Aqsha aıyrbastaý oryndarynyń kóshedegi tablosy 1 jyl buryn alyndy: naryq qalaı ózgerdi

9 qyrkúıekte shetel valıýtalarynyń baǵamy týraly aqparatty kóshede ornalastyrýǵa tyıym salynǵanyna bir jyl tolady. Jańa talap boıynsha aqparattyq stend aıyrbastaý pýnktiniń ishinde nemese kassa janynda bolýy kerek.

Bul ózgeris naryq qatysýshylary arasynda biraz pikirtalas týdyrdy. Valıýta pýnktteriniń ıeleri bul sheshim kelýshiler sanyn azaıtyp, básekelestikti qıyndatatynyn aıtty. Al retteýshi tarap tyıym zańnama talaptaryn saqtaý úshin qajet ekenin habarlady. Arada biraz ýaqyt ótken soń, Kazinform agenttigi Ulttyq bank pen Qazaqstan aıyrbastaý pýnktteri qaýymdastyǵyna resmı saýal joldap, naryqtaǵy ahýaldyń qalaı ózgergenin bildi.

Elde aqsha aıyrbastaý oryndary kóbeıgen

Ulttyq bank málimetinshe, 2026 jyldyń 1 tamyzyndaǵy jaǵdaı boıynsha Qazaqstanda 2 122 aıyrbastaý pýnkti jumys istep tur. Al 2025 jyldyń 1 tamyzynda olardyń sany 2 107 bolatyn. ıAǵnı bir jyl ishinde jalpy kórsetkish 15 nysanǵa nemese shamamen 0,7%-ǵa ósken.

Degenmen munda bir mańyzdy jaıtty eskergen jón: jańa talaptar tek 2025 jyldyń 9 qyrkúıeginde kúshine endi. Soǵan baılanysty 2025 jylǵy 1 tamyz ben 2026 jylǵy 1 tamyzdaǵy kórsetkishterdi salystyryp, jańa talaptardan keıin naqty qansha aıyrbastaý ornynyń ashylǵanyn nemese jabylǵanyn dóp basyp aıtý múmkin emes.

Al naryqtyń ishki qurylymynda ártúrli baǵyttaǵy ózgerister baıqalady. Atalǵan kezeńde bankter men «Qazposhta» AQ-na qarasty aqsha aıyrbastaý oryndarynyń sany 22-ge azaısa, banktik emes jeke aıyrbastaý pýnktteri kerisinshe 37-ge kóbeıip, 571-den 608-ge deıin ósken.

2026 jyldyń 1 tamyzyndaǵy málimet boıynsha eldegi 2 122 aıyrbastaý ornynyń 1 514-i bankter men «Qazposhta» AQ enshisinde bolsa, qalǵan 608-i — banktik emes jeke uıymdar. Osylaısha, Ulttyq bank usynǵan málimetter jyl ishinde aıyrbastaý pýnktteriniń jalpy sany azaımaǵanyn kórsetedi.

Operatsııalar kóleminde qandaı ózgeris bar

Ulttyq bank shetel valıýtasymen qolma-qol jasalǵan operatsııalar boıynsha da salystyrmaly málimetter usyndy. 2026 jyldyń 7 aıynda aqsha aıyrbastaý oryndary arqyly qolma-qol shetel valıýtasyn satyp alý jáne satý boıynsha 6,1 mln operatsııa júrgizilgen. 2025 jyldyń osy kezeńinde bul kórsetkish 6,2 mln bolǵan edi. Aıyrmashylyq — shamamen 100 myń operatsııa nemese 1,6%.

Aqshalaı balamasyna kelsek, 2026 jyldyń qańtar–shilde aılarynda aıyrbastaý pýnktteri halyqqa 2,2 trln teńge shetel valıýtasyn satqan, al 2025 jyly bul kórsetkish 2,4 trln teńge bolǵan. Jyl ishindegi aıyrmashylyq shamamen 200 mlrd teńge nemese 8,3%. Sonymen qatar aıyrbastaý oryndarynyń jeke tulǵalardan satyp alǵan valıýtanyń kólemi 1,3 trln teńge boldy. Bul ótken jylǵy kórsetkishten (1,7 trln teńge) shamamen 400 mlrd teńgege nemese 23,5%-ǵa az.

