Aqtóbe: fýtbol, tary jáne tehnologııa toǵysqan óńir

Myńdaǵan jankúıerdiń basyn qosqan stadıon

Aqtóbeniń shyn júregi qaıda deseńiz, oılanbastan Qobylandy batyr atyndaǵy ortalyq stadıondy ataýǵa bolady. Óıtkeni dál osy jerde myńdaǵan adamnyń qýanyshy, úmiti men emotsııasy toǵysady. 1975 jyldan beri bul – «Aqtóbe» fýtbol klýbynyń tól alańy. Qazaqstandaǵy atmosferasy erekshe stadıondardyń biri desek, artyq aıtqandyq emes.

Jýyrda stadıon taǵy bir tarıhı sáttiń kýási boldy. Óńirdiń týmasy, álemge tanymal ánshi Dımash Qudaıbergenniń «Aqerke» ánine túsirilgen beınebaıan osy jerde taspalandy. Túsirilimge on myńnan astam aqtóbelik jınalyp, trıbýnalar lyq toldy. Stadıondaǵy erekshe kóńil kúı men jankúıerlerdiń ystyq yqylasyn beınebaıannan anyq baıqaýǵa bolady.

Fýtbol dese, kópshilik eń aldymen oıynshylardy, jankúıerlerdi, goldar men jeńisterdi eske alady. Alaıda stadıonda tasada qalatyn eńbek adamdary da bar. Olar kún saıyn alańdaǵy ár tal shópke kútim jasap, ony kezekti matchqa daıyndaıdy. Óıtkeni sapaly oıynnyń bastaýynda sapaly alań turady.

– Biz alańdy fýtbolshylarǵa daıyndaımyz. Bul – jasandy emes, tabıǵı kógal. Ony saǵat saıyn sýaryp, turaqty kútim jasaımyz. Kógaldy shahmat tártibimen shabamyz. Bir shabýǵa 4,5-5 saǵattaı ýaqyt ketedi. Ásirese fýtbol matchtarynan keıin alańdy qalpyna keltirýge eki táýlikke jýyq ýaqyt qajet. Oıylǵan jerlerin tegistep, kógaldyń bastapqy qalpyna kelýin qamtamasyz etemiz, – dedi kógaldandyrý tehnıgi Aıbolat Nyǵmetov.

Ashyq aspan astyndaǵy avıatsııa mýzeıi

Aqtóbege alǵash kelgen adam úshin ashyq aspan astyndaǵy avıatsııa mýzeıi erekshe áser syılary anyq. Munda elimizdiń áýe qorǵanysynda qyzmet etken toǵyz áskerı ushaq pen bir tikushaq qoıylǵan. Áýe tehnıkasynyń dál osy jerde ornalasýynyń ózindik sebebi bar. Onyń janynda Ortalyq Azııadaǵy áskerı ushqyshtardy daıarlaıtyn jalǵyz áskerı ınstıtýt – Talǵat Bıgeldınov atyndaǵy Áýe qorǵanys kúshteriniń Áskerı ınstıtýty ornalasqan.

– Qazirgi ýaqytta ınstıtýtta 500-den astam kýrsant bilim alyp jatyr. Oqý barysynda praktıkalyq daıyndyqqa erekshe mán beriledi. Eki áýe aılaǵymyz jáne tikushaqtarymyz bar. Instıtýtymyzdyń ereksheligi – áýe mamandarymen qatar áskerı-teńiz mamandaryn da daıarlaımyz. Olar oqýyn aıaqtap, ofıtser ataǵyn alǵannan keıin áskerı-teńiz kúshterinde qyzmetin jalǵastyrady. Al qyzdar áskerı medıtsına mamandyǵy boıynsha bes jyl bilim alyp, keıin ınternatýrada oqýyn jalǵastyra alady. Nátıjesinde áskerı dáriger mamandyǵyn meńgeredi, – dedi T. Bıgeldınov atyndaǵy Áýe qorǵanys kúshteriniń Áskerı ınstıtýty baspasóz qyzmetiniń basshysy Asylbek Kohanov. 

Kýrsanttardyń tájirıbesin shyńdaıtyn zamanaýı sımýlıatorlar da bar. Munda tikushaq pen áskerı ushaqqa arnalǵan trenajerler ornatylǵan. Olar basqarý júıesinen bastap, ushý kezindegi túrli jaǵdaılarǵa deıin shynaıy áser beredi. ıAǵnı bolashaq ofıtserler aspanǵa kóterilmeı turyp-aq, naǵyz ushý jaǵdaıyn osy jerde sezinedi.

