AQSh shyǵyp jatqan 66 halyqaralyq uıym, konventsııalar men sharttar tizimi jarııalandy

ASTANA.KAZINFORM - Donald Tramp barlyq atqarýshy departamentter men agenttikterge AQSh-tyń birqatar uıymdardan jáne olardyń qarjylandyrýynan múmkindiginshe tezirek shyǵýyn qamtamasyz etý úshin dereý sharalar qabyldaýdy tapsyrdy, dep habarlaıdy The White House.

BUU júıesine kirmeıtin uıymdar, konventsııalar jáne sharttar:

1. 24/7 jumys isteıtin kómirtegisiz energııa týraly kelisim (taza energııany kómirteksizdendirý jáne qoldaýǵa baǵyttalǵan).

2. Kolombo jospary keńesi (Azııa men Tynyq muhıty elderiniń ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýyn ilgeriletýge arnalǵan halyqaralyq uıym).

3. Qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy yntymaqtastyq komıssııasy (Kanada, Meksıka jáne Qurama Shtattar qurǵan úkimetaralyq uıym).

4. Bilim berý kúte almaıdy (BUU bastamasy, maqsaty – 2026 jylǵa deıin qoldaý alatyn balalardyń jalpy sanyn 20 mln-ǵa deıin jetkizý, ol úshin 1,5 mlrd dollar qajet, onyń 900 mln dollary 2024 jyly jınaldy).

5. Gıbrıdti qaýipterge qarsy turý jónindegi Eýropalyq ozyq tájirıbe ortalyǵy (Helsınkıde, Fınlıandııada ornalasqan halyqaralyq taldaý ortalyǵy).

6. Avtomobıl joldaryn zertteý jónindegi eýropalyq ulttyq zerthanalar forýmy (FEHRL). Jol qurylysy jáne jáne avtomobıl kóligi máseleleri jónindegi uıym.

7. «Onlaın bostandyq» koalıtsııasy (ınternettegi bostandyqty ilgeriletý úshin birlesip jumys isteıtin 42 elden turatyn top).

8. Jahandyq qaýymdastyqtardyń ózara árekettesýi jáne turaqtylyǵy qory (GCERF). Shtab-páteri Shveıtsarııanyń Jeneva qalasynda ornalasqan, zorlyq-zombylyq ekstremızmine tózimdilikti arttyrýǵa baǵyttalǵan qaýymdastyqqa negizdelgen bastamalardy qoldaıtyn halyqaralyq uıym.

9. Terrorızmge qarsy jahandyq forým (GCTF). Nıý-Iorktegi terrorızmge qarsy turý jáne zorlyq-zombylyq ekstremıstik ıdeologııalarynyń aldyn alýdyń uzaq merzimdi tásilin ázirleýge arnalǵan beıresmı platforma.

10. Kıbersaraptama boıynsha jahandyq forým (GFCE). Dúnıe júzinde kıberqaýipsizdik múmkindikteri men saraptamasyn nyǵaıtýdaǵy halyqaralyq yntymaqtastyq platformasy.

11. Kóshi-qon jáne damý jónindegi jahandyq forým (GFMD). Bul mıgratsııa jáne damý boıynsha jahandyq pikirtalasty qalyptastyrýǵa kómektesetin beıresmı protsess.

12. Jahandyq ózgeristerdi zertteý amerıkaaralyq ınstıtýty (IAI). Soltústik jáne Ońtústik Amerıkanyń 19 eli qoldaıtyn úkimetaralyq uıym, onyń qyzmeti zertteýler júrgizý jáne bilimdegi olqylyqtardy joıýǵa baǵyttalǵan.

13. Paıdaly qazbalar, metaldar óndirý jáne turaqty damý jónindegi úkimetaralyq forým (IGF) – taý-ken ónerkásibin damytý boıynsha jahandyq dıalogty qoldaıtyn uıym.

14. Klımattyń ózgerýi jónindegi úkimetaralyq sarapshylar toby (IPCC). Klımattyń ózgerýi boıynsha ǵylymnyń jaǵdaıyn baǵalaý jónindegi halyqaralyq organ.

15. Bıoártúrlilik jáne ekojúıelik qyzmetter boıynsha úkimetaralyq ǵylymı-saıasat platformasy (IPBES). Bıoártúrlilik boıynsha halyqaralyq sarapshylar toby.

