Aqtaýlyq snorkler Kaspııdiń kózge kórinbeıtin tirshiligin taspaǵa túsirip júr
AQTAÝ. KAZINFORM — Aqtaýlyq Laýra Álıdiń kúndelikti jumysy teńizben tikeleı baılanysty emes. Ol tsıfrlyq kommýnıkatsııalar salasynda eńbek etedi. Alaıda jumys ýaqytynan tys kezde 37 jastaǵy qala turǵyny súńgýge arnalǵan maskasyn kıip, Kaspıı sýyna túsedi. Onyń maqsaty — teńizdiń kópshilik kóre bermeıtin álemin zerttep, beınetaspa arqyly kórsetý.
Laýranyń aıtýynsha, sýasty álemine qyzyǵýshylyǵy bala kezinen bastalǵan. Teńiz jaǵasynda júrgende ony únemi «Sýdyń ar jaǵynda ne bar?» degen suraq mazalaıtyn. Al alǵash ret sý astyna súńgigen sátte bul qyzyǵýshylyq erekshe áýestikke aınalǵan.
— Sýdyń astynda dybystar basylyp, ýaqyt baıaýlaǵandaı bolady. Aldyńnan múlde basqa álem ashylady. Sol sátten bastap sý asty tilin túsindim, — deıdi ol.
«Kaspııdiń beımálim jaǵyn kórsetkim keldi»
Laýra úshin Kaspıı jaı ǵana teńiz emes. Ol ony jaǵalaýdan ǵana emes, sý astynan tanýǵa tyrysyp júr. Óıtkeni teńizdiń negizgi erekshelikteriniń biri — kópshilikke kórinbeıtin ishki tirshiliginde. Ol alǵash ret teńizge súńgigende Kaspıı sýy erekshe móldir bolǵan.
— Túbine deıin kórinip turdy. Árbir tas pen baldyr anyq baıqaldy. Eń qyzyǵy — janymnan kishkentaı balyqtar júzip ótti. Olar maǵan jaqyndap, sál aıaldap, qaıtadan júzip kete berdi. Sol sátte sý asty álemi maǵan óz esigin ashqandaı boldy, — dep eske alady Laýra.
Osydan keıin ol Kaspııdiń sýasty tirshiligin júıeli túrde túsire bastaǵan.
— Kaspıı — tuıyq ári biregeı ekojúıesi bar teńiz, biraq adamdardyń kóbi ony tek jaǵalaýdan kóredi. Onyń kózge kórinbeıtin jaǵyn kórsetkim keldi. Óıtkeni biz tanyǵan nárseni ǵana qorǵaı bastaımyz, — deıdi ol.
«Sý astynda múlde basqa álem bar»
Snorklıng búginde Laýra úshin jaı ǵana hobbı emes. Onyń aıtýynsha, sý astyna túsý — bir jaǵynan tynyǵyp, oı jınaqtaýǵa, ekinshi jaǵynan Kaspııdiń sýasty álemin zertteýge múmkindik beredi.
— Sý astynda basqa álem bar. Dybys ózgeshe estiledi, qozǵalys baıaýlaıdy, aınaladaǵy túster de basqasha kórinedi. Kaspııdiń sý asty álemi tynysh bolǵanymen, óte tiri. Baldyrlar terbeledi, balyqtar úıirimen júzip júredi, tipti kózge birden baıqalmaıtyn kishkentaı tirshilik ıelerin kórýge bolady, — deıdi ol.
Túsirilim kezinde kútpegen kórinister de az emes. Birde Laýra úlken balyqtar úıiriniń ortasynda qalyp, olardyń bir-birimen úndesken qozǵalysyn baqylaǵan.
— Olar bir aǵza sııaqty qozǵaldy. Kameraǵa túsirýge tyrystym, biraq keıbir sátterdi obektıvpen tolyq jetkizý múmkin emes. Sol sáttiń energııasy kameraǵa syımaıdy, — deıdi snorkler.
«Kaspııdiń ózgerisin sý astynda anyq baıqaýǵa bolady»
Laýra teńizge jıi túsetindikten, Kaspııdegi ózgeristerdi de baqylap júr. Onyń aıtýynsha, sý deńgeıiniń tómendeýi, ásirese, taıaz jerlerde anyq baıqalady. Sonymen qatar sý túbinde plastık bótelkeler, paketter men metall qaldyqtary kóp.
— Keı jerlerde buryn sý bolǵan aýmaqtar qazir qurǵap qalǵan. Sý tartylyp, teńiz túbi ashylyp jatyr. Sý astyndaǵy qoqystardy múmkindiginshe jınap, jaǵaǵa shyǵaramyn, — deıdi ol.
«Kaspııdi tek jaǵadan emes, sý astynan da tanysa eken deımin»
Laýranyń jospary — sýasty týrızmin damytý. Ol qaýipsiz ári tabıǵatqa zııan keltirmeıtin snorklıng baǵyttaryn jasaýdy armandaıdy.
— Arnaıy nusqaýshylarmen birge jańadan bastaýshylarǵa arnalǵan qysqa baǵdarlamalar uıymdastyrǵym keledi. Ár marshrýtta Kaspııdiń tirshiligi, ereksheligi jáne ony qorǵaý joldary týraly aqparat berilse deımin. Týrızm damýy kerek, biraq teńizge zııan kelmeýi kerek, — deıdi ol.
Laýranyń oıynsha, Kaspııdi qorǵaý tek ekologtardyń mindeti emes. Ár adam qoqys tastamaı, plastık bótelkelerdi qoldanýdy azaıtyp, tazalyq aktsııalaryna qatysyp, teńizdi saqtaýǵa úles qosa alady.
Eske salaıyq, buǵan deıin Mańǵystaýdaǵy Aspabota kóne qalashyǵyn zerttep júrgen aqtaýlyq Áıgerim Býgabaeva týraly jazǵan edik.