Búginde ınstıtýtta jeti mamandyq pen 15 biliktilik boıynsha bolashaq áýe qorǵanysy kúshteriniń ofıtserleri daıarlanady. Áskerı ushqyshtar, avıatsııalyq ınjenerler, ushqyshsyz ushý apparattarynyń mamandary, áskerı medıtsına jáne áskerı-teńiz baǵytyndaǵy kýrsanttar tórt jyl boıy bilim alyp, teorııany tájirıbemen ushtastyrady.

Kásipkerler tegin saıabaqtar salǵan

Aqtóbede saıabaq pen skver óte kóp. Sońǵy eki jyldyń ózinde munda 40 skver bıýdjet qarjysyna emes, týǵan qalasyna janashyr azamattardyń jeke qarajatyna salynǵan. Osyndaı ıgi isterdiń arqasynda buryn bos jatqan aýmaqtar búginde turǵyndardyń súıikti demalys oryndaryna aınalypty.

– Balalardyń osyndaı alańda dop teýip júrgenin kórý bizge keremet sezim syılaıdy. Aýmaǵy 1,5 gektarǵa jýyqtaıdy. Oıdyń, boıdyń jáne qorshaǵan ortanyń tazalyǵyn saqtaý – ár adamnyń ishki mádenıetiniń kórinisi. Tazalyq naýqany halyq pen kásipkerlerdi biriktirip otyr. Muny qalaǵa, oblysqa, elge, tipti bolashaqqa salynǵan ınvestıtsııa dep nyq senimmen aıtýǵa bolady. Búginde oblysta 32 kásipker óz qarajatyna saıabaq salyp berdi. Maqsatymyz bir – eldi kórkeıtý, tazalyqty saqtaý jáne balalardyń bolashaǵyna qolaıly jaǵdaı jasaý, – dedi kásipker Aslan Qaıyrǵalıev.

Tarydan jasalǵan balmuzdaq

Aqtóbe tarynyń beıresmı astanasy sanalady. Tarysymen tanylǵan óńirge kelip, odan jasalǵan taǵamdardan dám tatpaý sapardyń sánin keltirmes edi. Aqtóbelik kásipkerler ulttyq ónimdi zamanaýı formatta usynýdyń jolyn da tapqan. Sonyń biri – shokoladtaǵy jent.

– Shokoladtaǵy jent Aqtóbeden shyqqan. Bul – tabıǵı, glıýtensiz ári densaýlyqqa paıdaly ónim. Eń aldymen jentti qalypqa quıyp, tońazytqyshta qatyramyz. Oǵan suranys óte joǵary, kúnine shamamen 100 qorap daıyndaımyz. Budan bólek, túrli desertter ázirleımiz. Jaqynda tarydan balmuzdaq ta shyǵardyq, – dedi shef-kondıter Baqytjan Qurmanbekov.

Medıtsınany tsıfrlandyrý

Aqtóbe oblysynda 958 myńnan astam adam turady. Óńir aýmaǵynyń keńdigi medıtsınalyq kómekti shalǵaı eldi mekenderge ýaqytyly jetkizýdi talap etedi. Máselen, Yrǵyz aýdany oblys ortalyǵynan 320 shaqyrym qashyqta ornalasqan.

Osyǵan baılanysty medıtsına salasynda tsıfrlyq tehnologııalar belsendi qoldanylyp keledi. Aýyldar men aýdandarda túsirilgen rentgen jáne KT nátıjeleri biryńǵaı júıege engiziledi. Dárigerler zertteý nátıjelerin ortaq baza arqyly kórip, qajet bolǵan jaǵdaıda qaıta qaraı alady.

– Aýyldar men aýdandarda túsirilgen rentgen jáne KT nátıjeleri biryńǵaı júıege engiziledi. Biz sol júıe arqyly kez kelgen jerden zertteý nátıjelerin kóre alamyz. Bul naýqastarǵa da yńǵaıly. Burynǵydaı rentgen plenkasyn qolyna bermeımiz. Naýqas ony joǵaltyp alsa da, dárigerler ortaq bazadan taýyp, qaıta qaraı alady. Bul dıagnoz qoıyp, sheshim qabyldaýǵa da qolaıly. Bizdiń dárigerler kúndelikti tájirıbesinde jasandy ıntellektini paıdalanady. Ol dárigerge qosymsha qural retinde qajet. Keıde biz baıqamaǵan belgilerdi JI anyqtaýy múmkin. Degenmen ol dıagnoz qoımaıdy, tek dárigerge qaı tusqa nazar aýdarý keregin kórsetip, eskertip otyrady, – dedi Ahýaldyq ortalyqtyń qabyldaý bóliminiń basshysy Ulan Rústemov.

Buǵan deıin «Elmen birge» jobasy Qyzylorda qalasynyń jańa kelbetin kórsetken edi.