AQSh-taǵy sýmen jabdyqtaý júıelerine hakerlik shabýyldar jasaldy
ASTANA. KAZINFORM — AQSh-ta keminde 12 shtattyń memlekettik sý júıeleri kıbershabýylǵa ushyrady. Bul eldegi kommýnaldyq ınfraqurylymnyń kıberqaýipsizdigine qatysty alańdaýshylyqty kúsheıtip otyr. Bul týraly Kazinform agenttiginiń Vashıngtondaǵy menshikti tilshisi CBS News-ke silteme jasap habarlady.
Kıberqaýipsizdik sarapshylarynyń aıtýynsha, bul shabýyldar AQSh-taǵy myńdaǵan memlekettik sý júıesinde burynnan bar qaýipsizdik osaldyqtaryn kórsetken. Olardyń kópshiligi ınternetke qosylǵan, biraq tıisti deńgeıde qorǵalmaǵan ónerkásiptik kompıýterlerdi paıdalanady.
Shabýyl jasaýshylardyń negizgi nysanasyna ónerkásiptik jabdyqtardy, sý qysymyn jáne tazartý nysandarynda qosylatyn hımııalyq zattardyń mólsherin basqaratyn baǵdarlamalanatyn logıkalyq kontrollerler (PLC) aınalǵan.
Kıberqaýipsizdik jáne ınfraqurylymdy qorǵaý agenttiginiń (CISA) málimetinshe, kóp PLC qurylǵysy ınternetke tıisti qorǵanyssyz qosylǵan. Atap aıtqanda, keıbirinde ruqsatsyz qosylýdy buǵattaıtyn brandmaýerler men qurylǵy men ınternet arasynda qaýipsiz, shıfrlanǵan baılanys ornatatyn VPN júıeleri bolmaǵan. Tipti birqatar qurylǵylarǵa parol de qoıylmaǵan. Mundaı osaldyqtar hakerlerge júıelerdiń basqarý fýnktsııalaryna qol jetkizýge múmkindik bergen.
Kıbershabýyldar Djordjııa, Mıchıgan, Mınnesota, Nıý-Djersı jáne Ońtústik Dakota sııaqty birneshe shtattaǵy sýmen jabdyqtaý júıeleriniń jumysyna áser etken. CISA málimetinshe, hakerler qurylǵylardyń IP-mekenjaılaryn ózgertý arqyly operatorlardyń júıege qol jetkizýin buǵattap, keıbir qurylǵylardy isten shyǵarǵan. Sonyń saldarynan jekelegen eldi mekenderde sý qysymy tómendep, sýmen jabdyqtaý ýaqytsha úzilgen. Keıbir kommýnaldyq kásiporyndar júıelerdi qolmen basqarýǵa májbúr bolǵan.
Sarapshylar kıbershabýyldardyń naqty aýqymy budan da keń bolýy múmkin dep eseptep otyr. Óıtkeni kommýnaldyq qyzmetter mundaı oqıǵalardyń barlyǵy týraly mindetti túrde habarlaı bermeıdi.
Ázirge shabýyldarǵa jaýapkershilikti eshkim óz moınyna alǵan joq. Sondyqtan hakerlerdiń kózdegen maqsaty da belgisiz.
AQSh bıligi shabýyldarǵa Irannyń qoldaýyndaǵy hakerlerdiń qatysy bolýy múmkin dep boljap otyr. Degenmen kıbershabýyldar aýyzsýdyń sapasyna áser etpegen. Kommýnaldyq qyzmetter de óz júıelerin qysqa ýaqyt ishinde qaıta baqylaýǵa alǵan.
