AQSh-taǵy saılaý nátıjesi: Tramptyń syrtqy saıasaty qalaı ózgerýi múmkin
ASTANA. KAZINFORM – AQSh-ta ótken aralyq saılaýda demokrattardyń jeńiske jetýi prezıdent Donald Tramptyń ishki saıasattaǵy múmkindikterin shektegenimen, onyń syrtqy saıasattaǵy qadamdaryn boljaýdy qıyndatýy múmkin. Eýropalyq saıasatkerler men sarapshylar Ýkraına, Iran, NATO jáne saýda qatynastaryna qatysty jańa táýekelderge alańdap otyr, dep habarlaıdy Euronews.
Basylymnyń málimetinshe, 2026 jylǵy aralyq saılaý nátıjesinde demokrattar Kongrestiń eki palatasynda da baqylaýǵa ıe bolyp, birqatar shtattaǵy gýbernator saılaýynda jeńiske jetken.
Donald Tramptyń ózi bul saılaýǵa qatysqan joq. Alaıda nátıjeler onyń prezıdenttik merziminiń sońǵy eki jylyndaǵy saıası múmkindikterine áser etýi yqtımal.
Eýropalyq dıplomattardyń pikirinshe, Kongrestegi qarsylyq kúsheıgen jaǵdaıda Tramp ishki saıasattan góri prezıdenttiń ókilettigi keńirek syrtqy saıasatqa kóbirek nazar aýdarýy múmkin.
– Ol «aqsaq úırekten» góri «qutyrǵan ıtke» kóbirek uqsaıtyn bolady. Qazirgi jaǵdaıǵa shynaıy qaraımyz. Eshkim búgingi problemalar ózdiginen joıylady dep kútip otyrǵan joq, – dedi Euronews basylymyna EO dıplomattarynyń biri.
Eýroparlamenttiń AQSh-pen baılanys jónindegi delegatsııasyn basqaratyn Brando Benıfeı de osyndaı alańdaýshylyq bildirdi.
Onyń aıtýynsha, Tramp aldaǵy eki jylda syrtqy saıasatta burynǵydan da kútpegen sheshimder qabyldaýy múmkin. Ásirese Ýkraına men Taıaý Shyǵysqa qatysty qadamdary Eýropaǵa tikeleı áser etedi.
Eýropa úshin ózekti máselelerdiń biri – Irandaǵy soǵys saldarynan týyndaǵan energetıkalyq daǵdarys.
28 aqpanda soǵys bastalǵaly Iran Ormýz buǵazy arqyly keme qatynasyn edáýir shektegen. Maýsym aıynda teńiz joly qysqa merzimge ashylǵanymen, keıingi shekteýler energııa tasymaldaýshylar baǵasynyń ósýine yqpal etip otyr.
Eýroparlament depýtaty Vırdjıl-Danıel Popeskýdiń aıtýynsha, AQSh-taǵy saılaý nátıjesi energııa baǵasyn birden tómendetpeıdi. Negizgi másele – Vashıngton men Tegerannyń shıelenisti báseńdetýge daıyn bolýy.
Demokrattardyń Kongrestegi yqpalynyń artýy Trampqa Iranmen qaqtyǵysty toqtatý jónindegi qysymdy kúsheıtýi múmkin. Alaıda prezıdenttiń zańdarǵa veto qoıý quqyǵy saqtalady.
NATO aıasynda AQSh áskeriniń Eýropadaǵy sany da mańyzdy másele bolyp otyr. Bıyl mamyrda Vashıngton Germanııadan 5 myń áskerı qyzmetshisin shyǵaratynyn jarııalaǵan. Al maýsymda Eýropadaǵy amerıkalyq kúshterdiń qurylymyn alty aı boıy qaıta qaraý bastalǵan.
Eýropalyq odaqtastar bul úderis ásker sanyn odan ári qysqartýǵa ákelmeıdi dep úmittenedi.
– Saıası kúshter arasyndaǵy tepe-teńdiktiń ózgerýi ózdiginen jańa sheshimder qabyldanatynyna kepildik bermeıdi. Eýropa óziniń qorǵanysy men qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin burynǵydan da kóp jumys isteýi kerek, – dedi Eýroparlamenttiń Syrtqy ister komıtetiniń tóraǵasy Davıd Makallıster.
Saýda qatynastarynda aıtarlyqtaı ózgeris bolmaýy múmkin. Sebebi Tramp kedendik tarıfter men saýda kelisimderine qatysty ókilettigin saqtap otyr.
2025 jylǵy shildede jasalǵan kelisimge sáıkes, AQSh Eýroodaq taýarlarynyń basym bóligine 15% kedendik baj engizgen. Óz kezeginde EO amerıkalyq ónerkásip taýarlaryna salynatyn bajdardy alyp tastaýǵa mindettengen.
Qazir Brıýssel AQSh-tyń bolatqa engizgen 50% tarıfin tómendetý jáne eýropalyq taýarlardyń jekelegen sanattaryn 15% bajdan bosatý máselesin talqylap jatyr.
Eýroparlamenttegi keıbir depýtattar Tramptyń saıası ustanymy álsiregen tusta Vashıngtonmen jasalǵan saýda kelisimin qaıta qaraýdy usynyp otyr.
Aıta keteıik, buǵan deıin AQSh-taǵy aralyq saılaýda demokrattardyń Senat pen Ókilder palatasynda basymdyqqa ıe bolatyny habarlanǵan edi. NBC News boljamyna sáıkes, demokrattar Senatta qosymsha jeti oryn jeńip alyp, Ókilder palatasynda keminde 258 mandat ıelenýi múmkin. Degenmen jekelegen okrýgterde daýys sanaý áli jalǵasyp jatyr.
