AQSh-Iran kelissózderi: Islamabadtaǵy kezdesý aldynda ne belgili
ASTANA.KAZINFORM - Vashıngton men Tegeran arasyndaǵy kelissózder senimsizdik pen negizgi máseleler boıynsha kelispeýshilikter jaǵdaıynda ótedi.
AQSh pen Irannyń kelissóz júrgizýshi toptary senbi kúni Islamabadta kezdesýi tıis. Bul aqpan aıynyń sońynda AQSh pen Izraıldiń Iran aýmaǵyna jasaǵan shabýyly saldarynan týyndaǵan soǵystan keıingi alǵashqy kezdesý bolmaq.
Kezdesýler Pákistannyń deldaldyǵymen ótedi jáne aımaqtaǵy qarama-qaıshy áńgimeler men jalǵasyp jatqan shabýyldardan zardap shekken eki aptalyq álsiz atysty toqtatý jaǵdaıynda ótedi.
Kelissózderge kim qatysady
AQSh jaǵyn vıtse-prezıdent Djeı Dı Vens basqarady, onyń qatysýy aldyńǵy raýndtardyń sátsizdiginen keıin kelissózderge saıası salmaq qosý áreketi retinde qarastyrylady.
Ony Islamabadqa soǵysqa deıin Maskat pen Jenevada Iranmen dıalog júrgizgen arnaıy elshi Stıv Ýıtkoff pen Djared Kýshner ertip barady.
Iran delegatsııasyn buryn ıadrolyq kelisim boıynsha kelissózderge qatysqan Parlament spıkeri Mohammad Bager Galıbaf pen Syrtqy ister mınıstri Abbas Aragchı basqarady. Alaıda, áskerı naýqandy tıimdi basqaratyn Islam revolıýtsııasy saqshylar korpýsy ókilderiniń qatysý-qatyspaýy áli belgisiz.
Tipti delegatsııanyń kelý ýaqyty da suraq týǵyzdy. Bir kún buryn Pákistandaǵy Iran elshisi aldymen toptyń keletinin habarlady, biraq keıin jazbany joıdy.
Kelissózderdiń formaty da senimsizdik deńgeıin kórsetedi. Taraptar tikeleı baılanys josparlamaǵan jáne bólek bólmelerde ótedi. Omandaǵy kelissózder buryn osy modeldi qoldaný arqyly júrgizilgen.
Nelikten Pákistan?
Sońǵy aptalarda Islamabad AQSh pen Iran arasyndaǵy negizgi deldal retindegi rólin nyǵaıtyp, Vashıngtonmen, Tegeranmen jáne Beıjińmen baılanysyn paıdalana bastady.
Pákistan Tegeran úshin strategııalyq turǵydan mańyzdy – eki eldiń shekarasy shamamen 900 shaqyrymǵa sozylyp jatyr, dinı jáne mádenı baılanystary tyǵyz.
Sonymen qatar, Islamabad NATO-dan tys AQSh odaqtasy bolyp qala beredi sondaı-aq Qytaımen jáne Parsy shyǵanaǵy memleketterimen baılanysyn saqtaıdy.
Pákistan BAQ-tarynyń habarlaýynsha, atysty toqtatý kelissózderi tyǵyryqqa tirelgen kezde Qytaı aralasyp, Tegerandy úziliske kelisýge kóndirdi.
Kún tártibindegi maksımalızm
Negizgi kedergi - taraptardyń alshaq talaptary.
Iran soǵystan keıingi tártip týraly kózqarasyn naqty túrde bekitetin 10 tarmaqtan turatyn jospar usyndy. Onda mynalar talap etiledi:
− Ormýz buǵazyn baqylaý jáne keme qatynasyn úılestirý;
− tranzıttik alym engizý;
− AQSh pen Izraıldiń shabýyldaryn, sonyń ishinde Tegerannyń odaqtastaryna shabýyldardy toqtatý;
− barlyq sanktsııalardy alyp tastaý, aktıvterdi qatyrýdy toqtatý jáne ótemaqy tóleý;
− AQSh-tyń kelisimnen birjaqty shyǵýyna jol bermeý úshin bolashaq kelisimdi BUU Qaýipsizdik Keńesiniń qararynda bekitý.
Amerıkalyq ustanym kerisinshe logıkaǵa negizdelgen. Vashıngton kelesi máselelerge baǵyttalǵan 15 tarmaqtan turatyn jospardy alǵa tartady:
− Irannyń ıadrolyq qarýdan tolyq bas tartýy;
− joǵary baıytylǵan ýran qorlaryn MAGATE-ge berý;
-Natants, Fordoý jáne Isfahandaǵy negizgi ıadrolyq nysandardy bólshekteý;
-zymyran baǵdarlamasyna shekteý qoıý;
-aımaqtyq odaqtastardy, sonyń ishinde Hezbollany, hýsıtterdi jáne ıraktyq jasaqtardy qoldaýdy toqtatý.
Iran sheneýnikteri bul sharttardy «shamadan tys jáne aqylǵa qonymsyz» dep atady.
Osyǵan deıin Iran delegatsııasy AQSh-pen kelissózder júrgizý úshin Pákistanǵa barǵany týraly jazdyq.
