AQSh pen Iran kelisimge jaqyndady: yqtımal mámile týraly ne belgili
AQTÓBE. KAZINFORM — AQSh memlekettik hatshysy Iranmen yqtımal kelisim boıynsha kelissózderde «aıtarlyqtaı ilgerileý» bar ekenin málimdedi, dep habarlaıdy BBC.
Delıde ótken baspasóz máslıhatynda AQSh memlekettik hatshysy Marko Rýbıo Iran tóńiregindegi sońǵy oqıǵalarǵa qatysty pikir bildirdi. Onyń aıtýynsha, Iranmen yqtımal kelisim boıynsha kelissózderde «aıtarlyqtaı ilgerileý» baıqalǵanymen, túpkilikti kelisimge áli qol jetkizilmegen.
Rýbıo AQSh-tyń «Iran eshqashan ıadrolyq qarýǵa ıe bolmaýy tıis» degen ustanymyn taǵy da rastady.
Sondaı-aq ol Ormýz buǵazy máselesine qatysty jaǵymdy jańalyqtar bolýy múmkin ekenin aıtyp, sońǵy 48 saǵatta qol jetkizilgen ilgerileý sátti júzege assa, «buǵazdyń baj salyǵynsyz tolyq ashylýyna» jol ashylýy múmkin ekenin jetkizdi. Onyń sózinshe, AQSh soǵysty toqtatý úshin dıplomatııalyq arnalarǵa basymdyq berip otyr.
Alaıda Rýbıo «áli de talqylanatyn máseleler bar» ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, aldaǵy mańyzdy málimdemelerdi AQSh prezıdenti Donald Tramp jeksenbi kúni jasaýy múmkin.
Buǵan deıin Tramp Iranmen mámile «negizinen kelisilgenin» aıtyp, Ormýz buǵazy da yqtımal kelisimniń bir bóligi bolatynyn málimdegen edi. Biraq ol naqty egjeı-tegjeılerdi ashyp aıtpady.
60 kúndik bitim
Amerıkalyq basylymdar AQSh pen Iran arasyndaǵy yqtımal kelisimniń egjeı-tegjeıin jarııalap jatyr.
Axios basylymynyń málimetinshe, kelisimge 60 kúnge sozylatyn bitimdi uzartý jáne Ormýz buǵazyndaǵy keme qatynasyn qaıta jandandyrý máseleleri kirýi múmkin.
Axios amerıkalyq sheneýnikke silteme jasap, kelisim mynadaı tarmaqtardy qamtýy yqtımal ekenin habarlady:
— Ormýz buǵazyndaǵy keme qatynasyn osy merzimde baj salyǵynsyz qalpyna keltirý, al Iran barlyq mınalardy zalalsyzdandyrýǵa mindettenedi;
— AQSh-tyń Iran porttaryna qoıǵan blokadasyn alyp tastaýy jáne Iran munaıyna qatysty sanktsııalardan birqatar jeńildikter berýi;
— Irannyń eshqashan ıadrolyq qarý jasaýǵa umtylmaıtyny jónindegi mindettemesi jáne ýran baıytý baǵdarlamasy boıynsha kelissózder júrgizýi;
— Sanktsııalardy alyp tastaý jáne Irannyń buǵattalǵan qarjysyn bosatý jónindegi kelissózder;
— 60 kúndik kezeńde amerıkalyq áskerdiń aımaqta qalýy jáne túpkilikti kelisim jasalǵannan keıin ǵana shyǵarylýy.
Axios málimetinshe, eki taraptyń ózara kelisimimen bul merzim 60 kúnnen de uzartylýy múmkin. Alaıda BBC bul aqparatty táýelsiz túrde rastaı almaǵanyn habarlady.
The New York Times basylymy eki amerıkalyq sheneýnikke silteme jasap, usynysta Tegerannyń joǵary baıytylǵan ýran qorynan bas tartý jónindegi naqty mindettemesi de qarastyrylǵanyn jazdy.
Degenmen bul máselege qatysty ázirge resmı málimdeme jasalǵan joq.
Tegerannyń reaktsııasy
Irannyń jartylaı resmı Tasnim agenttiginiń habarlaýynsha, AQSh pen Iran arasyndaǵy kelissózderdiń jobalyq sharttaryna sáıkes, Ormýz buǵazy soǵysqa deıingi mártebesine tolyq oralmaıdy, alaıda keme qatynasy áskerı is-qımyldarǵa deıingi deńgeıde qaıta jandanady.
Basylymnyń málimetinshe, yqtımal kelisimde áli de «bir nemese eki» daýly másele saqtalyp otyr jáne «AQSh tarapynan bolǵan kedergilerge» baılanysty olar boıynsha kelisimge kelý ázirge múmkin bolmaı tur.
Tasnim Irannyń ustanymy deldal rólindegi Pákistanǵa jetkizilgenin jáne «eger AQSh tarapynan kedergiler jalǵasa berse», kelisim jasalmaıtynyn habarlady.
Islamic Revolutionary Guard Corps uıymymen baılanysty Fars agenttigi daýly máseleler Irannyń buǵattalǵan aktıvteri men munaı jáne munaı ónimderine qatysty sanktsııalarǵa baılanysty ekenin jazdy.
Senbi kúni Iran Syrtqy ister mınıstrliginiń resmı ókili Esmail Baghaei memlekettik telearna efırinde sońǵy aptada AQSh pen Iran ustanymdary bir-birine jaqyndaı túskenin málimdedi. Sonymen birge ol AQSh-ty «qaıshylyqty málimdemeler jasady» dep aıyptady.
Bagaıdiń aıtýynsha, Iran qosymsha kelissózder ótkizýge múmkindik beretin «ózara túsinistik týraly memorandýmdy» ázirleýdi aıaqtap jatyr. Bul qujat keıin túpkilikti kelisimge qol jetkizýge jol ashýy tıis.
Iran prezıdenti Masýd Pezeshkıan jeksenbi kúni «eshqandaı sheshim» Irannyń joǵarǵy jetekshisi Modjtaby Hameneı ruqsatynsyz qabyldanbaıtynyn málimdedi.
Bul málimdeme osy apta basynda ırandyq qatań baǵytty ustanatyn depýtat Kamran Gazanfarı Pezeshkıandy Hameneı ruqsatynsyz atysty toqtatýǵa kelisti dep synaǵannan keıin aıtyldy.
Tramp: Iranmen qarym-qatynasymyz kásibı ári nátıjeli bola tústi
AQSh prezıdenti Donald Tramp Truth Social jelisindegi jazbasynda Iranmen júrip jatqan kelissózderge qatysty pikir bildirdi.
— Kelissózder júıeli ári syndarly túrde ótip jatyr. Men ókilderime kelisimdi tezdetpeýdi tapsyrdym, óıtkeni ýaqyt bizdiń paıdamyzǵa jumys istep tur. Kelisimge qol jetkizilip, ol maquldanyp, qol qoıylǵanǵa deıin blokada tolyq kúshinde qalady. Eki tarap ta asyqpaı, bárin durys jasaýy kerek. Eshqandaı qatelik bolmaýy tıis, — dep jazdy ol.
Tramp qazirgi ákimshilik daıyndap jatqan kelisimniń burynǵy kelisimderden «múlde ózgeshe» ekenin atap ótti.
— Iranmen qarym-qatynasymyz kásibı ári nátıjeli sıpat ala bastady. Alaıda olar ıadrolyq qarý ázirleı de, satyp ala da almaıtynyn túsinýi kerek, — dedi AQSh prezıdenti.