16. Mádenı qundylyqtardy saqtaý jáne qalpyna keltirýdi zertteý jónindegi halyqaralyq ortalyq (ICCROM). Álemdik mádenı murany saqtaýǵa arnalǵan úkimetaralyq uıym.

17. Halyqaralyq maqta boıynsha konsýltatıvtik komıtet (ICAC). Maqta óndirýmen, tutynýmen nemese saýdamen aınalysatyn elder úkimetteriniń qaýymdastyǵy.

18. Halyqaralyq damý quqyǵy uıymy (IDLO). Damýshy elderde ınstıtýtsıonaldyq negizderdi damytý arqyly zań ústemdigin ilgeriletedi.

19. Halyqaralyq energetıkalyq forým (úkimetaralyq, kommertsııalyq emes halyqaralyq uıym).

20. Óner keńesteri men mádenı agenttikteriniń halyqaralyq federatsııasy (IFACCA). Óner men mádenıetti nasıhattaýǵa arnalǵan jahandyq jeli.

21. Demokratııa jáne saılaýǵa kómek kórsetý jónindegi halyqaralyq ınstıtýt (International IDEA). Demokratııalyq ınstıtýttardy nyǵaıtýǵa arnalǵan úkimetaralyq uıym.

22. Halyqaralyq ádilettilik jáne quqyq ústemdigi ınstıtýty (damymaǵan elderdegi memlekettik basqarýdy jaqsartýǵa, eń aldymen terrorızmge qarsy kúreske baǵyttalǵan halyqaralyq uıym).

23.Halyqaralyq jetekshi zertteý toby (ILZSG). BUU sheńberinde qurylǵan, forýmdar, derekter almasý jáne zertteýler júrgizetin úkimetaralyq uıym.

24.Halyqaralyq jańartylatyn energııa agenttigi (IRENA).

25. Halyqaralyq kún energııasy alıansy (ISA). Kún energııasy sheshimderin engizý arqyly klımattyń ózgerýimen kúresýge baǵyttalǵan.

26.Halyqaralyq tropıkalyq aǵash uıymy (ITTO). Maqsat - tropıkalyq orman resýrstaryn saqtaý, paıdalaný jáne saýdalaý.

27.Halyqaralyq tabıǵatty qorǵaý odaǵy (IUCN). Bıoártúrlilikti saqtaý máseleleri týraly habardarlyqty arttyrýǵa arnalǵan halyqaralyq kommertsııalyq emes uıym.

28. Pan Amerıka geografııa jáne tarıh ınstıtýty (IPGH). Kartografııa, geografııa, tarıh jáne geofızıka salalarynda bilim jınaýǵa jáne taratýǵa arnalǵan halyqaralyq uıym.

29. Atlantıkalyq seriktestik. Afrıka, Eýropa, Soltústik Amerıka, Ońtústik Amerıka jáne Karıb teńizi elderiniń basyn qosatyn kópjaqty forým.

30. Azııadaǵy kemelerge qarsy qaraqshylyq pen qarýly tonaýǵa qarsy kúres jónindegi aımaqtyq yntymaqtastyq týraly kelisim (RECAAP).

31. Aımaqtyq yntymaqtastyq keńesi. Ońtústik-Shyǵys Eýropadaǵy yntymaqtastyq jáne damý uıymy.

32. XXI ǵasyrǵa arnalǵan jańartylatyn energııa kózderi saıasaty jelisi (REN21). Uıymnyń hatshylyǵy Parıjde ornalasqan jáne 100-den astam múshe uıymdary men 4000-nan astam belsendi qoǵamdastyq músheleri bar.

33. Ýkraınadaǵy ǵylym jáne tehnologııa ortalyǵy. ıAdrolyq, bıologııalyq jáne hımııalyq qarýdy jáne onymen baılanysty tehnologııalardy taratpaýǵa arnalǵan úkimetaralyq uıym.

34. Tynyq muhıty aımaqtyq qorshaǵan orta baǵdarlamasynyń hatshylyǵy (SPREP). Tynyq muhıty aımaǵynyń tabıǵı resýrstaryn qorǵaý jáne damytýǵa jaýapty úkimetaralyq uıym.

35. Eýropa Keńesiniń Venetsııa komıssııasy (konstıtýtsııalyq quqyq boıynsha konsýltatıvtik organ).

Aıta keteıik, AQSh Ortalyq Azııa azamattaryna 15 myń AQSh dollarǵa deıin vızalyq kepil engizdi.