Aqsý qant zaýyty alǵashqy qantyn shyǵardy
TALDYQORǴAN. QazAqparat - Aqsý qant zaýytynda aradaǵy on jyldyq úzilisten keıin alǵashqy qant alyndy, dep habarlaıdy Almaty oblysy ákiminiń baspasóz qyzmeti.
Bul týraly keshe óńir basshysy Amandyq Batalovtyń Aqsý aýdanyna barǵan saparynda belgili boldy. Zaýyttyń jóndeý jumystarynyń barysymen tanysqan oblys ákimi kásiporyndy aralap kórip, ınvestorlarmen zaýyttyń bolashaǵy týraly máselelerdi talqylady.
Aqsý qant zaýytyna qant qyzylshasy Aqsý, Sarqan, Alakól aýdandarynan jetkizilýde. Qazirgi kezde kásiporynnyń qyzylsha jınaqtaý alańynda 80 myń tonna tátti túbir jatyr. Búgingi kúni zaýyt 2 myń tonna shıkizat óńdep, alǵashqy qantyn aldy.
«Aqsý qant» JShS-nyń atqarýshy dırektory Sáken Muratovtyń aıtýynsha, zaýytta jasalǵan jóndeý jumystarynyń nátıjesinde qant qyzylshasyn óńdeý men qant shyǵarýdy bastaý jumystarynyń júıesi iske qosyldy. Keler jyldan bastap negizgi jáne qosalqy óndiristerdi kezeń-kezeńimen jańǵyrtý jumystary bastalady, qýattylyǵy 5 megavattyq jańa jylý-elektr ortalyǵy paıdalanýǵa beriledi, zamanaýı jylý qazandyqtary men týrbogeneratorlar ornatylady. Sol sııaqty tehnologııalyq protsesterdi avtomattandyrý jumysy odan ári jalǵastyrylyp, sońǵy 3 jylda zaýyttyń óndiristik qýattylyǵy óse túspek.
Kásiporynnyń búgingi tynys-tirshiligimen tanysqan oblys basshysy Amandyq Batalov zaýyttyń barlyq tsehtaryn aralap kórip, 10 jyldan keıingi alǵashqy qanttyń shyǵarylý protsesine kýá boldy.
- Búgin bárimiz úshin de úlken qýanysh. Memleket qoldaýynyń, jergilikti atqarýshy organ men ınvestorlardyń birlesip atqarǵan tyńǵylyqty jumysynyń nátıjesinde on jyldan beri toqtap turǵan Aqsý qant zaýyty iske kiristi. Barlyq tehnologııalyq protsesterden keıin kásiporyn appaq qantyn shyǵara bastady. Bul - júrgizilgen jumystyń nátıjesi. Aldaǵy 3 jylda zaýyt tolyq jańǵyrtylyp, eskirgen qural-jabdyqtar jańa, ozyq úlgidegi, joǵary tehnologııaly jabdyqtarmen aýystyrylady. Ol qural-jabdyqtardyń biraz bóligi qazirdiń ózinde satyp alynyp, zaýyt qoımasynda saqtaýly tur. Qazirgi kezde zaýytta 500 adam jumys isteıdi, olardyń arasynda osy kásiporyn alǵash ashylǵan kúnnen bastap jumys istegen tájirıbeli mamandar bar. Olardyń eńbegin erekshe atap ótýimiz kerek. Sonymen qatar Aqsý qant zaýytyn iske qosý arqyly jumyssyzdyq deńgeıi aýdanda 5,7 %-ten 4,7%-ke tómendegenin de aıtyp ótken jón. Sol sııaqty zaýyt pen Jansúgirov kentindegi kolledj arasynda kásiporynǵa 50-den astam maman daıyndaý týraly kelisimshart jasaldy, - dedi A. Batalov.
Budan ári sózin sabaqtaǵan oblys basshysy: - Endi bizdiń oblysta eki qant zaýyty - Kóksý jáne Aqsý zaýyttary jumys isteıdi, ekeýi birigip jyl saıyn 500 myń tonnadan astam qant qyzylshasyn óńdeı alady. Munan keıin alda Alakól jáne Qarabulaq qant zaýyttaryn iske qosý jospary tur. Sol sııaqty shaǵyn qýattylyqtaǵy zaýyttar salýdy da oılastyryp jatyrmyz. Búgingi kúni biz oblystyń jylyna shamamen 35 myń tonna qantqa degen suranysyn jaba alamyz. Respýblıkanyń suranysy týraly aıtatyn bolsaq, bul baǵytta biz Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes mýltıplıkatıvtik tıimdiligin beretin osy baǵyttaǵy jumysqa bar kúsh-jigerimizdi jumsaıtyn bolamyz, - dep sózin túıindedi.
Kásiporynnyń iske qosylýyna qatysty Aqsý qant zaýytynyń bas ınjeneri, eńbek jolyn osy zaýytpen birge 1968 jyldan bastaǵan Vladımır ıÝshkov da oı bólisti. Qazir ol osy zaýytta jumysyn qaıta jalǵastyryp, mundaǵy tájirıbeli mamandardyń qatarynda.
«Ózim jarty ǵasyrǵa jýyq eńbek etken zaýyttyń jańa tynysy ashylyp, qaıta iske qosylǵanyna qýanyshtymyn. Zaýyt endi sapaly ónim shyǵaryp, kóptegen turǵyndy jumyspen qamtyp otyr. Osyǵan barynsha qoldaý kórsetken barshańyzǵa rızashylyǵymdy bildiremin. Aýqymdy jumys atqaryldy, zaýyt qaıta iske kiristi, endi ony biz sekildi tájirıbeli mamandar qoldaýy kerek, qalǵany tehnıkaǵa baılanysty,» - dedi V. ıÝshkov.
Eske salsaq, Elbasynyń qant óndirisin damytý týraly tapsyrmasyna sáıkes bıylǵy jyldyń basynda oblys ákimdigimen Aqsý qant zaýytyn jańǵyrtý týraly memorandýmǵa qol qoıǵan «Energomost» konsortsıýmy zaýytty qaıta qalpyna keltirý jumysyna belsene kirisken bolatyn. Bul jumystarǵa 15 mlrd. teńge kóleminde ınvestıtsııa tartylyp, onyń 3 mlrd teńgesi negizgi qural-jabdyqtardy jańǵyrtý úshin «Jetisý» ÁKK tarapynan bólindi.
Jalpy kásiporyn jyl boıy 300-350 myń tonnaǵa deıin qant qyzyshasyn óńdeıtin qýatqa ıe.
Bıylǵy maýsymda 80 myń tonnaǵa deıin qant qyzylshasyn óńdep, 6 myń tonna qant alý josparlanyp otyr. Bıylǵy jyldyń qyrkúıek aıynan beri zaýytqa qant qyzylshasyn qabyldaý jalǵasyp jatyr.
