«Aqyldy qala» jobasy adamdardyń ómirine qalaı áser etedi
ASTANA. KAZINFORM – Elimizde tsıfrlandyrý qarqyny artyp keledi. Smart City jobalary endi tek megapolıstermen shektelmeıdi. Olar birtindep oblys ortalyqtaryn da qamtyp jatyr, dep habarlaıdy Kazinform agenttiginiń tilshisi.
Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrliginiń málimetinshe, Astana men iri qalalarda tsıfrlyq júıeler kúndelikti ómirge kiriktirilgen. Qalyptasqan ınfraqurylym birneshe mańyzdy salany biriktiredi. Olardyń qatarynda qaýipsizdik, kólik, áleýmettik jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq qyzmetteri bar.
Qazir elordada, respýblıkalyq mańyzy bar qalalarda jáne oblys ortalyqtarynda «aqyldy qalaǵa» arnalǵan biryńǵaı tsıfrlyq irgetas qalyptasqan. Negizgi tsıfrlyq qyzmetter tolyq jumys istep tur.
– Beınemonıtorıng júıeleri iske qosylyp, biryńǵaı baılanys ortalyqtary turǵyndarǵa qyzmet kórsetip jatyr. Jolaqyny elektrondy tóleý jáne qoǵamdyq kólikti baqylaý júıeleri engizilgen. Medıtsınalyq aqparattyq júıeler de keńinen qoldanylady. Kommýnaldyq tólemderdi onlaın tóleý múmkindigi bar. Sonymen qatar óńirlik IT-habtar jumysyn jalǵastyrýda, - delingen mınıstrliktiń jaýabynda.
Mınıstrlik ózgeristerdiń naqty nátıjesi baryn atap ótken. Sebebi qabyldanǵan sheshimder turǵyndardyń ómir sapasyna oń áserin tıgizip otyr.
Tájirıbe óńirlerde júzege asady
Megapolısterde sheshim qabyldaý júıesi úlken derekter algorıtmine negizdeledi. Sonyń arqasynda qalany basqarý úderisi naqty ári jedel bola tústi.
Máselen, Astanada Smart City jobasy iske asyrylyp jatyr. Onyń aıasynda Jaǵdaıattyq ortalyq pen qalany basqarýdyń biryńǵaı tsıfrlyq platformasy qurylýda. Ol túrli júıelerdi bir arnaǵa biriktiredi. Mınıstrlik málimetinshe, júıege 15-ten astam qalalyq jáne respýblıkalyq aqparattyq júıelerdiń derekteri engizilgen. Sonymen qatar datchıkter men sensorlardan málimet jınalady. Intellektýaldy beınetaldaýy bar beınebaqylaý kameralary da osy júıege qosylǵan.
Almatyda da osyndaı ortalyq jumys isteıdi. Ol Qalany damytý ortalyǵynyń bazasynda qurylǵan. Ortalyq derekterdi taldaýdyń zamanaýı tásilderin jáne mashınalyq oqytýdy qoldanady. Sonyń nátıjesinde qalalyq ınfraqurylymǵa qatysty negizgi mindetter tıimdi sheshilip otyr.
Osy júıeniń kómegimen birneshe baǵyt qamtylǵan. Atap aıtqanda, joldardyń jaǵdaıy taldanady. Azamattardyń ótinishteri avtomatty túrde óńdeledi. Qalanyń damýy boljanady ári qaýipti aımaqtardy anyqtaýǵa kúsh salynady.
Sheshimderdiń barlyǵy qalany tıimdi basqarýǵa jol ashyp otyr. Jınaqtalǵan tájirıbe endi óńirlerdi damytýǵa baǵyttalmaq.
– Mınıstrlik bıyldan bastap tujyrymdamany óńirlik ortalyqtar deńgeıinde jalǵastyrýdy jón dep tapty, - delingen jaýapty vedomstvonyń aqparatynda.
Jergilikti atqarýshy organdar naqty josparǵa kóship, tsıfrlyq damý strategııalaryn bekitip te úlgirgen. Jol kartalary ázir. Endigi kezeńde barlyq joba kezeń-kezeńimen iske asyrylady.
Jol sapasyn jasandy ıntellekt baqylaıdy
Jasandy ıntellektini qoldanýdyń tıimdi mysaldarynyń biri – Qazaqstan joldaryn dıagnostıkalaý. Bul baǵytta Kólik mınıstrligi arnaıy jobany iske asyrǵanyn aıtý kerek.
Joba aıasynda jasandy ıntellekt joldaǵy aqaýlardy avtomatty túrde anyqtaıdy. Júıeniń dáldigi – 95 paıyz. Sonyń nátıjesinde ýaqyt ta aıtarlyqtaı únemdeldi. Buryn 100 shaqyrym joldy tekserýge tórt kún qajet bolsa, qazir bul jumys 4 saǵatta oryndalady.
– Kólik mınıstrligi jasandy ıntellektti paıdalaný arqyly jol aqaýlaryn 95 paıyzǵa deıingi dáldikpen avtomatty túrde anyqtaýǵa múmkindik beretin jobany júzege asyrdy. Ol joldardyń derekqoryn qalyptastyrý úshin mobıldi zerthana arqyly iske asyrylady, - delingen málimette.
Atalǵan tásil bıýdjet qarajatyn tıimdi paıdalanýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar jóndeý men qurylys jumystaryn josparlaý úderisin jeńildetýge sep.
Poıyzdarda ınternet qoljetimdi
Elimizdegi poıyzdarda joǵary jyldamdyqty ınternetti engizý jumystary jalǵasyp jatyr. Joba spýtnıktik baılanys negizinde iske asyrylýda jáne Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly aıasynda damyp keledi.
Qazirgi ýaqytta spýtnıktik ınternet Astana–Almaty jáne Astana–Óskemen baǵyttarynda júretin Talgo poıyzdarynda jumys istep tur. Bul – jolaýshylarǵa sapar kezinde turaqty baılanys alýǵa múmkindik beretin alǵashqy tájirıbeniń biri.
– Spýtnıktik sıgnal temirjol boıyndaǵy jerústi munaralaryna táýeldi emes. Tómen orbıtaly spýtnıkter sıgnaldyń kidirisin azaıtyp, poıyz joǵary jyldamdyqpen qozǵalǵanda da turaqty baılanysty qamtamasyz etedi, - dep túsindirdi mınıstrlik ókilderi.
Joba aıasynda jolaýshylarǵa 100 Mbıt/s deıingi ınternet qoljetimdi. Bul sapar barysynda messendjerlerdi, beıneservısterdi jáne basqa da tsıfrlyq qyzmetterdi erkin paıdalanýǵa múmkindik beredi. Ol halyqaralyq tehnologııalyq kompanııalar men qazaqstandyq baılanys operatorlarynyń birlesken jumysynyń arqasynda múmkin bolyp otyr.
Aıta keteıik, aldaǵy ýaqytta Alatau City tolyq tsıfrlanǵan alǵashqy qalaǵa aınalady.