Aqyly jol júıesi salanyń jumysyna qanshalyqty ıgi áserin tıgizdi
ASTANA. KAZINFORM - Qazaqstannyń avtomobıl joldarynda aqyly júıeniń engizilýi qarjylandyrýdyń turaqty modelin qalyptastyryp, kólik ınfraqurylymynyń sapasyn arttyra otyryp, avtojol salasynyń damýyna eleýli yqpal etip keledi.
Bul týraly QR Kólik mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Búgingi tańda elimizde jalpy uzyndyǵy shamamen 4,9 myń shaqyrymdy quraıtyn 26 aqyly ýchaske jumys isteıdi jáne olardyń sany artyp, negizgi respýblıkalyq tasjoldardy qamtýda. Aqyly júıe memlekettik bıýdjetke tolyq táýeldilikten ózin-ózi qarjylandyrý prıntsıpine kóshýge múmkindik beretin mańyzdy ekonomıkalyq quralǵa aınaldy.
Qarjylyq kórsetkishter turaqty ósimdi kórsetýde: 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha aqyly ýchaskelerden túsken tabys shamamen 86 mlrd teńgeni qurady (2024 jylǵy kórsetkish – 48 mlrd teńge), al júrip ótken kólikter sany 70 mıllıonnan asty. Salystyrý úshin aıtsaq, 2023 jyly aqyly joldardan 32 mlrd teńgeden azyraq qarajat jınalǵan bolatyn.
Bul rette barlyq túsimder tek joldardy kútip ustaýǵa, aǵymdaǵy jáne ortasha jóndeýge, jańa tehnıka satyp alýǵa, sondaı-aq aqyly avtomobıl joldaryn basqarýǵa ǵana baǵyttalady. Osylaısha, atalǵan sharalardy qarjylandyrý qarajaty jalpy salyq tóleýshiler esebinen emes, avtojol ınfraqurylymyn tikeleı paıdalanýshylar esebinen júzege asyrylady.
Júıeniń praktıkalyq tıimdiligin sońǵy jyldardaǵy nátıjeler rastaıdy. 2024 jyly jınalǵan 48 mlrd teńge jol ınfraqurylymynyń úzdiksiz jumys isteýin, onyń ishinde aqyly ýchaskelerdi kútip ustaýdy jáne tólem alý júıesiniń qyzmetin qamtamasyz etti. Sonymen qatar kúrdeli salymdarǵa, onyń ishinde 680 arnaıy tehnıka satyp alýǵa múmkindik bergen. Jyl ishinde jol-paıdalaný jumystarynyń aýqymdy kólemi oryndaldy: 43 myń m²-den astam aýmaqta shuńqyrly jóndeý jumystary júrgizildi, 17,6 myń km jol belgileri syzyldy, 29 myńǵa jýyq sıgnaldyq baǵandar ornatyldy, jol belgileri montajdalyp, barerlik qorshaýlar jóndeldi.
2025 jyly jumys kólemi artty. 86 mlrd teńge kólemdegi túsimder esebinen aqyly ýchaskelerdi kútip ustaýǵa jáne jóndeýge, tólem alý júıesiniń jumysyn qamtamasyz etýge jáne tehnıkany jańartýǵa qarajat baǵyttaldy. 89 traktor satyp alyndy, sondaı-aq taǵy 504 tehnıkany jetkizý josparlanǵan. Esepti kezeńde 61,4 myń m² aýmaqta shuńqyrly jóndeý júrgizildi, 19,6 myń km jol belgileri syzyldy, 4 myńnan astam jol belgileri ornatyldy jáne 31,6 myń metr qorshaýlar jóndeldi.
Aqyly júıeni engizý saladaǵy júıeli ózgeristerge ákeldi. Joldardy kútip ustaýdyń turaqty qarjylandyrylýy qamtamasyz etildi, bul olardyń sapasy men qaýipsizdigine tikeleı áser etedi. Negizinen rekonstrýktsııadan ótken, jyldamdyq, ótkizý qabileti jáne qyzmet kórsetý deńgeıi boıynsha zamanaýı talaptarǵa saı keletin joldar aqyly bolady. Bul jyldam júretin kólik dálizderin damytýǵa jáne eldiń tranzıttik áleýetin arttyrýǵa septigin tıgizedi. Sonymen qatar memlekettik bıýdjetke túsetin júkteme azaıady, bul bıýdjet qarajatyn jańa ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrýǵa qaıta bólýge múmkindik beredi, sondaı-aq salanyń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵyn arttyrady.
Bul rette Qazaqstandaǵy aqyly avtomobıl joldaryndaǵy tarıfter deńgeıi sheteldik eldermen salystyrǵanda tómen deńgeıde qalyp otyr.
Júıeni jetildirýdiń qosymsha elementi retinde aqaýy bar dep tanylǵan ýchaskelerde tólem alýdy toqtatýdy qarastyratyn norma engizildi. Belgilengen talaptarǵa saı emestigi anyqtalǵan jaǵdaıda, aqaýlar tolyq joıylǵanǵa deıin jol júrý úshin aqy alynbaıdy. Bul operatordyń jaýapkershiligin arttyrady jáne paıdalanýshylar úshin ádil qaǵıda ornatady.
- Paıdalanýshylar úshin tóleýdiń qosymsha yńǵaıly jáne ekonomıkalyq tıimdi tetikteri qarastyrylǵan. Atap aıtqanda, jergilikti avtokólikter úshin aqyly joldardy júıeli paıdalanǵan kezde shyǵyndy aıtarlyqtaı tómendetýge múmkindik beretin aılyq jáne jyldyq abonementter bar. Sonymen qatar, aldyn ala tóleý júıesi posttólemge qaraǵanda tómen tarıfterdi kózdeıdi. Halyq úshin jol aqysyn tóleý merzimi bir aıǵa deıin uzartyldy, bul júrgizýshilerge esepteýlerdi ýaqytyly óteýge kóbirek ýaqyt beredi, - delingen habarlamada.
Jalpy alǵanda, aqyly joldar júıesi avtojol salasyn damytýdyń ekonomıkalyq turǵydan ornyqty modelin qalyptastyrady, munda paıdalanýshylar ınfraqurylymdy naqty paıdalanǵany úshin aqy tóleıdi, al alynǵan qarajat ony kútip ustaýǵa jáne damytýǵa baǵyttalady. Tarıfterdiń qoljetimdiligin saqtaı otyryp, aqyly ýchaskeler jelisin keńeıtý bul tetikti ulttyq kólik jelisiniń sapasy men tıimdiligin arttyrýdyń basty faktorlarynyń birine aınaldyrady.
Osyǵan deıin Qazaqstanda aqyly joldardan jınalǵan qomaqty qarajat qaıda jumsalyp jatqany týraly jazdyq.