Alaıda bul jaǵdaıda da eskeretin tustar bar. Sebebi statıstıkada 2025 jyldyń qańtar–shildesi men 2026 jyldyń qańtar–shildesi salystyrylǵan, al tablolarǵa qatysty shekteý tek 2025 jyldyń 9 qyrkúıeginen bastap engizildi. Demek, keltirilgen derekter qolma-qol valıýta operatsııalarynyń jalpy jyldyq aınalymyn kórsetkenimen, azaıýdyń naqty jańa talaptardan keıin bolǵanyn dáleldeı almaıdy.

Ulttyq banktiń Aqparat jáne kommýnıkatsııalar departamentiniń dırektory Asan Ahmetjan resmı saýalǵa bergen jaýabynda retteýshi organ mundaı ózgeristerdi eleýli dep eseptemeıtinin atap ótti.

— Ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda operatsııalar sanyndaǵy keıbir aýytqýlar qolma-qol shetel valıýtasy naryǵynyń tabıǵı dınamıkasynan týyndaǵan jáne ol baǵamnyń aýytqýyna, maýsymdyq faktorlarǵa ári tutynýshylardyń suranysyna baılanysty ózgerýi múmkin. Atalǵan ózgerister eleýli bolyp sanalmaıdy jáne engizilgen talaptardyń aıyrbastaý pýnktteriniń qyzmetine nemese halyq úshin valıýta almastyrý operatsııalarynyń qoljetimdiligine keri áser etkeni týraly qorytyndy jasaýǵa negiz bola almaıdy, — dedi Asan Ahmetjan.

Onyń aıtýynsha, naryq turaqtylyǵyn saqtap otyr, aıyrbastaý pýnktteri halyqqa ádettegi rejımde qyzmet kórsetip keledi.

Tablolar nelikten ishke kóshirildi

Asan Ahmetjannyń sózinshe, aqparattyq taqtalardy aıyrbastaý oryndarynyń ishine ornalastyrý talaby, eń aldymen bul oryndardy sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti týraly zańnama normalaryna sáıkestendirý maqsatynda engizilgen. Sonymen qatar Ulttyq bank bul ózgeristi valıýta baǵamy týraly aqparatty sandyq formatta alý múmkindikteriniń damýymen de baılanystyrady.

— Bul normanyń engizilýi paıdalanýshylarǵa túrli onlaın-platformalar arqyly naqty ýaqyt rejıminde valıýta baǵamdary men aıyrbastaý pýnktteriniń ornalasqan jerin qashyqtan baqylaýǵa múmkindik beretin jańa sandyq sheshimderdi damytýǵa úlken serpin berdi, — dep atap ótti ol.

Onyń baǵalaýynsha, aıyrbastaý oryndary jańa jaǵdaıǵa tez beıimdeldi, al jalpy alǵanda bul shekteýler qolma-qol shetel valıýtasynyń ishki naryǵyna teris yqpal etken joq.

Qaýymdastyq: klıentter qatary sıredi

Bul turǵyda Qazaqstan aıyrbastaý pýnktteri qaýymdastyǵy ókilderiniń pikiri múlde basqa. Qaýymdastyq basshysy Archın Galımbaev kóshedegi tablolarǵa salynǵan tyıym aqsha aıyrbastaý oryndarynyń jumysyna aıtarlyqtaı áser etti dep sanaıdy.

