AQSh Venesýelamen yntymaqtastyq úzilgen jaǵdaıda kúsh qoldanýǵa daıyn

ASTANA. KAZINFORM – AQSh Memlekettik hatshysy jáne ulttyq qaýipsizdik jónindegi keńesshi Marko Rýbıo AQSh Kongresi Senatynyń Halyqaralyq qatynastar komıtetinde Venesýela boıynsha kýálik berdi, dep habarlaıdy Kazinform menshikti tilshisi. 

Rýbıo eger Venesýela prezıdentiniń mindetin atqarýshy Delsı Rodrıges AQSh-pen tolyq yntymaqtastyq jasamaǵan jaǵdaıda prezıdent Donald Tramp áskerı kúsh qoldaný quqyǵyn ózinde qaldyratynyn málimdedi, dep habarlaıdy The Hill. 

- Prezıdent Qurama Shtattardyń ulttyq múddelerin qorǵaý úshin bas qolbasshy retindegi ókilettikterin paıdalaný múmkindigin eshqashan joqqa shyǵarǵan emes, - dedi Marko Rýbıo.

Alaıda qazirgi ýaqytta AQSh Venesýelada áskerı áreket qoldanýdy josparlap otyrǵan joq.

- Biz Venesýelada eshqandaı áskerı áreketterge daıyn emespiz nemese ony jasaýǵa nıettenip otyrǵan joqpyz dep tolyq senimmen aıta alamyn. Venesýelada siz kóretin jalǵyz áskerı kúsh – elshilikti kúzetetin bizdiń teńiz jaıaý áskerleri, - dep atap ótti Memlekettik departament basshysy.

Alaıda Rýbıo AQSh-tyń shydamy shekteýli ekenin eskertip, Venesýelamen yntymaqtastyq úzilgen jaǵdaıda shıelenisýge daıyn ekenin bildirdi.

- Qatelespeńiz. Eger basqa ádister tıimsiz bolyp shyqsa, biz barynsha yntymaqtastyqty qamtamasyz etý úshin kúsh qoldanýǵa daıynbyz, - dep málimdedi Marko Rýbıo.

Memlekettik hatshy ákimshiliktiń Venesýelanyń avtorıtarlyq rejımnen demokratııalyq basqarýǵa kóshýi boıynsha josparyn baıandady, biraq zań shyǵarýshylarǵa merzimderin nemese aıaqtalý kúnin ataǵan joq.

- Іlgerileýshilikke úsh jáne alty aı ishinde qol jetkizilýi tıis. On jyl ishinde alǵash ret ózgeriske múmkindik týdy. Eshteńeniń ózgeretinine kepildik joq, - dedi Marko Rýbıo.

Memlekettik hatshynyń sózimen aıtqanda: «Qurama Shtattardyń odaqtasy bolatyn erkin jáne gúldengen Venesýelany qurýdyń jalǵyz joly – qoǵamnyń barlyq salasynyń saıasatta ókildik etýin qamtamasyz etý».

Rýbıo AQSh-tyń Venesýelamen soǵys jaǵdaıynda emes ekenin málimdedi. Ol qylmystyq toptardyń «Qurama Shtattarǵa qarsy soǵys júrgizgenin», al áskerı operatsııa quqyq qorǵaý mıssııasymen shektelgenin jáne áskerı okkýpatsııa bolyp tabylmaıtynyn atap ótti.

Rýbıonyń málimdeýinshe, AQSh Venesýelaǵa qarsy «blokada» engizip jatqan joq, sebebi bul soǵys aktisi bolatyn edi. AQSh karantındi munaı eksportyn baqylaý úshin engizdi.

Komıtettegi keıbir respýblıkashyldar demokrattardyń Kongrespen keńesýdiń jáne ákimshiliktiń sheteldegi is-áreketterindegi ashyqtyqtyń bolmaýy týraly synyna qosyldy.

