń 95 jyldyǵy qutty bolsyn! 25 jylda bizdiń Qazaqstandy biraz el tanydy. Bul - Elbasymyzdyń durys júrgizip otyrǵan saıasatynyń arqasy. Aqtóbe de qazir taza, ádemi qalaǵa aınalyp kele jatyr. Bulaı dep Germanııaǵa, Reseıge kóship ketken tanystarym da aıtady. Egemendigimiz baıandy, elimiz tynysh bolsyn! Qurban aıt qabyl bolsyn! - deıdi Amanǵos Tóleýov sharýasy men tilegin aıtyp.

 PETROPAVLOVKA KARTOBY - AÝDAN BRENDІ

Jármeńkege Jeltaý aýyldyq okrýginen kelgen sharýa qojalyqtary san alýan ónimderiniń tabıǵılyǵymen qala jurtshylyǵyn tańǵaldyrdy. Okrýg ákimi Rústem Qopaevtan jármeńkege qatysyp otyrǵan sharýa qojalyqtar týraly suraǵan edik.

- Petropavlovka kartoby bizdiń okrýgtiń, qala berdi aýdannyń brendi desek te bolatyn shyǵar. Oblys turǵyndary áli kúnge deıin Petropavlovka kartobyn izdep keledi. Osy jármeńkege «Alma» sharýa qojalyǵy 3 tonna kartop, 1,5 tonna qyzylsha, 2 tonna oramjapyraq ákeldi. Sondaı-aq, «Paıda», «Aqjol», «Alem+» jáne «Arman» sharýa qojalyqtarynyń árqaısysy 2-3 tonnadan kartop usynyp otyr. Al «EkoAgro» sharýa qojalyǵy úırek, qaz, taýyq etterimen qatar taýyq jumyrtqasyn satýǵa shyǵardy. «Medovık» sharýa qojalyǵynyń qojaıyny Aleksandr Senatskııdiń tabıǵı baly da aqtóbelikterdiń suranysyna ıe.  Kelisi 2 myń teńgeden bolsa da, omartashynyń saýdasy júrip jatyr. Kanalın jeke kásipkerligi bódene jumyrtqasyn usynyp tur. Sonymen qatar, «Aqsút» sharýa qojalyǵy eshki sútin ákeldi, - degen Jeltaý aýyldyq okrýginiń ákimi Rústem Qopaev bizdi eshki sútine qaraı bastap bardy.

Petropavlovka aýylynan kelgen «Aqsút» sharýa qojalyǵy eshki sútin jáne onyń ónimderin usynyp tur. Osy sharýashylyqtyń tehnologi Asyljan Ótegenova:

- Bul sharýany 2014 jyly bastadyq. Áýeli shamaly eshkini laqtarymen birge Reseıden satyp aldyq. Eki jylda olar kóbeıip, qazir sharýashylyqta 100-ge jýyq eshki bar. Bári de -  sútti eshkiler. Olardyń túbitteri bolmaıdy. Qazir  saýynshylar 20-syn saýyp júr. Sol eshki sútinen aıran, brynza, qurt jasaımyz. Alaıda, qurt satýǵa deıin jetpeıdi, ózimizden, aınalamyzdaǵy kórshi-kólemnen aýyspaıdy. Eshki sútin 500 teńgeden, brynzanyń kelisin 2 myń teńgeden satamyz, - deıdi.  

Bul kúni Aqtóbe jurty Qarǵaly aýdanynan kelgen aýyldyń tap-taza, tabıǵı ónimderin tıimdi baǵamen satyp alyp, sómkelerin toltyryp tarasty. Aıtpaqshy, bul kúni Qarǵalydan kelgen etke aqtóbelikter talasyp qalǵanyn kórdik. Et saýdasy erekshe qyzǵanyn sodan-aq kórýge bolady.