— Aıyrbastaý pýnktterin dárihanalar, shashtarazdar, dúkender men basqa da nysandardyń arasynan tabý qıyndaı tústi. Aqsha aıyrbastaý oryndaryna keletin halyq qatary azaıdy, bul ásirese alǵashqy kúnderi qatty sezildi. Buryn adamdar kóshede bara jatyp-aq baǵamdy kórip, tıimdi-tıimsizdigin birden sheshetin bolsa, qazir baǵamdy bilý úshin ishke kirýge májbúr. Bul tutynýshylarǵa óte qolaısyz, — dedi Archın Galımbaev.

Onyń sózinshe, aıyrbastaý ornynyń ıeleri jańa talapty óte teris qabyldaǵan.

Degenmen, retteýshi tarap bul másele boıynsha aıyrbastaý pýnktteri men turǵyndardan Ulttyq bankke eshqandaı shaǵym men aryz túspegenin aıtady.

«Kóleńkeli naryq» paıda boldy ma

Jańa talaptar engizilmeı turyp sala ókilderi eskertken qaýipterdiń biri — valıýta aıyrbastaýdyń «kóleńkeli naryǵynyń» paıda bolý qaýpi edi. Qaýymdastyq basshysy baǵamdardy kóshede kórsetýge tyıym salý zańsyz valıýta aıyrbastaýshylardyń kóbeıýine túrtki bolýy múmkin ekenin aıtqan bolatyn.

Salalyq uıym basshysynan bul qaýiptiń qanshalyqty rastalǵanyn surap bildik. Archın Galımbaev resmı aıyrbastaý pýnktteri jumys istep turǵanda «qara naryqtyń» paıda bolmaıtynyn jetkizdi. Degenmen ol Ulttyq bankten tıisti lıtsenzııasy bolmasa da, tozyǵy jetken banknottardy aýystyrýmen aınalysatyn zańsyz núktelerdiń kezdesetinin jasyrmady.

Zańbuzýshylyqtar tirkeldi me

Byltyr jańa talap kúshine engennen keıin ereje buzý derekterin anyqtalǵan.

Ulttyq bank málimetinshe, 2025 jyldyń qazan aıynda banktik emes jeke aıyrbastaý pýnktterine qatysty 6 qujattamalyq tekserý júrgizilgen. Olar aqparattyq taqtalardy ǵımarattan tys jerde ornalastyrǵan. Tekserý qorytyndysy boıynsha ereje buzǵandarǵa qatysty jazbasha nusqama túrindegi qadaǵalap-retteý sharalary qoldanylyp, keıinnen barlyq kemshilikter tolyǵymen joıylǵan.

Tablolar qaıta orala ma

Qazaqstan aıyrbastaý pýnktteri qaýymdastyǵy kóshedegi baǵam tablolaryn qaıtarýdy áli de qoldaıdy. Uıym basshysy Archın Galımbaev mundaı taqtalar jol qozǵalysy qaýipsizdigine keri áser etedi degen ýájben kelispeıdi.

Óz kezeginde Ulttyq bank qoldanystaǵy talaptardy ózgertýdi josparlap otyrǵan joq.

— Eldegi qolma-qol shetel valıýtasy naryǵyna bul ózgerister teris áser etken joq, aıyrbastaý oryndarynyń sany azaımady, kerisinshe ósti. Osyǵan baılanysty Ulttyq banktiń normatıvtik quqyqtyq aktisine joǵaryda atalǵan másele boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdiń qajettiligi joq, — dep habarlady Asan Ahmetjan.

Arada 1 jylǵa jýyq ýaqyt ótse de, retteýshi organ men qaýymdastyq ókilderiniń pikiri ekige jarylyp otyr. Ulttyq bank naryq jańa jaǵdaıǵa beıimdeldi, erejelerdi qaıta qaraýǵa eshqandaı negiz joq dep esepteıdi. Al ekinshi tarap kerisinshe bul sheshim tutynýshylarǵa qolaısyzdyq týdyrǵanyn aıtyp, kóshedegi tablolardy qaıtarýdy suraıdy.

Eske salaıyq, qor naryǵynda dollar taǵy 3 teńgege arzandady.