Rýbıonyń aıtýynsha, Venesýelaǵa qazirgi ýaqytta AQSh sanktsııalaryna munaıdy satýǵa ruqsat etiledi. Al túsken qarajat polıtsııa men densaýlyq saqtaý sııaqty mańyzdy memlekettik qyzmetterge jumsalady. Ol túsken qarajat AQSh Qazynashylyǵy qadaǵalaıtyn shotqa túsetinin jáne Vashıngton Venesýela úkimeti usynǵan aı saıynǵy bıýdjetterdi maquldaǵannan keıin bosatylatynyn qosty. Onyń aıtýynsha, Venesýela «bul aqshany halqynyń ıgiligi úshin jumsaıdy».

Zań shyǵarýshylar sonymen qatar Venesýelanyń munaı sektoryndaǵy qarjylyq kelisimderge kúmán keltirip, AQSh-tyń eki kompanııaǵa venesýelalyq munaıdy satýǵa lıtsenzııany tender ótkizbeı bergenin, olardyń biri Tramptyń iri demeýshisimen baılanysty ekenin atap ótti.

Rýbıo bul qadamdy ýaqytsha shara dep aqtady. Ol AQSh prezıdent Nıkolas Madýro tutqyndalǵannan keıin eldi turaqtandyrýǵa tyrysyp jatqandyqtan Venesýela munaıyn tez satý maqsatynda Trafigura jáne Vitol saýda kompanııalarymen yntymaqtastyǵy «qysqa merzimdi sheshim» ekenin túsindirdi. Rýbıo munaı tez satylmaǵan jaǵdaıda Venesýela qoımasy taýsylyp, el óndiristi toqtatýǵa májbúr bolatynyn málimdedi.

Rýbıo bastapqy 500 mln dollardyń shamamen 200 mıllıony áli de Qatardaǵy bank shotynda ekenin, biraq aqyry AQSh Qazynashylyǵyndaǵy shotqa aýdarylatynyn málimdedi. Mundaı shemany AQSh-tyń qaı zańy ruqsat etedi degen suraqqa ol Venesýela kelisim bergenin aıtty.

Demokrattar operatsııanyń quny men saldaryn qatty synǵa aldy. Demokratııalyq partııadan komıtet múshesi, demokrat senator Janna Shahın Madýrony bılikten alýdyń nysanalylyǵyna kúmán keltirip, shabýyl men AQSh-tyń áskerı-teńiz blokadasy salyq tóleýshilerge júzdegen mıllıon dollarǵa shyǵyn ákelýi múmkin degen boljamdy keltirdi, dep jazdy NPR. 

- AQSh tarapynan Venesýelany áskerı-teńiz blokadasy jáne reıd amerıkalyq salyq tóleýshilerge júzdegen mıllıon dollar shyǵyn ákeldi. Soǵan qaramastan Madýro rejımi áli de bılikte – eldi burynǵy adamdar basqaryp otyr, - dedi senator Janna Shahın.

Demokratııalyq senatorlar sonymen qatar Venesýelanyń ýaqytsha kóshbasshysy, burynǵy vıtse-prezıdent Delsı Rodrıgestiń birqatar elderdiń yqpalyn azaıtý úshin eshqandaı mańyzdy qadamdar jasamaǵanyn málimdeýine qatysty alańdaýshylyq bildirdi. Keıbir senatorlar ákimshilikti bir avtorıtarlyq kóshbasshyny ekinshisimen aýystyrdy dep aıyptady.

Rýbıo Rodrıgestiń Madýro sııaqty aıyptalmaǵanyn aıtyp, Vashıngtonnyń tipti bul AQSh tolyq sene qoımaıtyn kóshbasshylarmen yntymaqtastyqty bildirse de birinshi kezektegi basymdyǵy turaqtylyq ekenin málimdedi.

Buǵan deıin AQSh úkimeti ashyq teńizdegi qaıyqtarǵa shabýyl jasaǵany úshin sotqa tartylǵanyn jazdyq.