Aqmola mýzeıinde bir ǵasyr buryn jasalǵan ojaý saqtalǵan
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola oblysynyń tarıhı-ólketaný mýzeıinde múıizden jasalǵan qymyz sapyryp, quıýǵa arnalǵan bir ǵasyrlyq ojaý saqtalǵan, deıdi QazAqparat tilshisi
Atalǵan mýzeıdiń kishi ǵylymı qyzmetkeri Kúmis Qasymbaevanyń aıtýyna qaraǵanda, kóne jádigerdiń sabyndaǵy jazýǵa qaraǵanda, ony arqardyń múıizinen 95 jyl buryn jasaǵan eken. Jazý arab tilinde:«Gabdýlla ıbn Halıýlla ıbn Abdırahım hodja 1340 g.», dep oıyp jazylǵan. Bul qazirgi jyl sanaýmen eseptegende 1924 jyldy bildiredi.
«Bizdiń mýzeı qoryna bul ojaý ótken ǵasyrdyń 60-shy jyldary tapsyryldy. Ojaýdaǵy jazý Mekkege qajylyqqa barǵan adamǵa arnalyp jasalǵandy bildiredi. Ádemi ári kúrdeli jasalǵan dúnıe bolǵandyqtan teńdesiz jádiger bolyp otyr. Sheber kóz tartatyndaı ojaýdy asa uqyptylyqpen jasaǵan. Aqqýdyń moıyny sııaqty ıirilgen uzyn sapty ojaýdyń basy eki shómishti, ony jińishke oı-órnek bólip tur. Ojaýdy qymyz quıylǵan tegenege salǵan kezde ydystyń ishinde aqqý júzip júrgendeı bolady», deıdi QazAqparat tilshisine K. Qasymbaeva.
Murjaı qyzmetkeriniń aıtýynsha, osyndaı qos búıirli ojaýmen uzaq ýaqyt sapyrǵan qymyz ottegine baıytylyp, ashý barysynda paıda bolǵan gazdy shyǵarylady. Sosyn sapyryp, quıǵanda qymyz jipteı tizilip, sorǵalap aǵady. Sondaı-aq, shómishterinde taǵamnyń dámin búldiretin shyryshty qatpar bolamaıdy
«Ojaýdyń uzyn saby, qos búıirli qymyz quıatyn basy «búırek» tárizdenip múıizden jasalǵan. Saby jumyrlana ıilip, saptyń aıaǵy men orta tusynan astyna qaraı «múıiz» shyǵarylǵan. Bul múıizder qymyz quıylǵan ydystyń jıegine ojaýdy tirep, sondaı-aq keregege ilip qoıýǵa arnalǵan. Sheberler mundaı ojaýlardy arqar nemese taýtekeniń múıizderin qolamtaǵa kómip, balqyta otyryp, túzep jasaǵan. Múıizden jasalǵan ojaýdyń bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ótse de, syny ketpegen. Halqymyz «Syrly aıaqtyń syry ketse de, syny ketpeıdi» dep tegin aıtpasa kerek. Shómishiniń qatparlana qajalǵany da baıqalady. Erterekte jyl qutty bolsyn, aq mol bolsyn degen yrymmen teri jáne aǵashtan jasalǵan ydystardy tútinmen óńdedi», - deıdi K.Qasymbaeva.
Onyń sózinshe, Naýryz meıramy kezinde halqymyz sút ónimderin quıatyn ydystardy erekshe qasterli sanady. Qymyz ázirlegende tegene, tostaǵan jáne ojaýdan basqa, sabadaǵy qymyzdy pishý úshin pispek qoldanylady. Bul ydystar kúmis nemese súıekpen árilendi.
«Qasterli ydystardyń qatarynda ojaý da boldy. Ojaýmen qymys sapyrǵanda úndestik paıda bolyp, ǵalamda tynyshtyq ornaǵan. Naýryz meıramynda naýryz kóje ázirlengen. Kóje keler jylǵy molshylyqtyń joralǵysy retinde naýryz toıynda árbir shańyraqta mindetti túrde ázirlengen. Halyqtyq dástúr boıynsha oǵan soǵymnyń arnaıy saqtalǵan músheleri, bıdaı, tary, súr et, burshaq, sút, sý, tuz sııaqty jeti túrli azyqtyq zattar mindetti túrde qosqan.
Ulys kúni qazan tolsa, ol jyly aq mol bolar» degendeı barlyq adam naýryz kójeden aýyz tıip, aldaǵy jyly molshylyq bolsyn dep tilekterin aıtady. Al, alystaǵy men saparda júrgen aǵaıynǵa merekelik taǵamnan sybaǵa qaldyrǵan», - dep tolyqtyrdy K.Qasymbaeva.
Avtor: Oksana Matasova
