AQSh pen Irannyń Ormýz buǵazyndaǵy kıkiljińine baılanysty munaı baǵasy kóterilip jatyr
ASTANA. KAZINFORM — Dúısenbi kúni tańerteń Iran men AQSh arasyndaǵy teketires Ormýz buǵazyndaǵy keme qatynasyn úzgendikten munaı baǵasy 5%-dan astam qymbattap, Eýropa naryǵy quldyrady, dep habarlaıdy Euronews.
Irannyń keme qatynasyn qalpyna keltirý týraly sheshiminen bas tartqannan keıin jáne AQSh prezıdenti Donald Tramp Amerıka Áskerı-teńiz kúshteriniń Iran porttaryn blokadasynyń ornynda qalǵanyn málimdegennen soń Parsy shyǵanaǵyndaǵy sý joly qaıtadan jabyldy.
AQSh munaıy 5,6%-ǵa qymbattap, barreline 87,2 dollar, al halyqaralyq standart Brent markaly munaı barreline 5,3%-ǵa ósip, 95,16 dollar boldy.
Eýropalyq qorlar dúısenbi kúni tańerteń quldyrady. Ulybrıtanııanyń FTSE 100 ındeksi 0,4%, Frantsııanyń CAC 40 ındeksi 1,1%, Germanııanyń DAX ındeksi 1,3% tómendedi. Italııanyń FTSE MIB de 1,2% azaıdy.
Azııadaǵy aktsııalardyń baǵasy «Taıaý Shyǵystan alatyn munaıdyń qajetti kólemin kemeler jaqyn arada jetkize alady ma?» degen kúdik qaıtalanǵanyna qaramastan ósti.
Tokıo qalasynda Nikkei 225 ındeksi 1% ósip, 59 045,45-ke jetti, al Ońtústik Koreıadaǵy Kospi 1,1% kóterilip, 6 260,92 boldy. Gonkongtaǵy Hang Seng 0,8% ósip, 26 373,71-ge jetti, al Shanghai Composite 0,6% artyp, 4 075,08 boldy. Avstralııadaǵy S& P/ASX 200 ındeksi aıtarlyqtaı ózgermeı, 8 943,90 deńgeıinde qaldy. Sondaı-aq Taıvanda Taiex 1,4% ósti.
— Naryqtyń máselesi úmittiń joqtyǵynda emes, kerisinshe onyń shamadan tys baǵalanýynda. Aktsııalardyń sońǵy ósýi senimdilikke qaraǵanda, óz-ózin kúsheıtetin ımpýlske kóbirek uqsaı bastady, — dedi SPI Asset Management ókili Stıven Innes.
Belgisizdik naryqqa qysym jasap otyr
Juma kúni munaı baǵasy Irandaǵy soǵystyń alǵashqy kúnderindegi deńgeıge deıin tómendedi, al AQSh aktsııalary jańa rekordtyq kórsetkishterge jetti. Buǵan Irannyń munaı tasymaldaıtyn kommertsııalyq tankerler úshin Ormýz buǵazy ashyq ekenin málimdeýi sebep boldy.
Munaıdyń erkin tasymaldanýy benzın men basqa da taýarlardyń baǵasyna túsetin qysymdy azaıtýy múmkin. Túptep kelgende, bul adamdardyń nesıe kartalary men ıpotekalyq tólemder boıynsha az tóleýine de yqpal etýi yqtımal.
AQSh qor naryǵy naýryz aıynyń sońynda «eń tómengi deńgeıge» túskennen keıin 12%-dan astam ósti. Bul AQSh pen Iran jahandyq ekonomıka úshin eń nashar stsenarııden aýlaq bola alady degen úmitke baılanysty boldy.
Etalondyq amerıkalyq munaıdyń bir barreli 9,4% arzandady. Buǵan Abbas Arakchıdiń áleýmettik jeli buǵaz arqyly barlyq kommertsııalyq kemelerdiń ótýi «tolyq ashyq» dep jarııalaýy áser etti. Lıvanda da atysty toqtatý rejımi saqtalyp otyrǵany baıqalady. Brent crude oil baǵasy 9,1% tómendedi.
Arakchıdiń málimdemesinen keıin Donald Tramp áleýmettik jelide AQSh Áskerı-teńiz kúshteriniń Iran porttaryna qoıǵan blokadasy «kelisim jasalǵanǵa deıin tolyq kúshinde qalady» dep jazdy. Sonymen qatar ol kelisim óte tez jasalýy tıis, óıtkeni negizgi tarmaqtardyń kópshiligi kelisilgenin aıtty.
Jeksenbi kúni Tramp AQSh Iran týy astyndaǵy júk kemesin teńiz blokadasyn aınalyp ótpek bolǵan kezde qolǵa túsirgenin málimdedi. Irannyń birikken áskerı qolbasshylyǵy bul áreketke jaýap beriletinin aıtyp, AQSh-tyń kemeni basyp alýyn qaraqshylyq dep atady.
Investorlar kelissózderdi muqııat baqylap otyr
AQSh pen Iran arasyndaǵy eki aptalyq bitim sársenbi kúni aıaqtalady. Al Ormýz buǵazy aımaǵyndaǵy shıelenistiń kúsheıýi soǵysty toqtatý jónindegi jańa kelissózderdiń múmkindigine kúmán týdyrdy.
Áskerı qaqtyǵys bastalǵaly beri naryq qubylmaly. Dúısenbi kúngi erte saýdada AQSh dollary Japonııa ıenasyna shaqqanda 158,79-dan 158,9-ǵa deıin ósti. Al eýro $1,1742-den $1,1757-ge deıin kóterildi.
Aıta keteıik, Parsy shyǵanaǵynda 132 mln barrel munaı tasymaldaǵan kemeler bógelip tur.
Ótken aptada Japonııa Azııa elderine munaı satyp alýǵa $10 mlrd bóletinin habarlady.
